seçim
Kaynak: Irakli Gedenidze / Reuters

Tiflis Protestoları: On Binlerce Gürcü Erken Seçim İstiyor

Gürcistan’da on binlerce protestocu, seçim reformu için ülkenin parlamento binasını iki hafta boyunca ablukaya aldı.

Eylemciler, 2024’te yürürlüğe girmesi planlanan seçim sistemi değişikliğinin dört sene erkene alınmasını istiyor. Bu değişiklik, ülkenin dar bölge çoğunluk sisteminden nispi temsil sistemine geçişini sağlayacak.

Eylemciler şu anda kullanılan sistemin, Gürcistan’ın en zengin insanı olan eski Başbakan Bidzina İvanişvili’nin başkanlığını yaptığı Gürcü Rüyası partisini kolladığını belirtiyor.

2012’de seçimleri kazanarak Mikheil Saakaşvili hükûmetini yerinden eden Gürcü Rüya Partisi yasa değişikliğine karşı çıkıyor.

Dar Bölge Seçim Sistemi Nedir?

Aynı zamanda ABD ve Birleşik Krallık’ta da kullanılmakta olan sistem, “Kazanan her şeyi alır.” olarak tanımlanabilir. Bunun sebebi ise her seçim bölgesinden sadece bir adayın milletvekili seçilmesi.

Tüm ülkeyi tek bir seçim bölgesi altında toplayan nispi temsil sistemi (çoğunluk sisteminde ülke seçim bölgelerine bölünür), seçmenlerin ulusal çapta oy vermesini sağlayarak çoğunluk sistemi ile ters düşüyor. Bu da siyasi partilerin aldıkları oy oranına göre mecliste yer almalarını sağlıyor.

Çoğunluk sistemi ise iktidar partileri kayırıyor ve yeni siyasi güçlerin mecliste yer edinmelerini zorlaştırıyor.

Bu sistemi savunanlar, radikal partilerin ana akım partilerle koalisyona girip mecliste yer edinmelerini engellediğini belirtiyor. Nispi temsil sistemini savunanlar ise bunun özü itibariyle demokratik olmadığını ve milyonlarca oyu etkisiz kıldığını belirtiyor.

Siyasetçilerin hem nispi temsil sistemi ile hem de çoğunluk sistemi ile seçildiği Gürcistan’da karma bir seçim anlayışı hüküm sürüyor. Muhalifler, çoğunluk sistemi ile seçilen meclis üyesi sayısının iktidar partiyi desteklemeye yetecek kadar fazla olduğunu belirtiyor.

Hükûmet ve belediye binalarının eylemciler tarafından kilitlendiği protestolar Mtskheta, Zugdidi, Poti, Telavi ve Ozurgeti gibi bazı şehirlere de sıçradı. Bu eylemler ülkenin Başbakanı tarafından kınandı.

Euronews’a konuşan Gürcistan siyaset uzmanı George Mchedlishvili, eylemcilerin farklı hareket ve partileri temsil ettiğini, aralarında eski Başkan Saakaşvili’ye ve partisine yönelen siyasete yakın olmayan genç nüfusun da bulunduğunu ifade etti.

“Muhalefet farklı gruplardan oluşmakta, ki bazıları birbirlerinden bilfiil hoşlanmasa dahi onları kısa bir süreliğine de olsa birleştiren şey, seçim sistemi değişikliği sözünden cayılması oldu.”

Mchedlishvili ayrıca “77’si nispi ve 73’ü çoğunlukçu milletvekilinden oluşan meclisteki mevcut durum iktidar partiyi destekler nitelikte olduğu için, Gürcistan’ın aydın nüfusu büyük bir çoğunlukla değişimi destekliyor.” dedi.

“Baskı Artabilir”

Başbakan Giorgi Gakharia 22 Kasım tarihinde yaptığı konuşmada, “İfade özgürlüğü kanunen korunsa dahi, devlet kurumlarının usulsüz bir şekilde bloke edilmesi halinde polis, kanunlar çerçevesinde harekete geçebilir.” dedi.

O zamandan beri onlarca insan gözaltına alındı ve polis, Tiflis’teki meclis binası önündeki eylemcileri uzaklaştırmak için tazyikli su kullandı. 26 Kasım Salı günü de göstericilerin meclis binasından uzak tutulması amacıyla bina önüne büyük çelik engeller konuldu.

Almanya JLU Üniversitesi’nde analist ve araştırmacı Dionis Cenusa, Euronews’a açıklamalarda bulundu. “Muhalefetin ‘kaybedecek hiçbir şeyi olmadığı’ için, alınan önlemler gelecek protestoları durdurmaya yeterli değil.”

Hükümetin olayları dindirmek için bir çözüm bulması şart. Aksi halde, sokaklardan gelen baskı artabilir. Eylemcilere karşı alınacak sert önlemler veya Gürcistan Rüyası tarafından uygulanabilecek baskıcı tedbirler bu baskıyı arttırabilir.

Bu Senenin İlk Protestosu Değil

Gürcistan gündemi 2019’da sokak protestoları ile ilk defa sarsılmıyor. Haziran’da bir meclis üyesinin mecliste Rusça konuşması, Moskova’yla gergin bir ilişkiye sahip olan ülkenin vatandaşlarının kızgınlıkla sokağa dökülmesine yol açtı.

Kendini cumhuriyet olarak ilan eden Güney Osetya ve Abhazya’nın bağımsızlık elde etme çalışmalarına Gürcistan’ın müdahale etmesinden sonra Rusya, Gürcistan’la Güney Osetya’da savaşa girdi. Gürcistan, 1921’den 1991’e kadar Rusya’nın boyunduruğu altındaydı. NATO’ya 1992 yılında katılan Gürcistan, son on yılda AB’ye yakın bir politika gösterdi.

Ukrayna gibi diğer eski Sovyet cumhuriyetlerinde de görüldüğü gibi Gürcistan siyaseti, ülkenin Avrupa’ya yakın olması gerektiğini düşünenler ile Rusya’yla yakınlaşmasını isteyenler arasında ikiye bölünmüş durumda.

2018’de seçilen Salome Zurabişvili, Gürcistan’ın Avrupa Birliğine girme çalışmalarına öncelik tanıyan Avrupa destekçisi bir lider. Mevcut iktidar tarafından destek gören Zurabişvili, kendi partisi olan Gürcistan’ın Yolu partisinin başkanlığını yapıyor.

Muhabir: Orlando Crowcroft

Kaynak: https://www.euronews.com/2019/11/30/tblisi-protests-why-do-tens-of-thousands-of-georgians-want-early-elections