vietnam

Peki Ne İçin Öldürmek ?

Stanley Kubrick’in yapımcılığını ve yönetmenliğini üstlendiği 1987 yapımı ‘’Full Metal Jacket’’ savaşma içgüdüleri ağır basan bir grup acemi piyade erin, Vietnam Savaşı öncesi gerçek bir ‘katil’ olmak için deniz kuvvetlerine katılarak Amerikan ordusu eğitimlerinden geçtiğini iki kısma ayırarak anlatıyor. Filmin ilk yarısı piyade erlerin eğitim çavuşu Hartman önderliğinde sıkı bir eğitimden geçmelerini, ikinci yarısı ise Vietnam Savaşı’ndaki sıcak teması, çatışmaları ve katliamı konu alıyor. Filmin ilk kısmında eğitimlerden fiziksel ve psikolojik olarak sağ çıkanlar deniz kuvvetlerinde görev alma hakkı kazanıyor, pek çoğu Vietnam’a gönderiliyor ve burada savaşın ‘amacı’ ve asıl yüzü ortaya çıkmaya başlıyor.

full metal jacket
dusunbil.com portalı’ndan alınmıştır.

 

Askeri kamp ortamında geçen ilk yarıda asker ve çavuş diyalogları dışında diyalog bulabilmek bir hayli zordur. Kaba, küfürbaz ve aşağılayıcı bir tutuma sahip olan Çavuş Hartman ile askerler arasında yaşanan diyaloglar askerlerin kişiliklerinin baskı altına alınmasına, adeta oynanılan, yönlendirilen bir oyuncak figüre dönüştürülmelerine neden oluyor. Askerlik kurumundaki herkesi bir bütünün parçaları yapma amacıyla aynı üniformalar giyiliyor.

‘’The more you hate me, the more you’ll learn’’(Benden ne kadar nefret ederseniz o kadar öğrenirsiniz) mantığıyla yola çıkan çavuş, eğitim sırasında yaşanan duygu erozyonunu en net biçimde gördüğümüz er Pyle’ı özellikle seçerek ‘Kardeşlerin de senin kadar çirkin mi? O kadar çirkinsin ki, Modern Sanatlar Müzesi’ne konman lazım’,sözleriyle açık bir şekilde aşağılıyor. Diğer askerler tarafından da ‘ötekileştirilen’ Pyle’ın en sonunda ‘celladına âşık olan köle’ karakterine dönüşmesi planlanırken bu ters tepiyor; Pyle önce onu fiziksel özellikleri ve yetenek düzeyi yönünden ‘yetersiz ve değersiz’ bulan çavuşunu daha sonra da kendisini filme adını veren M1 piyade tüfeği ve 7.62 mm’lik bakır kaplı, tahrip gücü yüksek ‘full metal jacket’ mermilerle vurarak bu ıstırabı sona erdiriyor. Sürekli aşağılanan, dışlanan, cezaya tabi tutulan Pyle nihayetinde eğitimi tamamlıyor ve başarılı, soğukkanlı bir katile dönüşüyor. Fakat maruz kaldığı baskılar sonucu hayatına son verdiği kişi yine kendisi gibi olan çavuşu oluyor; geriye fazla seçeneği kalmayan er tek yol olan “intiharı” seçiyor.

 

Askerlik ile ilgili dikkat çeken bir diğer detay ise, bu kurumun ataerkil ve seksist olması. Bu, çavuşun askerlerine söylediği seksist söylemlerde ve silahlara kadın isimleri verilip onlarla yatılması söylendiğinde görülüyor. Üste itaat en önemli kural olarak karşımıza çıkıyor. Askerlere izin verildiği takdirde konuşabilecekleri bunların da ancak kalıp halinde olması dayatılıyor. Yalnızca ‘Sir, yes sir’ cevabını verebilme yetisine sahip olma gibi unsurlarla askerler artık benliklerini terk ederek yalnızca amaçlanan ölüm-makineleri olma yoluna giriyor.

full metal jacket
www.filmloverss.com’dan alınmıştır.

 

Konferans odasındaki duvarda “İlk giden son bilir – yanlış bilgi edinme hakkınızı ölümüne savunacağız” yazıyor ve bu cümle de filmin felsefesini yansıtan ayrıntılardan biri olarak görülüyor. 

 

Filmin ikinci yarısında Vietnam Savaşı boyunca yayımlanan gazetelerdeki haberler, gerçekler çarpıtılarak yalnızca morallerin yüksek tutulması gibi amaçlara hizmet niteliğinde yazılıyor. Bu da hükümet, gazete ve çatışma ortamındaki ordu tarafından savaş gerçeklerinin çarpıtılmasına vurgu yapıyor. Amerika Birleşik Devletleri saygınlığını devam ettirme, mümkünse arttırma amacıyla basını ele geçiriyor, onları ve doğrudan haberlerini ulaştırdıkları kesimi de kontrol altına alıyor. Cephede savaş bütün acımasızlığıyla amansız şekilde sürerken bir de cephe gerisinin kontrol altında tutulması meselesi ele alınarak psikolojik harekat yöntemleri kullanılıyor; bu kullanımın en önemli aracı sıfatını da medya üstleniyor.

 

Neden Vietnam’da olduklarına kesin ve mantıklı bir cevap bulamayan askerlerin bir röportaj sırasında söyledikleri;

 

Çekik gözlüler de Kızılderili olur,’

 

‘Eve dönüyorsunuz,’

 

‘Hep sadığız,’

 

‘Bizler acımasız denizcileriz efendim,’

 

‘Rahat uyuyun, Ben öleceğime siz ölün,’

 

‘-Hiç değilse bir dava uğruna öldüler,

+Hangi dava bu?

-Özgürlük

+Kendine gel çaylak! Kızılları özgürlük için mi hakladığımızı sanıyorsun? Bu bir katliam!’ 

sözleri ile Vietnamlılar yeni Kızılderililer olarak teşbih ediliyor. Son iki replik de Vietnamlıların Amerikan ordusunun savaşta gönülsüzce ama bir dava uğruna bulunan askerleri tarafından katledildiğini anlatıyor. Askerlerin içinde bulundukları ikilemler er Joker’in miğferindeki ‘Born to Kill’ (Öldürmek için doğdu) yazısı ve üniformasında bulunan barış amblemi çelişkisi ile bariz bir şekilde aktarılıyor. Aynı amaçla bir araya gelen fakat farklı şuur seviyelerine sahip askerler, militarist düzenin oluşumunu  sağlayan ‘tek tip’ kalıba sokuluyor. Ne amaçla olduğu bilinmeyen ve sonucu bir katliam olan eylem uğrunda yalnızca emirlere uyuyor ve nasıl sorusuna tepki veriyorlar. Yalnızca Vietnamlı olduğu için tarladaki insanlara ateş açan er, yaptığından büyük bir gurur duyuyor  ve övünülesi bir şeymişçesine katlettiği insan sayısını göğsü kabararak belirtiyor. Yalnızca ‘düşman’ etiketi yapıştırılan Vietnamlıların varlıkları bile tehlike teşkil ediyor ve derhal ortadan kaldırılacakları eylemlerle karşı karşıya kalıyorlar.

full metal jacket
www.indiewire.com’dan alınmıştır.

 

Filmin yönetmeni Stanley Kubrick savaş filmlerini şu şekilde tanımlıyor: “Savaşın iyi niyetlisi olmaz. Bir savaş filmi, savaşı asla haklı göstermemeli, onu taçlandırmamalı, göklere çıkarmamalıdır. Bir savaş filminin yapması gereken tek şey, savaşın gerçekte ne olduğunu göstermektedir.”

 

Sadece savaş karşıtı olmayan genel olarak askerliği ve militarizmi, özellikle de kendi ülkesinin ideolojisini eleştiren Stanley Kubrick, ‘savaş’ kavramının insanın içindeki acımasızlığı, kötülük duygularını tetiklediğini, bir neden uğruna da olsa sıradan insanların ölüm saçan bir katile dönüşebileceğini ve bunu yaparken anlamını saptayamadığı yönergelerle birlikte kendi çıkmazında kaybolup ‘kendisini’ kaybettiğini tarihin tanıklık ettiği Vietnam Savaşıyla anlatıyor. Ülkesi için bu denli acımasız, pervasız varlıklara dönüşen askerlerin düşünceleri farkındalık seviyelerini ve yönlerini sorgulamaya, bu kadar insan canının bir komut yüzünden ne yurtseverliğin ne kahramanlık sıfatı arayışının destekleyemeyeceği şekilde gözden çıkarıldığına ışık tutmaya, hayatın bir an için yine hayat için durmasına neden oluyor.

full metal jacket
theplaylist.net’ten alınmıştır.

 

 

Kaynakça

http://filmbagaji.blogspot.com/2014/12/full-metal-jacket-full-metal-jacket.html Erişim tarihi: 21 Ekim 2019

http://forum.altyazi.org/index.php?showtopic=136266 Erişim tarihi: 21 Ekim 2019

https://sinemaelestirisi.wordpress.com/tag/full-metal-jacket/ Erişim tarihi: 21 Ekim 2019

http://filmhafizasi.com/kubrick-diyor-ki/ Erişim tarihi: 21Ekim 2019

http://www.sanatlog.com/manset/full-metal-jacket-1987-stanley-kubrick/ Erişim tarihi: 21 Ekim 2019

https://www.filmloverss.com/full-metal-jacket-hakkinda-mutlaka-bilinmesi-gereken-15-detay/ Erişim tarihi: 21 Ekim 2019

https://blog.sinematv.com.tr/2019/03/16-maddede-sinemanin-dahi-yonetmeni-stanley-kubrick/ Erişim tarihi: 21 Ekim 2019