Ana Sayfa / Haber Çevirileri / Uluslarası Petrol Piyasasını Yeniden Dengeleme Yolu Engebeli

Uluslarası Petrol Piyasasını Yeniden Dengeleme Yolu Engebeli

(Yazar: Şanghay Jiaotong Üniversitesi
Uluslararası Enerji Araştırmaları Merkezi-Araştırma Görevlisi)

Geçen yılın sonlarında, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü(OPEC), 8 yıl aradan sonra ilk kez üretimi azaltma kararı aldı. 2 yıldır düşüş gösteren petrol fiyatları düzelmeye başladı. Bundan etkilenen petrol fiyatları geçtiğimiz iki ayda yüzde yirmi arttı. Bununla beraber OPEC’in uluslararası petrol fiyatlarındaki etkisi ise bir kez daha kanıtlanmış oldu. Geçtiğimiz günlerde, OPEC ve OPEC dışı petrol üreten ülkelerin temsilcileri tarafından Viyana’da, ilk ayın üretim sonuçlarını görmek ve aynı zamanda bütün ülkelerin üretim kısıtlama anlaşmalarına olan denetiminin nasıl yapılacağının görüşüldüğü bir Enerji Bakanları toplantısı düzenlendi. Toplantıdan sonra, beklenen üretim kesintilerinin aşılması durumu ve izleme komitesinin kuruluşu ile önümüzdeki günlerde petrol fiyatlarının yüksek tutulmasına karar verildi.
Toplantıda, büyük petrol üreticileri olan Kuveyt, Rusya, Cezayir, Venezuela ve Umman’dan oluşan bir izleme komitesi oluşturulmasını kabul ettiler ve Kuveyt Petrol Bakanı Al-Marzouq’un kurulan bu izleme komitesinin başkanı olmasını kararlaştırdılar. Aynı zamanda, OPEC’in dönem başkanı Suudi Arabistan ile birlikte her ay analiz raporu hazırlamak, üretim kısıtlaması yapan ülkelerin gönderdiği verileri değerlendirmek için bir teknik ekip oluşturuldu. Görüldüğü üzere, OPEC bu sefer ki üretim sınırlamasını daha adil bir ortamda yapmak için uğraşıyor. Aynı zamanda kendileri için yeni bir imaj kuruyorlar ve Al-Marzouq’un söylediği gibi: “Performans daralması durumunu bir daha kabul etmeyeceğiz.” Böylece piyasanın üretim kısıtlamalarına karşı şüphelerini ortadan kaldırıyorlar.
Ocak ayının üretimlerinden yola çıkarak, OPEC ve Rusya gibi OPEC dışı ülkeler uygulamaya sağlam bir yanıt verdiler. Teorik olarak, günlük üretim 1,8 milyon varil düşürülmeli fakat gerçekte ise günlük 1,5 milyon küsür varil üretim kısıtlaması yapıldı ve bu şekilde hedeflenen kısıtlamanın %80’i tamamlanmış oldu. Üretimi düşüren büyük ülkelerde, en çok kısıtlama yapan Suudi Arabistan oldu. Suudi Petrol Bakanı Al-Falih, Suudi Arabistan’ın günlük petrol arzını 1,5 milyon varil düşürdüklerini, kısıtlama hızının öncü bir şekilde hedeflenen seviyede olduğunu, şuan ki üretim seviyesinin 10 milyon varilin biraz altında olduğunu, Şubat ayında petrol üreten ülkelerin kısıtlama anlaşmalarını tamamlayacağını umduğunu söyledi. Rusya ise üretimini günlük 100 bin varil düşürdü ve planlanan üretim kısıtlamalarını iki katına çıkardı. Tahminen önümüzdeki birkaç ay içerisinde günlük üretim kısıtlaması 300 bin varil seviyelerine gelebilir. Bunun haricinde, 11 OPEC üyesi ülke ve bundan başka 11 OPEC üyesi olmayan petrol üretici ülkeler 2017’nin ilk yarısında üretimi kısıtlama konusunda anlaştılar.
Bu sebeple, Al-Falih’in iyimser tahminlerine göre, 2017’nin ortasına kadar üretim kısıtlaması 6 ay boyunca tamamen uygulanacak, ham petrol rezervleri ortalama 300 milyon varil azaltılabilecek ve küresel petrol stokları 5 yıl içerisinde ortalama seviyesine geldiğinde, OPEC petrol piyasası dengesini yeniden yayınlayacaktır.
Her şey daha iyi bir hedefe doğru gidildiğini gösteriyor. Fakat, dikkat edilmesi gereken şu ki, diğer üye ülkelerin üretim kısıtlamalarına rağmen, İran, fırsattan istifade batının yaptırımlarından önceki pazar payını elde etmek için, 13 milyon varilin üzerinde petrol satışı gerçekleştirdi. İran’ın bu hamlesi, üretim kısıtlamalarına katılan diğer ülkeleri kızdırmış, OPEC ise üretim kısıtlama anlaşmasını koruyan cezai önlemler almamış, üretim kısıtlamalarını yapan ülkelerin ortak cevabı ise birliğe kısa sürede büyük zararlar vererek ilerde tekrar dengelenmesi zor bir duruma sokmuştur.
Bunun haricinde, her ne kadar OPEC ile Rusya gibi petrol üreten büyük ülkeler, üretim kısıtlamalarından kaynaklanan arz fazlası ham petrolü azaltmak için ellerinden geleni yapsalar da, Amerika’nın kaya petrolü ve OPEC dışı ülkelerin üretimini artırması, küresel ham petrol arzını bilinmeyen sebeplerle artırdı. Örneğin, 20 Ocak itibariyle, Amerika’nın petrol kuyuları 551 oldu, geçmişe nazaran 29 kuyu arttı ve geçtiğimiz 4 yılda ki en yüksek artış oldu.  Trump göreve geldiği gün, ABD öncelikli enerji planını duyurdu. Enerji maliyetlerini düşürmek istediğini söyledi, kaya petrolü ve gaz devrimiyle kucaklaştı ve ABD’yi ithal enerji bağlılığından kurtardı. Bu şüphesiz petrol üretici ülkelere daha büyük sorunlar getirdi. Bunun haricinde, Brezilya ve Kanada, OPEC’in üretim kısıtlama sözleşmesini duyurmasının hemen ardından ham petrol üretimini artırdığını açıkladı. Uluslararası Enerji Ajansı’da (IEA) OPEC dışı petrol üreten ülkelerin 2017 yılında ham petrol üretimini günlük 175 bin varil artırmayı planladıklarını açıkladı.
Özet olarak, OPEC bu yılın ilk yarısında üretim kısıtlaması yaparak petrol fiyatlarını artırmaya çalışmaya devam edecektir. Eğer bu uygulama Ocak’taki seviyede devam ederse, petrol fiyatlarının 55 dolar ya da daha yüksek bir seviyede sabitlenmesi ihtimal dahilinde. Fakat, bu durum ABD’nin kaya petrolü üretimini artırabilir ve diğer petrol üreten ülkelerin piyasaya karşı olan iştahını kabartır. Kısacası, OPEC her ne kadar ham petrol fiyatlarını tekrar dengeleme yoluna gitse de bu yol hala engebeli olacaktır. Ham petrol piyasasında arz-talep dengesini yeniden elde etmek için daha uzun bir süreye ihtiyaç vardır.
Çevirmen Hakkında

Muhammed Oktay
Shanghaj Jiaotong Üniversitesi
Kamu Yönetimi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir