Size daha iyi hizmet verebilmek adına sitemizde çerezler bulundurmaktayız. Gizlilik Politikamızı öğrenmek için tıklayınız. Ayrıca kişisel verilerin koruması kanunu kapsamında TESAD ile iletişime geçen her birey, iletişim verilerinin paylaşılmasını ve ilgili TESAD birimlerince kullanılmasını kabul beyan ve taahhüt eder.
Olive Oil Times'dan alınmıştır.

Pandemi mi Yoksa Kuraklık mı Daha Ciddi?

Şu anki dünya nüfusu 7 milyar 833 milyon iken, bunun % 11’i olan 848 milyonun aç olduğu, % 32’si olan 2,5 milyarlık kısmının ise aşırı kilolu ya da obez insanlardan oluştuğu, her gün yeryüzünde 20.533 insanın açlıktan öldüğü bilinmektedir.[1] Dünya genelinde savaşlar, göçler, iç karışıklıklar, kuraklık gibi doğal afetler sebebiyle kıtlık görülen yerlerde şimdi de Covid-19 salgını sebebiyle 135 milyon insan açlık kaynaklı ölümle karşı karşıya kalmaktadır ve bu sayının 2020 sonunda 270 milyona ulaşacağı tahmin edilmektedir.[2]

Dünya nüfusunun %11’i açlık sınırının altında yaşamakta ve bir yılda açlıktan ölen insan sayısı 7,5 milyon iken, Covid-19`dan ölen insan sayısı ise 1,75 milyon civarındadır. Yani açlıktan ölen insan sayısı, Covid-19`dan ölenlerin 4,6 katıdır.[3] Bu gerçek son derece sarsıcıdır. Açlıktan ölen insan sayısı bu derece yüksek olduğu halde neden dünya gündeminde yer almamaktadır? Çünkü açlık kaynaklı ölümler bölgesel özellik taşırken, salgından ölümler zengin-fakir ayrımı yapmayıp tüm dünya ülkelerini fazlasıyla etkilemiş durumdadır. Yani zenginlerin ve obezlerin yaşadığı Batı medeniyetinin de etkilenmesi, pandemiden ölümleri hem ülkemizin hem de dünyanın baş gündem maddesi yapmıştır.

Küresel iklim değişikliğinin sonucu olan kuraklık konusu ise örneğin ülkemizde ekim ayında bölgelere göre yağışlar “normale göre” %59-99 arasında değişen oranlarda daha az gerçekleşmiştir. Bunun yansıması önümüzdeki yıl hasat döneminde görülecektir. Ekim ayı, adından da anlaşılacağı gibi kışlık ekilişte özellikle de buğdayda tohumun toprağa atıldığı aydır. Yağışlar düşük seviyede gerçekleştiği için çiftçi ya ekimini yapamadı ya da tohumu kurak alana ekmek durumunda kaldı. Kurak toprağa ekilen tohum ya bitecek ya bitmeyecek ve dolayısıyla kışlık ekiliş hasadında büyük bir verim kaybı yaşanılması kaçınılmaz olacaktır.


3 Aylık Değerlendirme

Harita.1: 3 Aylık Değerlendirme

 

Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Alansal Kümülatif Yağış Raporu, 3 Aralık 2020, https://www.mgm.gov.tr/, (Erişim Tarihi: 03.12.2020).

Geçtiğimiz sonbahar, normale ve geçen yıla kıyasla daha az yağış aldı. 2020 yılı sonbaharında yurdumuz ortalama 65.8 mm yağış alırken, normali 140.6 mm (1981-2010) ve geçen yıl ise sonbahar yağışı 74.3 mm olarak gerçekleşmiştir. Yağışlarda normale göre %53, geçen yıla göre %11 azalma meydana geldi. Bölge bazında tüm bölgelerimiz normallerinin altında yağış aldı ve en fazla azalma %59 ile İç Anadolu Bölgesi’nde gerçekleşti. Ege ve Karadeniz Bölgeleri’nde ise son 40 yılın en düşük yağışlı sonbaharı yaşanmıştır.[4]

Harita.2: 2020 Sonbahar Mevsimi Alansal Yağışların Normalleriyle Karşılaştırılması

Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Alansal Kümülatif Yağış Raporu, 3 Aralık 2020, https://www.mgm.gov.tr/, (Erişim Tarihi: 03.12.2020).

Harita.1 ve Harita.2’ye bakıldığında Türkiye’nin büyük bölümünün olağanüstü, çok şiddetli ve şiddetli kuraklık yaşadığı açıkça görülmektedir. Bunun yanı sıra tarımda %75-80’in üzerinde vahşi sulama yapılması, zirai ilaç kalıntıları, evsel ve sanayi atıkları nedeniyle tatlı su kaynakları ve göllerin hızla yok olduğu, son yıllardaki yağışların giderek azalmasıyla da büyük bir kuraklık felaketi ile karşı karşıya kalınmıştır.

Türkiye Tabiatını Koruma Derneği (TTKD) bilim danışmanı Dr. Erol Kesici, “son üç aylık kuraklık haritalarına bakıldığında, Türkiye’de kuraklığın üç temel etkeninden biri olan iklimsel kuraklığın söz konusu olduğunu, Türkiye’nin birçok yerinin, neredeyse %80’inin meteorolojik kuraklıkla karşı karşıya olduğunu, ülkede son 60 yılda, 70’e yakın doğal gölün kuruduğunu, meteorolojik kuraklığa ek olarak Türkiye’de aşırı oranda hidrolojik ve tarımsal kuraklık yaşandığını, hidrolojik kuraklık göller, göletler ve derelerde suların azalmasına, ülkemizde yaşanmakta olan tarımsal kuraklığa neden olduğunu” açıklamıştır.[5]

Tarım ve Orman Bakanlığı ise 11 Ağustos 2020 tarihinde “İklim Değişikliği ve Tarım” başlıklı bir rapor yayınladı. Raporda, önümüzdeki yıllarda kuraklığın Türkiye’de geniş bölgelerde hissedileceği belirtilerek, tarım politikalarının 2-3 derece sıcaklık artışı baz alınarak yapılması gerektiği vurgulandı.[6]

Bakanlığın söz konusu raporunda; “İklim değişikliğinden en çok etkilenecek bölgelerden biri olan Akdeniz Havzasında yer alan ülkemizin, gerek iklim değişikliğinin etkilerine uyum ve gerekse sera gazı emisyonunun azaltımı iklim değişikliğinin tarım üzerindeki olumsuz etkilerini minimize etme konusunun faydalı olacağı, bu bağlamda, küreselleşme bilinci içerisinde; arazi bozunumunun önlenmesi için sürdürülebilir toprak yönetimi, iklim değişikliğine uyum kapasitesinin artırılması için iklim dostu tarım uygulamaları, biyolojik çeşitliliğin korunması, tarım ve orman alanlarının verimli kullanımı çerçevesinde düşük karbon salımı teknolojilerinin adaptasyonu ve yaygınlaştırılması sureti ile arazi kullanımı yönetiminin sürdürülebilirliğini geliştirmek ve gıda güvenliği açısından tarımsal çevrenin koruma – kullanma dengesi içerisinde sürdürülebilir kullanımının yaygınlaştırılması maksadıyla yeni projelerin hayata geçirilmesinin elzem” olduğu açıklanmıştır.6

Çiftçiye Pandemi Döneminde Verilen İlave Destekler

Pandemi döneminde çiftçiye mevcut desteklere ek olarak 21 ilde 364 bin dekar alanda ekilişi yapılacak olan buğday, arpa, kuru fasulye, mercimek, mısır, ayçiçeği ve çeltik ekiminde kullanılacak 6 bin 700 ton tohumluğun %75’i hibe, % 25’i ise çiftçi katkısı ile karşılanması ve Hazineye ait kullanılmayan 9.700 dekar tarım arazisinin hububat, baklagiller, yağlı tohumlar ve yem bitkileri gibi stratejik ürünlerin ekilişi için çiftçilerin kullanımına açılması uygulamalarından ibarettir.[7][8] Tohumluk desteği verilen alanlardaki toplam ekilişimizi görebilmek için aşağıdaki tablo oluşturulmuştur. Tablo.1’den görüleceği üzere pandemi döneminde tohumluk desteği verilen alan, bu ürünlerin ekildiği alanın on binde 25’ine karşılık gelmektedir.

Tablo.1: Tohumluk Desteği Verilen Ürünlerin Ülkedeki Ekiliş Alanları
Çiftçimize salgın süresince verilen ilave desteklerin değerlendirilebilmesi için ülkemizin tarımsal arazi varlığının net olarak bilinmesi gereklidir. Ülkemizin tarımsal arazi varlığı 23,1 milyon hektardır. Bunun 15,4 milyon hektarını ekilen, 3,4 milyon hektarını nadasa bırakılan, 790 bin hektarını sebze yetiştirilen ve 3,5 milyon hektarın ise meyve, zeytin ağaçları ve bağcılık için ayrılan alanlar oluşturmaktadır.[1] Bu arazilerden 20 bin hektarı Hazinenin özel mülkiyetinde bulunmaktadır.[2] Dolayısıyla Hazine mülkiyetinde bulunan bütün tarım arazilerinin dağıtımı yapılsa bile, toplam tarımsal üretimimiz içerisinde kayda değer bir yer teşkil etmeyecektir. Ülkemizdeki tarımsal arazilerin 2 milyon hektarı âtıl durumdadır.[3] Bu tarım alanlarının aynı zamanda %25’lik kısmı da sulama imkanına sahip arazilerden oluşmaktadır. Bu da yaklaşık 500 bin hektarlık araziye karşılık gelmektedir. Bu bilgiler göstermektedir ki Hazineye ait arazilerin değil, âtıl durumda bulunan tarım arazilerinin üretime açılmasının üzerinde durulmalıdır.

BM Gıda Hakkı Özel Raportörü ve ABD’deki California Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hilal Elver, Türkiye’nin iklimi, su kaynakları ve verimli tarım arazileri açısından çok şanslı bir ülke olduğunu hatırlatarak şu değerlendirmelerde bulunmuştur: “Tarıma 20. yüzyılın ortalarından beri önemini yitirmiş bir sektör olarak bakılıyordu. 2008 ekonomik krizinden sonra birçok ülke güvenli gıda ve dolayısıyla tarımın ne kadar hayati bir öneme sahip olduğunu anladı. Salgın kriziyle ise tarım ve gıdada yerel üretime dönmenin önemi çok ciddi bir şekilde fark edildi. Belki küresel gıda sistemleri bir anda ortadan kalkmaz ama en azından her iki sistemin bir arada yürüdüğü, kısa tedarik zincirlerinin pazarda rekabet gücü kazandığı, sağlığa uygun ve çevreye zarar vermeyen bir sisteme geçilmesi çok önemli” olduğu değerlendirmesi kayda değerdir.[4]

Kriz Fırsata Dönüştürülmelidir

İklim değişikliği, bunun kaçınılmaz sonucu olan kuraklığa karşı bilinen, ancak uygulaması aksayan hususlar hayata geçirilerek kriz fırsata dönüştürülmelidir. Pandemi yerel üretimlerin ve pazarların ne derece önemli olduğunu bizlere göstermiştir. Yukarıda açıkladığım üzere salgın döneminde çiftçilerimize yeterince destek verilmediği aşikardır. Çiftçimizin kısa vadede üretimden vazgeçmemesi için daha etkili destekler verilmelidir yani çiftçiye bu anlamda sahip çıkılmalıdır. Bu kapsamda ülkemizdeki tarımsal üretimin büyük ölçüde küçük çiftçiler tarafından yapılıyor olması, bu kesimin temel muhatabı olan Tarım Kredi Kooperatiflerine de önemli görevler yüklemektedir. Bunun için Tarım Kredi Kooperatiflerinin etkin çalışması, ortak çiftçilerinin temel problemi olan yüksek faiz oranı ile zirai kredi kullanmak zorunda kaldıkları için borçlarının silinmesi ya da yapılandırılması yoluna gidilerek çiftçiye destek olunmalıdır.

 



KAYNAKÇA

Coronavirus (Covid-19) Grafikleri ve İstatistikleri, https://tr.tradingview.com/covid19/, (Erişim Tarihi: 25.12.2020).

Demirören Haber Ajansı, Meteorolojinin Haritasında Olağanüstü ve Çok Şiddetli Kuraklık Görüntüsü, 12.12.2020, https://www.dha.com.tr/yurt/meteorolojinin-haritasinda-olaganustu-ve-cok-siddetli-kuraklik-goruntusu/haber, (Erişim Tarihi: 12.12.2020).

Gülsüm İncekaya, Dünyada 270 Milyon İnsan Açlıktan Ölümün Eşiğinde, 17.10.2020,  https://www.aa.com.tr/tr/dunya/dunyada-270-milyon-insan-acliktan-olumun-esiginde/2009596, (Erişim Tarihi: 25.12.2020).

Hazineye Ait Kullanılmayan Alanlar Tarıma Açlıyor, 10.04.2020, https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/4477/Hazineye-Ait-Kullanilmayan-Alanlar-Uretime-Aciliyor%E2%80%A6, (Erişim Tarihi: 22.12.2020).

Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Alansal Kümülatif Yağış Raporu, 3 Aralık 2020, https://www.mgm.gov.tr/, (Erişim Tarihi: 03.12.2020).

Milli Emlak Genel Müdürlüğü 2019 Yılı Faaliyet Raporu, 14.01.2019.

Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarım Reformu Genel Müdürlüğü, İklim Değişikliği ve Tarım Raporu, https://www.tarimorman.gov.tr/, (Erişim Tarihi: 17.12.2020).

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, 2021 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, 26.10.2020, https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2020/11/2021_Yili_Cumhurbaskanligi_Yillik_Programi.pdf, (Erişim Tarihi: 24.12.2020).

Türkiye’de 24 Milyon Hektar Tarım Alanının 2 Milyon Hektarı Atıl Durumda, https://www.haberturk.com/turkiye-de-24-milyon-hektar-tarim-alaninin-2-milyon-hektari-atil-durumda-2291485-ekonomi,, (Erişim Tarihi: 24.12.2020).

Yazlık Ekim Yapılabilecek Arazilerde 21 İlde Tohumun Yüzde 25’i Hibe Ediliyor, 06.04.2020, https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/4467/Yazlik-Ekim-Yapilabilecek-Arazilerde-21-Ilde-Tohumun-Yuzde-75i-Hibe-Edilecek(Erişim Tarihi: 22.12.2020).

Worldometers, https://www.worldometers.info/tr/, (Erişim Tarihi: 24.12.2020).

[1] Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, 2021 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, 26.10.2020, https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2020/11/2021_Yili_Cumhurbaskanligi_Yillik_Programi.pdf, s.163, (Erişim Tarihi: 24.12.2020)

[2] Milli Emlak Genel Müdürlüğü 2019 Yılı Faaliyet Raporu, 14.01.2019,

[3] Türkiye’de 24 Milyon Hektar Tarım Alanının 2 Milyon Hektarı Atıl Durumda, https://www.haberturk.com/turkiye-de-24-milyon-hektar-tarim-alaninin-2-milyon-hektari-atil-durumda-2291485-ekonomi, s. 50, (Erişim Tarihi: 24.12.2020)

[4] A.g.e, İncekaya.

[1] Worldometers, https://www.worldometers.info/tr/, (Erişim Tarihi: 24.12.2020)

[2] Gülsüm İncekaya, Dünyada 270 Milyon İnsan Açlıktan Ölümün Eşiğinde, 17.10.2020,  https://www.aa.com.tr/tr/dunya/dunyada-270-milyon-insan-acliktan-olumun-esiginde/2009596, (Erişim Tarihi: 25.12.2020)

[3] Coronavirus (Covid-19) Grafikleri ve İstatistikleri, https://tr.tradingview.com/covid19/, (Erişim Tarihi: 25.12.2020)

[4] Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Alansal Kümülatif Yağış Raporu, 3 Aralık 2020, https://www.mgm.gov.tr/, (Erişim Tarihi: 03.12.2020)

[5] Demirören Haber Ajansı, Meteorolojinin Haritasında Olağanüstü ve Çok Şiddetli Kuraklık Görüntüsü, 12.12.2020, https://www.dha.com.tr/yurt/meteorolojinin-haritasinda-olaganustu-ve-cok-siddetli-kuraklik-goruntusu/haber, (Erişim Tarihi: 12.12.2020)

[6] Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarım Reformu Genel Müdürlüğü, İklim Değişikliği ve Tarım Raporu, https://www.tarimorman.gov.tr/, s. 2, (Erişim Tarihi: 17.12.2020)

[7] Yazlık Ekim Yapılabilecek Arazilerde 21 İlde Tohumun Yüzde 25’i Hibe Ediliyor, 06.04.2020, https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/4467/Yazlik-Ekim-Yapilabilecek-Arazilerde-21-Ilde-Tohumun-Yuzde-75i-Hibe-Edilecek, (Erişim Tarihi: 22.12.2020)

[8] Hazineye Ait Kullanılmayan Alanlar Tarıma Açılıyor, 10.04.2020, https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/4477/Hazineye-Ait-Kullanilmayan-Alanlar-Uretime-Aciliyor%E2%80%A6, (Erişim Tarihi: 22.12.2020)