Ana Sayfa / Çeviriler / Haber Çevirileri / Asya / Rusya ve Gürcistan “Açık Sema”da Karşılaştı
Rusya Gürcistan Viyana Açık Semalar Anlaşması Rusça çeviri haber tesad

Rusya ve Gürcistan “Açık Sema”da Karşılaştı

Moskova ile Tiflis arasındaki çatışma, güven artırıcı uygulamaları engelledi.

34 ülkenin, birbirlerinin topraklarında gözlem uçuşları gerçekleştirmesine izin veren Viyana Açık Semalar Antlaşması (The Treaty on Open Skies) kapsamında, 22 Ekim’de bir etkinlik düzenlendi.

Etkinliği koordine edecek özel komisyon 2019 için kurulmuştur ancak bu başarısızlıkla sonuçlanabilir: Rusya ve Gürcistan arasındaki Abhazya ve Güney Osetya’nın statülerinden kaynaklanan sorunlardan dolayı antlaşma kapsamında 2018 yılında herhangi bir faaliyet gerçekleşmedi. Uçuş faaliyetleri gerçekleşmezse antlaşmanın geleceği ve varlığı tehdit altına girecektir.

Viyana, Açık Semalar Antlaşması Danışma Komisyonu’nun toplantısına ev sahipliği yapmaktadır. Kommersant’a göre, 2019 faaliyetleri toplantıda görüşülecek. 1992’de imzalanan ve 2002’de yürürlüğe giren bu antlaşma: başta Rusya, Amerika, AB ülkeleri olmak üzere Sovyetlerin dağılışından sonra kurulan ülkeleri de kapsayan 34 ülkenin, askeri faaliyetlerini kontrol edebilmek ve güçlendirmek amacıyla birbirlerinin topraklarında güvenli bir şekilde gözlem uçuşlarını gerçekleştirmeleri öngörmektedir. 2017 yılında Rusya, antlaşma kapsamında 52 gözlem uçuşu gerçekleştirmiştir. Diğer ülkelerden ise 36 uçuş faaliyetine ev sahipliği yapmıştır. Ancak 2018’de, anlaşmanın uygulanması engellere takılmıştır. Rusya ile Gürcistan arasındaki gerginlikler tek bir uçuşun dahi gerçekleşmemesine neden olmuştur.

Geçtiğimiz sonbaharda, 2018 faaliyetleri konuşulurken Rusya Federasyonu, Gürcistan üzerinde de uçuş yapacağını belirtti. Ancak Gürcistan hükümeti, Rus uçuşunu kabul etmedi. Bu nedenle de gözlem uçuşları konusu havada kalmıştır. Rusya’nın Güney Osetya ve Abhazya sınırlarına on kilometre mesafedeki uçuşlara izin vermeyişinin öfkesini Tiflis uzun süre yaşadı. Moskova ise antlaşmanın VI. fıkrasının II. kısmındaki 2.maddesine atıfta bulunarak, antlaşmaya taraf olmayan devletlerin sınır bölgelerinde uçuşun yasak olduğunu belirtmiştir. İki tarafın anlaşmazlığı, Moskova’nın Güney Osetya ve Abhazya’yı bağımsız devletler olarak tanıması ancak Tiflis’in tanımamasıyla alakalıdır.

Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanlığı, sözleşmeye tam olarak uygun davrandığına dair güvence verdi. Gürcistan Dışişleri Bakanlığı ise “Rusya, yıkıcı eylemleriyle gözlem uçuşu faaliyetlerini çıkmaza sokmuştur. Ve Rusya, Gürcistan topraklarının işgalini yasallaştırmak için tamamen teknik bir antlaşmayı kullanmaya çalışmıştır, ancak Tiflis bunu yapmasına izin vermemiştir.” açıklamasında bulundu. Antlaşmaya taraf diğer ülkelerin de bu duruma “ortak” olduklarını da eklemiştir. Öncesinde yalnızca Amerika Birleşik Devletleri bu sorunu kamuoyuna açıklamıştır: Güney Osetya ve Abhazya yakınındaki uçuşlara getirilen kısıtlamalar da, ülkelerin yapmış olduğu yıllık ihlal incelemelerinde yer almıştır.

23 Nisan’da Rusya Dışişleri Bakanlığı kısıtlamaları kaldırdı

Nisan ayında Rusya, yapılan anlaşma uyarınca Abhazya ve Güney Osetya sınırlarına 10 kilometre uzaklıktaki alanda var olan uçuş yasağını kaldırdı. Bu kararı almasındaki etken antlaşmanın güvenirliğini ve geçerliliğini sarsmak istememesidir. Ayrıca, Gürcistan’ın antlaşma kapsamındaki yükümlülüklerini,  iki bölgeyi bilinçli olarak tanımayarak yerine getirmemesinin fark edilmesini istemiştir.”- Smolensk Meydanı gazetesi.

Yukarıda da ifade edildiği üzere Moskova bu yasağı kaldırarak Tiflis’in kararını yeniden gözden geçirmesini bekliyor. Rusya Dışişleri Bakanlığı, “22 Ekim’de toplanması planlanan Komisyon tarafınca ilgili kararın alınması durumunda, sözleşmeye bağlı gözlem uçuşlarına 2019 yılında yeniden başlanması planlanmaktadır.” açıklamasında bulundu

Ancak Gürcistan Dışişleri Bakanlığı kararından taviz vermek için bir neden görmemektedir. Kommersant’ın kıdemli muhabiri, Rusya Federasyonu temsilcilerinin “on kilometre sınırlaması”nı kaldırma kararını dile getirdikleri ifade ederek şunları da ekledi: “Rus tarafı, yaptığı açıklamada aslında antlaşmayı kullanarak bu iki devletin, Gürcistan’dan tamamen bağımsız bir şekilde tanınmasını istemektedir.” Bu durumda antlaşma açık ve olduğu gibi uygulanmadığı sürece, ne 2019’da ne de gelecek yıllarda, Gürcistan Rusya’nın gözlem uçuşlarını kabul etmeyecektir.

Eğer 2019’da da bu antlaşma uygulanamazsa, Rusya ve ABD arasındaki gerginlikler nedeniyle zaten tehdit altında olan antlaşma ciddi bir darbe almış olacaktır. “Kommersant”ın tekrar tekrar yazdığı üzere Moskova ve Washington birbirlerini bu antlaşmayı ihlal etmekle suçluyorlar (bkz. 22 Mayıs sayısında). Yakın zamanda yürürlüğe giren ABD Savunma bütçesi, Kongre üyeleri tarafından sunulan bir maddeyi de içeriyordu. Bu maddeye göre 33 taraf arasında geçen antlaşma için Pentagon, değişimleri gözetlemek adına uydu görüntü fotoğrafçılığını aktive ederek bu antlaşmanın maliyetini hesaplanmalıdır. Ancak Rusya bu ülkelere dahil değil. Bu bütçe planı 2023’ün sonuna kadar olan dönemi kapsamaktadır ve Amerikan filosunun yenilenmesi için oluşabilecek muhtemel masrafları da dikkate almalıdır. Esasında, Açık Semalar Antlaşması’na alternatif geliştirmekten bahsediliyor; bu antlaşma, Moskova ile işbirliği içermeyen, başka veri toplama mekanizması ile değiştiriliyor.

Bu arada uzay istihbarat teknolojisinin gelişmiş olmasına rağmen, Açık Semalar Antlaşması, katılımcıların birçoğu tarafından Avrupa-Atlantik bölgesinde silah kontrolü alanında en etkili işbirliği mekanizması olarak kabul edildi.

Benzer görüş, Moskova tarafından da bildirildi. 16 Temmuz’da Helsinki’de yapılan görüşmelerde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ABD’li mevkidaşı Donald Trump’ı, Açık Semalar Antlaşması da dahil olmak üzere silah kontrol konusunda dört tane kilit antlaşmaya bağlılığını duyurma çağrısında bulundu. Ancak olumlu cevap gelmedi.

Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanlığı, “Açık Semalar Antlaşmasının, Viyana belgesi ile 2011 yılının güven ve güvenlik inşası için ve Avrupa güvenliğini sağlamak için önemli bir araç olduğunu” açıklamasında bulundu. “Aynı zamanda Rusya’nın bu antlaşmaya ihtiyacı duyduğu kadar, ortaklar da eşit ölçüde ihtiyaç duymaktadırlar.” şeklinde ekleme yapmıştır ancak görünüşe göre ortaklar aynı fikirde değil.

Yazar: Elena Chernenko ve Giorgi Dvali (Tiflis)

Kaynak: https://www.kommersant.ru/doc/3773340

Çevirmen Hakkında

Zelina Çeper / TESA Rusça Çevirmeni

İstanbul Üniversitesi

Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir