pearl harbour

Midway Film Analizi

Giriş

Tarihin en önemli olaylarından biri olan II. Dünya Savaşı, birçok kere farklı kısımları ön plana çıkarılarak anlatılmıştır. Savaşı sona erdiren savaş gibi nitelendirmelere sahip olan ve özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) savaş sonunda izolasyon politikasını tamamen terk ederek Pax Americana başlangıcı sayılan II. Dünya Savaşı sırasında ABD ile Japonya İmparatorluğu arasında geçen Pasifik Savaşı’nı konu alan 2019 yapımı film, esas olarak Japonya’nın sürpriz Pearl Harbour saldırısı sonrası ABD’nin Mihver Devletler’e karşı savaşa resmi olarak dahil oluşunu ve ABD’nin savaşa dâhil olması sonrası II. Dünya Savaşı’nın Mihver’e karşı değişen savaşın seyrini gerçek isimlerden ve olaylardan yola çıkarak anlatmaktadır.

Filmin Konusu

II.Dünya Savaşı’na hala resmi olarak girmemiş ABD, Japonya İmparatorluğu’nun sürpriz Pearl Harbour saldırına uğramış ve birçok uçak gemisi ile askerini kaybetmiştir. Pearl Harbour’dan sorumlu asker görevden alınmış ama İstihbarat Şefi Edwin Layton yerinde kalmıştır. Amerikalılar için önemli olan Japonya’nın yeni saldırısının yerini tespit etmek olmuştur. Pasifik’te önemli bir konuma sahip olan ve bundan vazgeçmek istemeyen ABD geriye kalan filosu ile yerini korumaya çalışmaktadır. Bununla birlikte Washington ile zıt düşüncelere sahip olan istihbarat çalışanları Japonların yeni saldırısının Midway olduğunu düşünmektedir. Bu noktada Pearl Harbour sonrası göreve gelen Chester Nimitz büyük role sahiptir.

Chester Nimitz, Pearl Harbour sonrası II. Dünya Savaşı’nı takiben ABD Pasifik Filosu komutanlığı görevini yerine getirir. Donanmanın önde gelen yöneticilerinden ve stratejistlerinden biri olan Nimitz,Orta Pasifik bölgesindeki tüm kara ve deniz kuvvetlerine komuta eder.ABD Donanması Denizcilik Bürosu şefi olarak atandığı 1939 yılına kadar denizde ve kıyıda çeşitli görevlerde bulunur.Japonların Pearl Harbor saldırısından sonra (Aralık 1941)Nimitz, hem kara hem de deniz kuvvetlerini yetkisi altında tutan bir komuta olan Pasifik Filosu Komutanına yükseltilmiştir. Haziran 1942’ye gelindiğinde, düşman kayıplarının Pearl Harbor’daki ABD’den 10 kat daha fazla olduğu gerçeği, Midway Savaşı’ndaki ve Mercan Denizi’ndeki belirleyici zaferi gururla duyuracaktır. Sonraki yıllarda, Solomon Adaları (1942-43), Gilbert Adaları (1943), Marshalls, Marianas, Palaus ve Filipinler (1944) ve IwoJima ve Okinawa’nın (1945) tarihi savaşları onun yönetimi altında yapılmıştır.[1]

Komuta kademesi ve istihbarat çalışanlarının yanı sıra önemli olan muharebe sırasında askerlerin göstermiş oldukları cesaret örnekleridir. Hem Japon hem Amerikan askerleri geri dönüş yolunu düşünmeden savaşmışlardır. Film sırasında dikkati çeken en büyük unsur hasar almış olsun veya olmasın pilotların uçaklarını pike yaparak uçurması ve düşman uçak gemisinin üzerine sürmesidir.Amerikan pilotlarından biri olan Dick Best de onlardan biridir.

Midway Savaşı’nda Teğmen Best, VB-6’ya komuta etti, bu da Japon taşıyıcıları Akagi ve Hiryu’nun batmasına katkıda bulunmuştur. Savaş sırasında yaptığı eylemler için hem Donanma Haçı hem de Seçkin Uçan Haç ile ödüllendirilir. Midway Savaşı, Best’e kendini ayırt etme şansı verirken aynı zamanda gelecekteki kariyerini sınırlandıracak yaralanmalara da neden olacaktır. Filosunun ilk sıralaması sırasında Best, solunum yolunu ciddi şekilde yakan sodyum hidroksit ile karıştırılmış oksijen solumasına neden olan kusurlu bir oksijen kabı alır.Sonrasında iyileşmeyle Best, “Kariyerimin öldüğünü biliyordum” demiştir. Gerçekten de Best, hastanelerde 32 ay geçirir ve 1944’te Deniz Kuvvetleri’nden taburcu edilir. Akciğerleri hiçbir zaman tamamen iyileşmemiştir.[2]

Teğmen Doolittle ve emrindekiler ise Tokyo’yu vurma emri almış ama dönüşte yakıtları bittiği için Çin’e inmek zorunda kalmışlardır. Film, savaş boyunca Japonların sadece ABD’lileri değil Çinlileri de -özellikle ABD askerlerine yardım edenleri- öldüklerini göstermektedir. Bununla birlikte Pasifik’teki savaşı kaybettiklerinde gemileri düşman eline geçmesin diye batırırken komutanlar da gemi de kalmıştır.

Film Analizi

Altı Japon uçak gemisinden kalkan uçaklar 7 Aralık 1941 tarihinde Hawaii’deki Pearl Harbor ana üssünde bekleyen Birleşik Devletler Pasifik Filosu’na sürpriz bir taarruz gerçekleştirir. Japonya taarruz başladığında savaş ilanını tebliğ etmemişti; ABD, ertesi gün Japonya’ya savaş ilan eder. Japon uçakları pazar sabahı saat 07.45’ten itibaren iki saat boyunca, iki dalga halinde Oahu’daki demirlemiş gemilere ve muhtelif hava sahalarına hava akını gerçekleştirirler. Bu baskınların sonunda 2.403 Amerikalı hayatını kaybederken limandaki diğer gemilerin yanı sıra sekiz Birleşik Devletler zırhlısının altısı batar ve 188 Amerikan uçağı tahrip edilir.[3]

ABD, II. Dünya Savaşı başladığı sırada Avrupa kıtasındaki olaylardan uzak kalma politikasını izlediği için savaşa dâhil olmamıştır. Her ne kadar o dönem ki Britanya Başbakanı Churchill Amerika’nın kesinlikle savaşa girmesi gerektiğini savunsa da ABD’nin savaşa müdahil oluşu Avrupa kıtasında Hitler’in ilerleyişi ile ilgili değildir. Amerika’nın savaşa girmesi Pasifik’teki çıkarları dolayısıyla meydana gelmiştir.

Birleşik Amerika’nın İkinci Dünya Savaşı’na katılması, 1937-1941 arasında Amerika ile Japonya arasında önce sinsi sinsi başlayan fakat savaşın çıkmasıyla birlikte gittikçe şiddetlenen bir mücadelenin sonucu olmuştur. 1937 yılında Japonya Çin’i istilaya başladıktan sonra, gerek savaş durumunun gelişmeleri dolayısıyla gerek kasıtlı olarak Amerika’nın Çin’deki menfaatlerini devamlı olarak ihlal etmeye başlamıştır.[4]

Bununla birlikte her ne kadar Pearl Harbour sonrası üstünlüğü ele geçirmiş olarak gözükseler de taktiksel olarak yapılan hatalar -ABD’ nin üslerinin ve yakıt tanklarının vurulmaması- ABD’nin baskın sonrasında gücünü kısa sürede toparlamasına neden olmuştur.

Sonuç

II. Dünya Savaşı sadece cephedeki askerlerin değil sivil insanlarında etkilendiği ve ölen insan sayısının milyonları bulduğu bir savaştır. Tarafların en ağır şekilde birbirlerine karşılık verdiği ve atom bombasının ilk defa kullanıldığı bu savaştan sonra barış her ne kadar sağlanmış olsa da insanlık tarihi açısından unutulmayan, üstüne birçok filmin çekildiği ve güncelliğini yitirmeyen tarihi bir konudur. Almanların Avrupa’yı hayat sahası politikası ile işgal etmesi kadar Pasifik’teki savaş da, takip eden süreçte uluslararası sistemdeki dengeleri kurması açısından önemlidir. Midway filmi, Pearl Harbour saldırısı sonrası ABD’nin savaşa girişi ve değişen savaş koşullarını göstermesi açısından benzerlerinden farklılık göstermektedir.

Künye

Filmin Adı: Midway

Yapım Yılı: 2019

Yönetmen: Roland Emmerich


Kaynakça

İnternet Kaynakları

Chester W. Nimitz United States Admiral, https://www.britannica.com/biography/Chester-W-Nimitz  (E.T.07.01.2019).

Ayrıntılı Bilgi için Bkz. LT Richard H. Best of VB-6- Naval History and Heritage,https://www.history.navy.mil/browse-by-topic/wars-conflicts-and-operations/world-war-ii/world-war-ii-profiles/best-vb-6.html (E.T.07.01.2019).

Kitaplar

Armaoğlu Fahir, 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi, Kronik Yayınları, 24.Baskı, 2018.

Sommerville Donald, II. Dünya Savaşı Resimli Harp Tarihi, Türkiye İş Bankası Yayınları.

Dipnotlar

[1] Chester W. Nimitz, United States Admiral, https://www.britannica.com/biography/Chester-W-Nimitz  (E.T.07.01.2019).

[2] Ayrıntılı Bilgi için Bkz. LT Richard H. Best of VB-6- Naval History and Heritage,https://www.history.navy.mil/browse-by-topic/wars-conflicts-and-operations/world-war-ii/world-war-ii-profiles/best-vb-6.html (E.T.07.01.2019).

[3]Donald Sommerville, II. Dünya Savaşı Resimli Harp Tarihi, Türkiye İş Bankası Yayınları, s.75.

[4]Fahir Armaoğlu, 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi, Kronik Yayınları, 2018, s.290-291.