Size daha iyi hizmet verebilmek adına sitemizde çerezler bulundurmaktayız. Gizlilik Politikamızı öğrenmek için tıklayınız. Ayrıca kişisel verilerin koruması kanunu kapsamında TESAD ile iletişime geçen her birey, iletişim verilerinin paylaşılmasını ve ilgili TESAD birimlerince kullanılmasını kabul beyan ve taahhüt eder.
Kaynak: Time

Teksas Arızası ve İklim Değişikliği

Bilim insanları için şubat ortasında Teksas’ı vuran aşırı soğuk havanın birkaç santim kar yağdırması ve milyonlarca insanı elektriksiz bırakması sürpriz olmadı. 2011 yılında, enerji düzenleyicileri eyaletin elektrik şebekesi operatörlerini benzeri görülmemiş bir kış fırtınasına karşı hazır olmadıkları konusunda uyarmıştı. Bundan onlarca yıl önce de iklim bilimciler ısınan bir gezegenin iklim kaosuna neden olacağı ve küresel sıcaklığı yükselterek bunun gibi olağandışı hava olaylarını da meydana getireceği konusunda uyarmıştı. Teksas için böyle bir olay her zaman an meselesiydi.

Bu uyarılara rağmen devlet hazırlıksızdı, ki Teksaslılar da fırtına başlar başlamaz bunu fark etti. Enerji santrallerinde donan ekipmanlar, devletin elektrik üretim kapasitesinin yaklaşık yarısını çevrimdışı bıraktı. Doğal gaz kuyuları buzlanarak evleri ısıtan yakıt kaynağını yavaşlattı. Milyonlarca insan elektriksiz kaldı, en az bir şehir su kaynağını kapattı ve Houston’ın bulunduğu Harris County, Teksaslıların ısınmak için kendi jeneratörlerini açtıkları sırada yüzlerce karbonmonoksit zehirlenmesi vakası bildirdi. Houston’daki Rice Üniversitesi’nde inşaat ve çevre mühendisliği doçenti olan, su basıncını kaybettikten kısa bir süre sonra TIME’a konuşan Daniel Cohan, “Bu, büyük derecede hazırlıksız olduğumuzu gösteriyor.” dedi. “Bu hava olayının geleceğini biliyorduk … Ne ters gitti?”

Felaket, bu tehdidi ciddiye almayan bir dizi planlama hatasıyla bağlantılı olabilir. Teksas’taki elektrik altyapısının çoğu, aşırı soğuk havalarda çalışmasına izin veren yalıtım ve diğer korumalar ele alınarak yapılmadı. Çok sayıda enerji santrali, meteorologların hızla yaklaşan fırtına uyarılarını dikkate almayarak planlı bakım için çevrimdışı kaldı. Sonra, fırtına da bu tür diğer tesisleri çalıştırmak için gereken yakıt kaynağını durdurdu.

Teksas’taki başarısızlıklar, iklimin değiştiği bu dünyada belki de en büyük zorluğun ne olduğunu işaret ediyor: Normal davranmaya devam etmenin işe yaramadığını kabul etmek. Gezegen üstünde, insanlar 20. yüzyıl ikliminin belirsizliklerine dayanacak bir uygarlık inşa etmişlerdir. 21. yüzyılın aşırı hava olayları daha önce gelenlere benzemeyecek ve yüzlerce yıllık geçmiş hazırlık yeterli olmayacaktır. Rand İklim Dayanıklılık Merkezi’nin eş direktörlerinden Melissa Finucane, “Gelecek geçmiş gibi olmayacak,” diyor. “Biraz daha iyi planlayabilseydik, bu sorunların bazılarını tahmin edebilirdik.”

Teksas
Fort Worth’ta elektrik servis kamyonları, kar fırtınasının milyonlarca Teksaslıyı elektriksiz bırakmasından sonra sıra halinde. (Kaynak: Ron Jenkins / Getty Images)

Olağandışı bir kar fırtınası küresel ısınmanın habercisi gibi görünmeyebilir, ancak yapılan araştırmalar, iklim değişikliğini kutup girdabının oluşumuyla ilişkilendiriyor. Bilim insanları, sıcaklıkların gezegendeki herhangi bir yerden daha hızlı arttığı Kuzey Kutbu’ndaki ısınmanın, genellikle soğuk havayı kuzey yarımkürenin derinliklerinde tutan jet akımını zayıflatabileceğini söylüyor. Zayıflamış bir jet akımı, dondurucu havanın daha düşük enlemlere sürüklenmesini sağlar.

Son yıllarda, ABD’deki elektrik şebekesinin büyük şeritleri bu iklim falsosuna ayak uyduramadığı kanıtlandı. Elektrik şebekesi planlayıcıları, elektrik arzının her zaman taleple eşleşebilmesini sağlamak için kapsamlı bir şekilde hesaplamalar yapmaya çalışsa da aşırı hava olayları bu çabayı giderek daha karmaşık hale getirdi. Geçen yaz Kaliforniya’da bir sıcak hava dalgası elektrik talebini arttırırken, bazı doğal gaz santralleri sıcaklıklara dayanamadıkları için devre dışı kaldı. Bir yıl önce, Kuzey Kaliforniya’daki birincil elektrik kuruluşu olan PG&E, enerji hatlarının kuraklık nedeniyle kuru, ölü yapraklarla çarpışabileceği ve feci orman yangınları ortaya çıkarabileceği korkusuyla rüzgârlı koşullar altında yüz binlerce müşterinin elektriğini kesti.

Ayrıca bunlar sadece elektrik şebekesini devre dışı bırakan olaylar. Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi’ne göre, 2020’de dünyanın dört bir yanındaki gözler Covid-19 tarafına çevrilirken, ABD her biri 1 milyar dolardan fazlaya mal olan 22 hava ve iklim olayı yaşadı ve bir yıl içinde 16 olan önceki rekoru gölgede kaldı.

Bu iklim bağlantılı felaketlerin ve bunların serpintilerinin, küresel ısınma yoğunlaştıkça yönetilmesi giderek zorlaşacak, değişen iklimin etkilerine büyük derecede maruz kalan birçok topluluk için varoluşsal bir tehdit oluşturacaktır. Teksas’ta birçok kişi, Houston’ın taşkın ova üzerine inşa edilen kısımlarının giderek daha yoğun kasırgalardan kurtulup kurtulamayacağını sorguladı.

İklim adaptasyonunu inceleyen uzmanlar, toplumların, altyapının sertleştirilmesinden daha yerel enerji üretimi geliştirmeye kadar işe yaradığı kanıtlanmış önlemlere tam olarak yatırım yapması gerektiğini söylüyor. Uzmanlar elektrik şebekesi için en önemli olan şeyin, planlamacıların enerji depolama gibi teknolojileri entegre edip bir sistem olarak şebeke hakkında bütünsel olarak düşünüp daha iyi bir iş yapmaları gerektiğini söylüyor.

Kısacası, yeni bir iklim yeni bir düşünce tarzı gerektirir. Her ikisinin de zamanı geldi bile.

Muhabir: Madeleine Carlisle

Kaynak: TIME