Ana Sayfa / Haber Çevirileri / Asya / Türkmenistan ABD İle Yakınlaşıyor Ve Anti-Rusya Gaz Hattı Oluşturuyor

Türkmenistan ABD İle Yakınlaşıyor Ve Anti-Rusya Gaz Hattı Oluşturuyor

Rusça aslından çeviren: Elif BEYGİRCİ

Türkmenistan Cumhurbaşkanı Kurbankulu Berdimmuhammedov ülkesinin tarafsız durumunu gerekçe göstererek CSTO, EurAsEc ve SES’e katılmayı reddetti. Moskova’dan giderek uzaklaşarak Aşkabat, Rusya gazını atlayıp Avrupa Birliğine kendi gazını ihraç etmek için Bakü ve Ankara ile kendi gaz hattını oluşturuyor. Ayrıca Türkmenistan ABD ile yakınlaşma içerisinde: Washington Türkmenistan’ın bakanlıkları ve kurumları ile ve diğerleri gibi Amerikan devlerinin olduğu bir oturum düzenledi.

Hemen şubat ayında 3.başkanlık seçiminden sonra, Kurbankulu Berdimuhammedov öncellikli stratejik ortağı Rusya’yı aradı. Gerçekte ise Türkmenistan BDT ülkelerinden ve Rusya’dan giderek uzaklaşıyor: Berdimuhammedov, ekonomik programlar yapan BDT”de(Bağımsız Devletler Topluluğu) bulunmayı ve Türk-Afgan sınırını ortak koruma için Moskova’nın fikrini reddeden CSTO’ya (Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü) katılmayı kesin bir dille reddetti.

Türkmenistan’ın dış politikada en önemli avantajı, büyük doğal gaz rezervlerine sahip olması. British Petroleum, bu ülkenin doğal gaz rezervleri konusunda önde gelen dört ülkeden biri olduğunu kanıtladı.(24,3 trilyon metreküp)

Aşkabat, Çin’e giden Gazprom’un zayıflama yolunda olmasıyla Özbekistan’dan boru hattı bağlayarak Çin’e doğal gaz takviyesini arttırıyor. Buna ek olarak Avrupa’ya yüklü bir doğal gaz aktarımı niyetinde.

18 Temmuz 2017’de Bakü’de Azerbaycan, Türkiye ve Türkmenistan Dışişleri Bakanları’nın katılımıyla 2 günlük bir toplantı gerçekleştirildi. Elmar Memmedyarov, Mevlüd Çavuşoğlu ve Raşit Meredov, Azerbaycan ulaşımı ile Türkmen gazını Türkiye’den dünya pazarına sunulması ile meydana gelecek bu 3 ülkenin işbirliğini tartıştılar.

Bu toplantının amacı, cari yılın sonunda Aşkabat’ta gerçekleşecek Türkmenistan, Türkiye ve Azerbaycan Devlet başkanlarının katılacağı zirve için gerekli koşulları hazırlamaktır. İlham Aliyev, Tayyip Erdoğan ve Kurbankulu Berdimuhammedov beklenildiği üzere, gaz ihracatı alanında üç ülkenin stratejik işbirliğine dair ortak bildirge yayınlayacaklar.

Üç ülkenin dış işleri bakanlarının çözmesi gereken ilk durum, doğal gazını Avrupa Birliği ülkelerine ihraç edilmesi umulan TANAP projesine Aşkabat’ın nasıl katılacağıdır.

Türkmenistan ve Azerbaycan arasında kara sınırı olmadığından doğal gaz geçişinin tek yolu Hazar denizi. TANAP projesine göre boru hattı Türkmenbaşı şehrinden Hazar denizine oradan ise Azerbaycan’ın başkenti Bakü’ye iletilmelidir. Oradan Bakü hattından Erzurum-Tiflis (Güney Kafkasya Hattı) hattına ve en son mavi akımla AB ülkelerine geçecek olan TANAP hattına ulaşacaktır.

Proje çok cazip,ayrıca 3 ortağa da büyük kazanç vaat ediyor.Ancak Rusya ve İran ekolojik güvenliği öne sürerek bu projeye kesin bir şekilde karşı çıkıyor.Tahran ve Moskova Hazar denizine kıyı 5 ülkeninde dahil olduğu bir hat oluşturabileceğine inanıyor.

Ama Aşkabat ve Bakü bu fikre katılmıyor. Hazar denizinin statüsü hakkında bir sözleşme olmamasına rağmen denizden bir hat oluşturulmasının doğru olduğunu düşünüyorlar. AB ise bu fikri destekliyor.

2011’de TANAP dahilinde Hazar denizine gaz hattı inşa etme ile ilgili Brüksel, Azerbaycan ve Türkmenistan ile müzakerelere başlamak için onay vermişti. Ancak Rusya ve İran’ın olumsuz tepkisi nedeniyle geçtiğimiz 6 yıldır uygulama aşamasına geçilemedi.

Hazar boru hattının önlenmesinin Rusya’ya fayda sağlayacağını göstermek için,2017 nisan ayında Rus donanması ile Hazar denizinde büyük ölçekli tatbikatlar yapıldı. Rus ordusundan 20 gemilik bir grup (Tataristan ve Dağıstan füze gemileri dahil) Hazar tatbikatı ile savaşa hazır duruyordu.

Bu tatbikattan sonra, Brüksel ve Aşkabat’ın Hazar denizinde boru hattına dair olan heyecanları birazcık azaldı. Bakü karayolu inşaatına katılımı sınırlandırdı. Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Petrol Şirketi Başkanı Rovnag Abdullayev, TANAP Hazar projesi Türkmenistan ve AB ülkeleri arasında bir projedir. Biz sadece Türkmen gazını AB’ye aktarmakta transit bir ülkeyiz,dedi.

2015 temmuz ayında, İran ve 6 uluslararası aracı İran’ın nükleer sorunu hakkında tarihi bir anlaşmaya vardılar. İran ve Batı arasındaki ilişkiler ısınıyor. Aşkabat, İran’ın transit ülke olması için ikna hakkı elde etti. (İki ülke arasında 992 km bir sınır var) Tahran bu fikri destekler gibi görünüyor.

Ama durum 26 ağustos 2015’te bir gecede değişti. Rusya sosyal internet servisi ile, Suriye ve Rusya savaş düzeneği hakkında bir antlaşma imzaladı. Hemen sonrasında Tahran, Suriye’ye askeri bir operasyonla Moskova’nın stratejik ortağı oldu.

Donald Trump’ın kendi seçim zaferinden sonra İran’ı terörist devlet olarak ilan ettiğinde, Rusya-İran askeri ve politik ittifakı 2016 kasım ayında daha da güçlendirilmişti.

Amerika’nın askeri tehditleri ışığında,Tahran nihayet yüzünü Moskova’ya döndü.Aşkabat ise İran’ın Avrupa’da “Gazprom” konumuna zarar verebilecek Anti-Rus ulaşım projelerine katılamak niyetinde olmadığını açıkladı.

Böylece Kurbankulu Berdimuhammedov zor bir noktaya geldi: İran transit geçiş seçeneğini reddedince, TANAP Hazar Boru Hattı projesi askıya alındı. Diğer seçenekler de şimdilik düşünülmüyor.

Yurtdışından Aşkabat’a iyi haberler geldi: Beyaz Saray TANAP Hazar Boru Hattı için lobi yapmaya söz verdi. Türkmenistan etkisine dahil olmayan Orta Asya ülkelerinin başbakanlık ve bakanlıklarının temsilcileri dahil olmak üzere bir heyet, ekonomik ve ticari ilişkilerinin geliştirilmesi ve ticari konular için Washington’a ,Türkmen-Amerikan iş toplantısına davet edildi.

Bu forumda Argus Ltd, Boeing, CNH Industrial, Ellicott Dredges, General Electric, John Deere, Lindsey, Microsoft, Oxbox Energy Solution, Caterpillar, Westport Trading Europe Ltd ve diğerleri gibi küresel devler arasında, Türkmenistan’da büyük ölçekli yatırımların olasılığı tartışıldı.

Ve hala Berdimuhammedov, Donald Trump ile samimi bir konuşma yapmak için davet bekliyor. 45. Başkan bu konuyu unutup unutmadığı ile ilgili Türkmenistan liderine henüz bir açıklama yapmadı. 28 Haziran 2017’de Ramazan Bayramıyla ilgili iyi dileklerde bulunmak için Beyaz Saray, Berdimuhammedov’a bir mektup gönderdi. Trump’ın mesajında “Bu bayramı kutlarken,bizler merhametin,şefkatin ve iyi niyetin önemini hatırlıyoruz” yazıyordu.- Bu vesileyle ABD,ülkelerimiz için ortak değerlere bağlılığını yeniden teyit etmek istedi.

Kaynak: https://www.pravda.ru/economics/materials/gas/18-07-2017/1342468-turkmenia_gaz-0/

Çevirmen Hakkında

Elif Beygirci

Beykent Üniversitesi

Rusça Mütercim Tercümanlık

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir