Size daha iyi hizmet verebilmek adına sitemizde çerezler bulundurmaktayız. Gizlilik Politikamızı öğrenmek için tıklayınız. Ayrıca kişisel verilerin koruması kanunu kapsamında TESAD ile iletişime geçen her birey, iletişim verilerinin paylaşılmasını ve ilgili TESAD birimlerince kullanılmasını kabul beyan ve taahhüt eder.
Siyah Kare (Black Square) (1915), Kazimir Malevich.
Kaynak: Wikimedia Commons

Tabloları Okumak: Siyah Kare, Kazimir Malevich

Devrim niteliğinde bir resim ve modern sanatın gelişiminde çok önemli bir adım.

Sanatçı Kazimir Malevich’in 1915’te yaptığı Siyah Kare tablosunda çarpıcı olan geleneksel resmin hemen hemen tüm standart tekniklerinin ihmal edilmiş olmasıdır. Tonal gölgeleme, perspektif denemeleri veya üç boyutluluğun herhangi bir izi bulunmamaktadır. Karenin kendisi dışında tanınabilir bir form yok. Rengin kendisi çok ikili biçimde oluşturulmuş: Beyaz keten bir tuval üzerine kabaca boyanmış siyah bir kare, her ekseni de bir metrenin hemen hemen altında.

Bu nedenle tablo, kasıtlı olarak hiçbir şeyi temsil etmeyen bir resimdir. Bir duvardan bir resim kaldırıldığında, güneş ışığının çevredeki alanı beyazlattığı ve arkasında bir gölge bıraktığı zaman geride kalan şey siluete benzemez. Siyah Kare bir boşluğu, ressamlık yönteminin kaldırılmasını ve sanatsal temiz bir sayfa levhasını ifade eder. Aslında amacı da tam olarak budur.

Kazimir Malevich, 20. yüzyılın başında oldukça aktif olan bir Rus sanatçıydı. Resim kariyeri boyunca çeşitli stillerde çalıştı ancak en önemli çalışmaları 1915 ile 1918 arasında, öncelikle geometrik formların (kareler, üçgenler ve daireler) ve bunların resimsel alan içindeki ilişkilerinin keşfine yoğunlaştığında gerçekleşti.

1915, Rusya’da hızlı bir değişim zamanıydı. Batı Avrupa’da olduğu gibi sanayi devrimi ekonomik ve sosyal temellerde değişimler getirdikçe toplumun dokusu dramatik bir karışıklık yaşıyordu. Birinci Dünya Savaşı’nın gelişiyle Çar II. Nikola monarşisine yeni bir meydan okumayla yakında Malevich’in anavatanında bir siyasi devrim görülecekti.

Zamanın genç sanatçıları değişim duygusuyla harekete geçti. Aynı zamanda Paris’teki yeni sanat akımlarını da yakından takip ediyorlardı. Malevich, 1912’de Paris’i ziyaret etti. Picasso ve Braque’nin çalışmaları ve yaptıkları Kübist sanatı görünce heyecanla geri döndü. Bir diğer ilham kaynağı da Fütüristleri temsil eden İtalyan sanatçı Filippo Tommaso Marinetti oldu. Fütürizmin hız, teknoloji ve modern makinelerin şiddeti üzerindeki vurgusu, Marinetti’nin ayak uydurma mesajıyla birlikte, gelmekte olan çok önemli bir değişim duygusunu kapsıyor gibiydi.

Malevich, Batı Avrupa yenilikçi sanatını çabucak kendi resim tarzına massetti. Kısa bir süre içinde, resimlerinde Empresyonizm, Fovizm ve Kübizm’in birçok görsel tekniğini benimsedi ve ardından da İtalyan Fütürizminin etkisine kapıldı.

Malevich
Kazimir Malevich tarafından Suprematism (1915). Kaynak Wikimedia Commons

Kısa süre sonra nesnel olmayan daha radikal bir resim tarzını benimsedi ve bunun için “Süprematizm” terimini kullandı. Geometrik formların bir araya getirilmesiyle daha saf bir Kübizm formu arıyordu. Süprematizm terimi, seyreltilmemiş soyutlamanın verdiği üstün duygu kavramından gelir. Malevich’in de belirttiği gibi, “…nesnel olmama deneyimi… saf hissin üstünlüğü” idi.

Bu süre zarfında Malevich, özellikle dekor tasarımı ve opera için kostümler olmak üzere resmin ötesinde sanat formlarına da dahil oldu. 1913’te Mikhail Matyushin adında genç bir besteci ile Victory Over the Sun (Güneş Üzerindeki Zafer) adlı opera eserinde iş birliği yaptı. Opera tema bakımından, teknolojinin doğaya ve modern insanın güneşin temel gücüne karşı zaferini konu alıyordu. Malevich’in tasarladığı sırt bezlerinden biri, ilerideki resminin bir habercisi olarak, çapraz, siyah beyaz bir alana bölünmüş büyük bir kare gösteriyordu.

Siyah Kare, Malevich’in Süprematist sanat eserlerinin en radikaliydi. İlk kez 1915’te Petrograd’da (günümüzde Saint Petersburg) düzenlenen bir sergide halka gösterildi. Serginin başlığı Son Fütürist Resim Sergisi 0,10’du (“sıfır-on” olarak okunuyor). Başlıktaki “sıfır”, sanatta yeni bir başlangıç fikrine sıfır, başlangıç noktası, “on” ise sergiye katılan sanatçıların sayısına atıfta bulundu.

Malevich
Malevich’in “Son Fütürist Resim Sergisi 0,10’daki odası”, 1915, Petrograd. Kaynak: Wikimedia Commons

Malevich’in kendine ait bir odası vardı. Sergilediği otuz altı tablonun hepsi soyuttu. Çoğu haçlar, daireler veya dağınık dikdörtgen dizilerinden oluşuyordu. Siyah Kare, aralarında en temel olanıydı ve benzersiz bir asma konumu verildi: Tipik bir Rus evinde Ortodoks bir simge gibi odanın üst köşesine, başköşeye.

Gösteriye eşlik etmek için Malevich, yeni sanat formunun niyetlerini anlatan bir broşür hazırladı. Bu broşür daha sonra From Cubism and Futurism to Suprematism: The New Realism in Painting (Kübizm ve Fütürizmden Süprematizme: Resimde Yeni Gerçekçilik) başlığıyla yeniden yayınlandı. Broşürde Malevich, temsili olmayan sanatının alaka düzeyine dair bir dizi ateşli iddiada bulunurken aynı zamanda önceki nesillerin “akademik sanatının” itibarını zedeledi. Malevich için yeni sanatının asıl amacı tam bir estetik deneyim olasılığını öne sürmekti:

“Kendimi sıfır formuna dönüştürdüm ve kendimi çöplerle dolu Akademik sanat havuzunun dışına sürükledim.”

Malevich’e göre, bir konuyla resim yapmak “kaba” bir şeydi ve yalnızca resmin gerçek özünü, yani renk ve dokuyu yok etmeye hizmet ediyordu. Tarzının köklerini kendi hareketinin devrimci doğasıyla da ilişkilendirdi:

“Fütürizm, modern yaşamda ‘yeniyi’ açtı: Hızın güzelliği ve hız sayesinde daha çabuk hareket ederiz. Ayrıca, daha dün Fütürist olan bizler, hızla yeni biçimler, doğa ve nesnelerle yeni ilişkiler kurduk. Süprematizme vardık ve Fütürizmi, geride kalanların içinden geçeceği bir döngü deliği olarak bıraktık. Fütürizmi terk ettik ve gayet cüretkâr olan biz, sanatının değişikliğine tükürdük.”

Sanatçı için Siyah Kare, sanatta yeni bir başlangıç fikrini görsel olarak temsil etmek için yeniden başlamanın cesur bir girişimiydi. Sanatsal başarının gerçek bir örneği olarak çalışma, geleneksel anlamda güzelliği veya sanatsal beceriyi ifade etmek olmaması çerçevesinde, bir tartışma konusu olmaya devam ediyor.

Bunun yerine Malevich, bir fikri en açık şekilde uyandırmak için tasarlanmış. Malevich kendisinin yarattığı boşluğa adım atıp diğer tarafa çıkabileceğimizi hayal ettiği bir resim çizdi. Bugüne dönüp baktığımızda, kavramsal sanat olarak adlandırabileceğimiz şeyin erken bir örneği olarak duruyor. Bu nedenle, resim cüretkar bir şekilde küstah bir ifadedir, saçma bir şekilde yapaydır ve aynı zamanda radikal olasılıklarla doludur.

Yazar: Christopher P. Jones

Kaynak: Medium / Thinksheet