Kaz Dağları
Küçük Oteller'den Alınmıştır.

Tanrıların Armağanı ‘‘Kaz Dağları’’

Balıkesir ilinin Edremit ilçesinde bulunan Kaz Dağları, Edremit Körfezi’nin kuzey bölgesinde yer almakta ve Marmara ile Ege Bölgesini bölen ‘‘İda Dağı’’ olarak bilinmektedir. Kaz Dağı’na ‘‘İda’’ isminin verilmesi, Antik çağa kadar dayanmaktadır. Ayrıca Kaz Dağları, yayılan efsanelerden dolayı ‘’Tanrıların Armağanı’’ olarak da isimlendirilmektedir. Yüksekliği 1.774 m’dir. Biga yarımadasında bulunan en yüksek dağ unvanına sahiptir.[1]

Kaz Dağlarının Tarihçesi

Kaz Dağı tarih öncesi yıllarda çeşitli medeniyetleri barındırmış, çeşitli tarihlerde kentler,  kasabalar kurulmuş ve birçoğu savaşlar sonucunda yıkılmıştır. Araştırmalara göre tarihi M.Ö. 2000 yıllarında başlamıştır. Bu tarihlerde Thebe, Lymessos, Khyra, Killa, Andria, Antandros, Adramytteion, Astrya ve Gargara gibi birçok şehirler kurulmuş, çoğu da Truva Savaşlarında yıkılıp yok edilmişlerdir. Kaz Dağlarında birçok zengin kaynak bulunmaktadır. 1500 mt rakımda yaz ve kış mevsimlerinde dahi suyu olan kaynaklar yer almaktadır. Edremit, Akçay ve Altınoluk’ta bulunan soğuk içme ve kullanım suyu Kaz Dağları’ndan gelen eriyen kar sularıdır. Kaz Dağları’ndan gelen orman havası ile denizin oksijenli ve iyotlu havası birleşince Altınoluk Şahinderesi civarı oksijen çadırı olarak ifade edilmektedir. Dünyada oksijen bolluğu yönünden ilk üç sırada yer almaktadır. Zengin kaynaklara sahip olan Kaz Dağı ayrıca dünya da mitoloji ve efsaneler dağı olarak da bilinmektedir. Kaz Dağları’nda ki üç efsaneden biri Yunan Efsanesi (İlyada) ardından Sarıkız ve Hasan ile Emine’nin aşk öyküleri olan iki tane Türk efsaneleri gelmektedir. Yunan Mitolojisinde Paris’in Altın Elma’yı Afrodit’e vermesi sonucu dünyada ilk güzellik yarışmasının yapıldığı yerdir. Bu güzellik yarışması sonucunda, tarihte meşhur Troi Savaşı’nın başlamasına neden olmuştur.[2]

”Zeus, düzenlediği bir toplantıya Tanrıça Eris’i çağırmaz. Bunun üzerine Eris, toplantıya altın bir elma gönderir ve bunun ‘en güzel Tanrıçaya’ verilmesini ister. Athena, Hera ve Afrodit altın elmanın kime verilmesi konusunda anlaşmazlığa düşünce Zeus, Tanrıçaları Paris’e gönderir ve en güzel tanrıçayı Paris’in seçmesini ister. Afrodit, Paris’e kendisine eş olacak en güzel kadını (Helen) bulacağını vadeder ve Helen’i Paris’e aşık eder. Paris altın elmayı Afrodit’e verir. Paris, Sparta’yı ziyaretinde Helen’e aşık olur ve iki aşık birlikte Truva’ya dönerler. Helen evlidir ve bu durumda savaş başlamış olur’’.[3]

Türk efsanesi Hasan ile Emine’nin aşk hikâyesi ise, Edremit’te bulunan ve hala çalışmaya devam eden Çarşamba Pazarı’nda geçmektedir.”Hasan ile Emine Edremit Pazarı’nda birbirlerine sevdalanır. Ancak Hasan Ovalı, Emine ise Obalı’dır… Hasan’ın Emine ile evlenebilmesi için kırk okkalık bir tuz çuvalını ovadan obaya kadar sırtında çıkarması gerekmektedir… Emine önde Hasan arkada 5-6 kilometrelik yolun sonunda Hasan’nın dizlerinin bağı çözülmeye başlamıştır. Zira nazik yetişmiş bedeni bu yüke dayanamamaktadır. Hasan Emine’ye kaçma teklifinde bulunur fakat Emine kabul etmez. Zira başları dik şekilde köye varacaklarına inanmıştır. Yalvarışlarına aldırmayan Emine’nin arkasında devam eden Hasan, terleyen sırtına nüfuz eden tuzun yakıcı etkisiyle daha fazla dayanamaz ve gökbüvetin soğuk sularında sessizce yuvarlanır ve boğulur. Bunu farketmeyen Emine köye vardığında Hasan’ın olmadığını görünce deliye döner, göletin kenarına geldiğinde Hasan’a hediye etmiş olduğu yazmanın yüzdüğünü görür ve bu acıya dayanamayan Emine’de göletin kenarındaki ulu bir çınara kendini asar…’’[4]

Kaz Dağları Bitki Örtüsü

Kaz dağı zengin bir bitki örtüsüne sahiptir. 600-700 rakımları arasında yer alan üst tabakada Kızılçam hâkimdir. Üst rakımlarda asli ağaç türleri olarak Karaçam, Kayın ve Göknar bulunmaktadır. Bunun yanında Kestane, Meşe, Kızılağaç ve Çınar ağaçları da görülmektedir. Alt tabakada ise, Sistus (Laden), Erika, Karaçalı, Böğürtlen ve Sarmaşık bitkileri yer almaktadır. Ayrıca tıbbi açıdan zengin olan Kekik, Adaçayı ve Sumak gibi bitkiler de bulunmaktadır.[5]

Kaz Dağlarında Gezilecek Yerler

Kaz Dağları gezinize önce Milli Park’tan başlayabilirsiniz. Hasanboğuldu, Sütuvan Şelalesi ve Şahin Deresi Kanyonu görülmeye değer doğal güzelliklerin başında gelir. Konaklamak için en çok tercih edilen yerlerin başında Adatepe ve Yeşilyurt Köyü yer almaktadır. Daha birçok güzelliğe sahip olan Kaz Dağlarında; Sarıkız Türbesi, Zeytinyağlı Müzesi, Tahtakuşlar Etnografya Müzesi, Darıtepe Tabiat Parkı görülmesi gereken yerler arasında yer almaktadır.[6]

Kaz Dağları’nın Türkiye Ekonomisine Etkileri

Kaz Dağları, bulunduğu konum ve coğrafi özelliklerinden dolayı içerdiği 82 nadir bitki türünden 37 tanesi sadece Kaz Dağları’na özgüdür ve kuşların ikincil göç yollarındandır. Bu denli zengin bir biyolojik çeşitliliğe sahip olmasından dolayı, uluslararası değerlendirme kriterlerine göre, ‘’Önemli Bitki Alanı ve Önemli Doğa Alanı’’olarak kabul edilmiştir. Kaz Dağları bölgesi Truva Hazinelerinden de anlaşılacağı gibi var olduğundan bu yana önemli bir altın madeni havzasıdır. Çanakkale ve Balıkesir illerinde tarım; sebze, meyve, üzüm, zeytin, zeytinyağı, şarap ve çam fıstığı gibi tarımsal üretimlerin 2011 yılı itibariyle ekonomiye katkısı 4 milyar 750 milyon dolar civarındadır. Süt, süt ürünleri, hayvancılık ile birlikte; kırmızı et, tavuk eti, yumurta ve bal üretimlerinin ekonomiye katkısı ise 2 milyar 750 milyon dolar civarındadır. Ayrıca yöredeki tarımsal üretimin parasal değerin yanında yarattığı istihdam, sosyal ve kültürel değerlerin sağladığı katkı ve son yıllarda yükselen trend doğa turizmi için önemli bir kaynaktır.[7]

Kaz Dağları’nın Türkiye Ekonomisine Katma Değeri

Türkiye gündeminin oldukça önemli bir kısmını kapsayan Kaz Dağları, farklı özellikleri gereği ekonomiye birçok yönden getiride bulunmaktadır. Bu ekonomik katkıları aşağıda belirtilen şu maddeler doğrultusunda ifade edilebilir:[8]

Ekonomi: Kaz Dağları’nın hayvansal ve tarımsal üretimden elde ettiği değer yıllık toplam 7,5 milyar dolardır.

İstihdam: Çanakkale’de nüfusun yüzde 56’sı ve Balıkesir’de ise yüzde 46’sı gibi bir dilimi, geçimini tarımsal faaliyetlerle uğraşarak sağlamaktadır.

10 Yılda Madenlerin Ekonomik Getirisi: Kaz Dağı yöresi altın rezervinin 338 ton olacağı ve mevcut yasa kapsamında altın birim fiyatının bin 600 dolar/ons olduğu varsayılırsa ülke ekonomisine 40 milyar dolar kaynak aktarılacağı bildirilmektedir. Bu değere tahmini olarak 10 yıllık bir işletmeden sonra ulaşılacaktır.

Tarım ve Hayvancılığın Ekonomik Getirisi: Bu bölgedeki tarımsal üretimin yıllık parasal değeri ise bugün itibariyle 7,5 milyar dolar olup, 10 yıl içerisinde tarımsal üretimden kazanılacak değer yaklaşık 75 milyar dolara ulaşacaktır.

Türkiye’nin değeri, binlerce insanın geçim kaynağı, sayısız canlının yaşam alanı, verimli tarım arazileri, şifa taşıyan su kaynakları, oksijeni, iklimi, tarihi, turizmi ile bacasız fabrikası Kaz Dağları değerimizi korumalı, kaybetmemeli ve sonuna kadar sahip çıkmalıyız.


Kaynakça

Ensar Türkoğlu, BilgiUstam, Tüm Yönleriyle Kaz Dağları, https://www.bilgiustam.com/tum-yonleriyle-kaz-daglari/ (Erişim Tarihi: 08.08.2019).

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Balıkesir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Kaz Dağı (İda Dağı), https://balikesir.ktb.gov.tr/TR-65922/kaz-dagi-ida-dagi.html   (Erişim Tarihi: 08.08.2019).

Kemal Kaya, Yoldaolmak.com, Bir Doğa Harikası: Kaz Dağları, 2019, https://yoldaolmak.com/kaz-daglari-gezi-rehberi.html (Erişim Tarihi: 09.08.2019).

Gezimanya, Kaz Dağlarında Gezilecek Yerler, https://gezimanya.com/turkiye/kaz-daglarinda-gezilecek-yerler (Erişim Tarihi: 10.08.2019).

Çiğdem Aydoğdu, Ekonomi Gündemi, Kaz Dağları Hikayesi, 2019, https://ekonomigundemi.com/yazarlar/cigdem-aydogdu/kaz-daglari-hik-yesi/423/ (Erişim Tarihi:15.08.2019).

Homeros, İlyada, Panama Yayıncılık, SamuelButler, Andrew Lang, WalterLeaf, William Cowper, AlexandrosPallis, 2011, s.248.

İsmail İrgörücü, Hüzünlü Bir Aşk (Hasan Boğuldu) Hikayesi, 2015, http://www.kazdagimilliparki.com/hasan-bouldu-efsanes.html (Erişim Tarihi:20.08.2019).

Dipnotlar

[1]Vikipedi,Kaz Dağı, 1993 yılında UNESCO tarafından Milli Park olarak kabul edilmiş ve korunma altına alınmıştır. Ensar Türkoğlu, BilgiUstam, Tüm Yönleriyle Kaz Dağları, https://www.bilgiustam.com/tum-yonleriyle-kaz-daglari/ (Erişim Tarihi: 10.08.2019); Kemal Kaya, Yoldaolmak.com, Bir Doğa Harikası: Kaz Dağları, 2019, https://yoldaolmak.com/kaz-daglari-gezi-rehberi.html (Erişim Tarihi: 09.08.2019).

[2]T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Balıkesir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, ‘’Kaz Dağı (İda Dağı)’’, https://balikesir.ktb.gov.tr/TR-65922/kaz-dagi-ida-dagi.html (Erişim Tarihi: 08.08.2019)

[3]Homeros, İlyada, Panama Yayıncılık,SamuelButler, Andrew Lang, WalterLeaf, William Cowper, AlexandrosPallis, 2011, s.248

[4] İsmail İrgörücü, Hüzünlü Bir Aşk (Hasan Boğuldu) Hikayesi, 2015, http://www.kazdagimilliparki.com/hasan-bouldu-efsanes.html (Erişim Tarihi:20.08.2019).

[5]A.g.e., Kemal Kaya.

[6]Gezimanya, ‘’Kaz Dağları’nda Gezilecek Yerler’’, https://gezimanya.com/turkiye/kaz-daglarinda-gezilecek-yerler (Erişim Tarihi: 10.08.2019).

[7]Çiğdem Aydoğdu, Ekonomi Gündemi, Kaz Dağları Hikayesi, 2019, https://ekonomigundemi.com/yazarlar/cigdem-aydogdu/kaz-daglari-hik-yesi/423/ (Erişim Tarihi: 15.08.2019).

[8] A.g.e.