Size daha iyi hizmet verebilmek adına sitemizde çerezler bulundurmaktayız. Gizlilik Politikamızı öğrenmek için tıklayınız. Ayrıca kişisel verilerin koruması kanunu kapsamında TESAD ile iletişime geçen her birey, iletişim verilerinin paylaşılmasını ve ilgili TESAD birimlerince kullanılmasını kabul beyan ve taahhüt eder.
SARS
Kaynak: Getty Images

SARS: Virüs 2003’te Nasıl Yayıldı?

Çin’de salgın haberlerinin yavaş yapılması ve Hong Kong’taki bir otelde salgının birden ortaya çıkışı, virüsün 20’den fazla ülkede 8,000 kişiye bulaşmasına sebep oldu.

Kasım 2002’de, Çin’in güneydoğusunda yer alan Guangdong ilinde, ileride SARS veya Şiddetli Akut Solunum Yolu Sendromu olarak adlandırılacak hastalığın ilk belirtileri görülmeye başlandı. Birkaç ay sonrasında ise salgın, 26 ülkede 8096 kişiye bulaştı ve 774 kişinin ölümüne yol açtı. Başlardaki SARS vakalarının yavaş bildirilmesi hastalığın yayılmasına yol açtı ancak küresel tıbbi uygulamalar nihayetinde salgının sona ermesine yardımcı oldu.

SARS’ın yavaş bildirilmesinin sebepleri karışık. Doktorlar daha öncesinde bu hastalıkla hiç karşılaşmamıştı ve başta da Guangdong’daki doktorlar, denk geldikleri SARS vakalarının anormal zatürre olabileceğini düşündüler.

Michigan Üniversitesi epidemiyoloji ve küresel halk sağlığı profesörü olan Arnold S. Monto, “Pekin’deki insanlar da dahil olmak üzere, kimse durumun farkında değildi.” yorumunda bulunuyor. Doktorlar karşılaştıkları hastalıkta yeni bir şeyler olduğunu fark etmeye başladıktan sonra bile “bu durum bir süreliğine gizli tutuldu, bu da sorunlardan bir tanesiydi.”

SARS Pekin’e sıçradıktan sonra yetkililerin doktorları, yeni vakaları bildirmemeleri konusunda teşvik etmiş olabileceği yönünde haberler vardı. Nisan 2003’de Time dergisinin Pekin’deki bir askeri hastanede doktor olan Jiang Yanyong’dan aldığı mektup, başkentte görülen SARS vakalarının sayısının resmi rakamların çok daha üstünde olduğunu belirtiyordu. Bu kabul edildikten sonra Çinli yetkililer aynı ay içerisinde resmi olarak gerçek sayıyı açıkladı (ve Jiang’ı gözetlemeye başladı).

Çin’de Ortaya Çıktı, Hong Kong’a Sıçradı

SARS, Çin ana karasından Hong Kong’a Şubat 2003te, farkında olmadan kendisine SARS bulaşan Guangdong tıp profesörü Liu Jianlun’un Hong Kong’daki ‘Metropol Otel’deki 911 numaralı odaya yerleşmesiyle sıçradı. 64 yaşındaki profesörün durumu kısa bir zaman içinde kötüleşti ve yatırıldığı hastanede 2 hafta sonra vefat etti. Oteldeki kısa süreli konaklamasında diğer ziyaretçilere farkında olmadan hastalığı bulaştırdı. O kişiler de daha sonrasında SARS’ı Singapur, Toronto ve Hanoi‘ye taşıdı. (Otel, 911 numaralı odayı ön yargıyı yok etmek amacıyla yeniden numaralandırdı.)

Monto, “Bu dikkat çekici hikâye aynı zamanda 2003’te ‘süper bulaştırıcılar’ olarak adlandırdığımız, birçok insana hastalık bulaştırabilen insanları bir sorun olarak tanımlanmış ve gözler önüne sermiştir.” diyor. Bilim insanları bazı hastalıklı kişilerin aynı durumdaki diğer insanlara göre daha çok hastalık yaymasının biyolojik nedenini hala anlayamıyor. Bu durum SARS’ın yayılmasında önemli bir rol oynadı.

Monto, “SARS’ın bir diğer önemli özelliği ise hastane bazlı enfeksiyonlarla kenetlenebilmesi, bunun da hastaların ve durumu kritik olan insanların çevreye çok fazla virüs saçtığının tezahürü” olduğunu belirtti. SARS salgını sırasında Dr. Liu gibi sağlık çalışanları, hastalığı hastane dışındaki insanlara bulaştırma riskini taşıyordu.

Karantinalar ve Uluslararası İş Birliği ile Durduruldu

SARS gibi hastalıklar panik yaratıyor çünkü çok fazla bilinmeyen var. Salgın döneminde bilim insanları SARS’ın grip gibi senede on binlerce kişiyi öldüren mevsimsel bir hastalık mı yoksa ortadan tamamen kaldırabilecek bir hastalık mı olduğundan emin değildi. Neyse ki doktorlar ve bilim insanları, virüs hastaların vücutlarından atılana kadar ve başkalarına bulaştırılamayacak seviyeye gelene kadar hastaları izole edip karantinaya alarak SARS’ı tamamen ortadan kaldırmayı başardı.

SARS’lı hastaları izole etmek ve karantinaya almak için yapılan uluslararası iş birliği sayesinde Dünya Sağlık Örgütü ve virüsten etkilenmiş ülkeler Temmuz 2003’te virüsü kontrol altına almayı başardı. O yıldan sonra gerçekleşen SARS vakaları, bilimi insanlarının hastalığa neden olan SARS coronavirüsü (SARS-CoV) üzerinde çalıştıkları izole laboratuvarlardan baş gösterdi. Aynı şekilde, yetkililer enfeksiyonu izolasyon ve karantina yoluyla kontrol altına aldı.

SARS salgınından en çok etkilenenler Çin ve Hong Kong’du. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre Çin’de 5327 vaka ve 349 ölüm görülürken, Hong Kong’da ise bu 1755 vaka görüldü ve 299 kişi hayatını kaybetti. SARS salgınından ders çıkartılan şeylerden birisi de Çin’in merkezi hükûmeti ve vilayetleri arasında daha şeffaf bir ilişki olması gerektiğiydi.

SARS’tan Öğrenilenler

Monto, “SARS, durumun ne derece kötü olabileceğine dair bir uyarıydı. Çin son 15 yılda küçük çaplı kuş gribi salgınlarıyla mücadele etti. Salgın çok bulaşıcı değildi ancak Çin’de görülmeye devam etti, bu sayede de Çin bu tip durumlarla nasıl başa çıkacağını öğrendi.” sonucunu çıkartıyor.

Ebola uzmanı UCLA Halk Sağlığı Okulu epidemiyoloji profesörü Anne W. Rimoin’a göre, “salgınlara hazırlıklı olma küresel seviyede de artış gösterdi.”

“SARS salgınından bu yana, başka salgınlarla da karşılaştık, MERS vardı, domuz gribi olarak adlandırılan H1N1 vardı; Chikungunya, Zika ve o zamandan itibaren birkaç Ebola salgını oldu. Bu yüzden dünyanın bu salgınlara karşılık verme anlamında çok daha iyi bir hale geldiğini söyleyebilirim.”

Aralık 2019’da yeni bir korona virüs Çin’de ortaya çıktı. Çin Sağlık Komisyonu’na göre, 2 Şubat 2020 itibariyle Çin ana karasında yeni virüsten kaynaklanan ölüm sayısı, 2002-2003 SARS salgınını geçti.

Yazar: Becky Little

Kaynak: History