OLIVER CROMWELL

İngiliz asker ve devlet adamı olan Oliver Cromwell (1599-1658) 1628’de ve 1640’da parlamentoya seçilmiştir. Açık sözlü püriten, 1642 iç savaşında silahlı kuvvetlerin organize olmasına katkıda bulundu. “Yeni Model Ordu”yu komuta etti ve 1645’te Naseby Savaşı’nda Kralcı güçlerin önemli bir kısmının yok edilmesine yardım etti. I.Charles’ın ölümünden sonra Cromwell, Rump Parlamentosunda hizmet verdi ve reformla yasal sistemin bir parçası olarak Blue Laws (Tutucu Yasalar)’ı yayınladı. 1650’lerin başlarında Cromwell, İrlanda ve İskoçya’ya sefer düzenledi ve İngiltere, Galler, İskoçya ve İrlanda’nın “koruyucu lordu” olarak 1653’ten ölünceye kadar hizmet etti.

İngiliz tarihinin en ünlü isimlerinden bir olmasına rağmen, Oliver Cromwell düzgün ve şehirli bir beyefendi olarak hayata başladı. İngiliz iç savaşının patlak verdiği 1642 yılında, askeri deneyimi olmayan orta yaşlı ve beş çocuk babası bir adamdı. Oysa on yıl içinde, bir kralcı devlet adamı ve tarihçiye göre o: “Daha önce hiçbir kralın iddia etmediği, denemediği büyük bir güç ve otorite ile üç krallığı (İskoçya, Galler, İngiltere) bir Kral adı olmadan kendine bağladı.”

Cromwell’in gücü onun askeri yeteneklerinden ve askerleri ile kurduğu eşsiz ilişkiden kaynaklanmıştır. Savaş başlar başlamaz, onun başlıca endişesi İngiliz Parlamentosuna hizmet edecek dindar ve profesyonel bir ordunun oluşturulması oldu. 1645’te merkezi yönetimi ve merkezi finansmanı bir ordunun oluşturulması için zorladı. Thomas Fairfax’ın komutası ve yardımcısı Cromwell ile “Yeni Model Ordu” Naseby Savaşında (14 Haziran 1645) Kralcı güçlere karşı bir yıl içinde dikkat çekici bir zafer kazandı. I.Charles teslim olmaya zorlandı. Bu durum hırpalayıcı olmasına rağmen Cromwell süvarilerinin her zaman yolunu açtı. Cromwell, sıklıkla savaş yaralanmalarına rağmen olayın hemen öncesi ve sonrası histerik gülmelere sahipti. Fakat askerlerinin ödentisi ile o yakından ilgilendi ve diğer birimler yağma için durduğu zaman Cromwell “yiğitlerini” savaşa geri döndürmeyi başardı.

1649 yılında kralın idam kararı Kralcılar tarafından İrlanda ve İskoçya’da provoke edilmişti. Yeni cumhuriyet İngiltere’nin güvenliğini tehdit etmişti ve Cromwell’in güçleri sahaya geri döndü. İrlanda’ya saldırı başlattı. Drogheda’daki Katolik Konfederasyonu ve Protestan Kralcıları birleşik kuvvetlerinin katliamı takip eden ay içinde Wexford şehrine saldırısı  ve İrlandalı donanma üssüne saldırısı hepsi aynı kaderi paylaştı. İskoçya’da II.Charles’ı destekleyenlerin İngiltere’ye saldırma kararı ile İskoçya’yı bastırmak için harcayacağı çaba nedeniyle Cromwell İrlanda fethini tamamlayıp ayrılmak zorunda kaldı. Onun ilk olarak Dunbar Savaşında (3 Eylül 1650) ve sonra Worcester Savaşındaki (3 Eylül 1651) muhteşem zaferleri yalnızca II.Charles’ı on yıldır kıtadan kaçmaya zorlamakla kalmadı aynı zamanda onların tarihinde bir ilk olarak Devletin Meclisinin de tavsiyesi ile siyasi entegrasyonla üç krallığın koruyucu lordu Cromwell başa kendi geçti.

Cromwell kararlı bir Püriten ve tanrısal olarak başarılarına “cesur ve acımasız” olarak bahşedilmiş biri; şimdi küfür, sarhoşluk, Tanrı’ya hakaret ve zinaya karşı Blue Laws (Tutucu Yasalar- 1650) gibi bir yasa tasarısı ile hukuksal reformlarla Protestan vaizler için bir vücut olacak kutsal toplumu kuracaktır. Cromwell, Hıristiyan yol arkadaşlarının özgürlüğüne inandı: “Ben hiçbir insanın vicdanına karışmam.”; o zamanlar için gerçekten devrimci bir kavram fakat diğer her açıdan o sosyal bir muhafazakar kaldı. O, sözde “Eşitlikçi” (İngilizce radikaller) kişilerin demokratik fikirlerinden korkuyordu. İnsanlar tarafından yönetime değil, tanrısal kurallara inanıyordu. 1649’dan sonra onun rejimi ile geleneksel siyasal ulusu uzlaştırmak için çabaladı ve onun kral olması için yalvardığı metin şeklinde bilinen “Mütevazı Dilekçe ve Önerileri” 1657’de reddedildi.

Himaye altında bekleyen mızraklar, altmış bin kişilik düzenli ordu, büyük bir donanması bir mit değildi; 1655’te yükselen Kralcılığı kırdığındaki kadar. Cromwell, Galler ve İngiltere’nin çeşitli bölgelerine üst düzey ordu subaylarını yerleştirerek sonunda bariz bir askeri yönetime başvurmuştu. Buna ek olarak, onun hükümeti saldırgan bir dış politika izledi ilk önce Hollanda’ya (1652-1654) (Bakınız: İngiltere-Hollanda Savaşı) karşı sonra İspanya’ya (1656-1659) karşı savaştı.

Düşmanları tarafından iki yüzlü ve bir gaspçı olarak suçlansa da, onu destekleyenler için bir kurtarıcı ve kahraman olmuştur. Cromwell -onun en büyük zaferlerinin ikinci yıl dönümünde- 3 Eylül 1658’de ” üç günde bir olan alçak nöbetler ” (muhtemelen sıtma) nedeniyle öldü. Hemen hemen kısa bir sürede oğlu Richard gücü eline aldı, onun astları İsviçre ve İrlanda’da II.Charles’ın yeniden yapılanmasının planını çizmeye başlamıştı. Böylece “İngiltere Cumhuriyeti ” için monarşinin yolu 1660’da tekrar açılmış oldu.

Askeri Tarih Okuyucu Yardımcısı. Robert Cowley ve Geoffrey Parker tarafından düzenlenmiştir. Telif hakkı Houghton Mifflin Harcourt Publishing Company 1996 © ‘a aittir. Tüm hakları saklıdır.

Kaynak: http://www.history.com/topics/british-history/oliver-cromwell

Çeviren Hakkında

Esma Nur Koçak

İstanbul Üniversitesi

Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir