Size daha iyi hizmet verebilmek adına sitemizde çerezler bulundurmaktayız. Gizlilik Politikamızı öğrenmek için tıklayınız. Ayrıca kişisel verilerin koruması kanunu kapsamında TESAD ile iletişime geçen her birey, iletişim verilerinin paylaşılmasını ve ilgili TESAD birimlerince kullanılmasını kabul beyan ve taahhüt eder.
cinsel
Kaynak: Chatham House

Latin Amerika’da Feminist Bir Tsunami Başlatmak

Paula Drumond ve Tamya Rebelo, kadınlara yönelik cinsel baskıyı kınayan kitlesel bir protesto hareketinin bölgedeki Feminist Baharı müjdelediğini yazıyor.

Kadın düşmanlığının yaygın olduğu ataerkil toplumlarda kadınlara yönelik şiddetin oldukça köklü bir tarihi vardır. Latin Amerika bölgesi de yüksek seviyelerde seyreden kadın cinayetleri oranlarıyla dünya çapında kadınlar ve kız çocukları için en ölümcül yer olarak algılanmaktadır.

Yakın zamanda kadınların öncülüğünde Santiago’dan Meksika’ya dek gerçekleşen kitlesel eylemler, öldürülen kadın sayılarının sarsıcı oranlarda olduğuna ve ev içi şiddeti ortadan kaldırabilmek adına acilen gerekli olan daha etkili politikaların yapılmasına dikkatleri çekmiştir.

Feminist Tsunami olarak adlandırılan bu protesto dalgası özellikle genç kadınları olmak üzere toplumun farklı kesimlerinden birçok kadını birliktelik içinde seslerini kadınlara yönelik şiddetin sonlanması amacıyla çıkarmaları konusunda harekete geçirmiştir.

Genç aktivistlerin varlığı ile gündeme gelen Latin Amerika Feminist Baharının başlamasını tetikleyen durum, altı yıl önce, Arjantin’in kuzeydoğusunda erkek arkadaşının ailesinin evinin avlusunun altına gömülü 14 yaşındaki Chiara Paez’in cesedinin bulunması olmuştur. Sekiz haftalık hamile olan Chiara’nın erkek arkadaşı Chiara’ya öldüresiye şiddet uyguladığını itiraf etmiştir.

Ulusal çapta Ni Una a Menos (Bir kadın daha az değildir.) sloganı altında yüzlerce kadını ve kız çocuğunu sokaklara döken protestolar hızlı bir şekilde komşu ülkelere yayılmıştır. Takip eden yıllarda söz konusu mücadele bölgede dalgalanmalar yaratmaya devam ederek Arjantin’in ilk kitlesel kadın grevine yol açmıştır.

Genç kadınlar #vivasnosqueremos (Birbirimizi hayatta istiyoruz.) ve #nosotrasparamos (Duracağız.) gibi hashtagler ile maçoluk ve cinsiyete dayalı şiddet kültürüne dikkat çekmeye yardımcı oldu.

2018 yılında da Arjantinli kadınlar yeniden sokaklara dökülerek legal, güvenli ve erişilebilir kürtaj hakkı için taleplerini iletmişlerdir. Çoğunlukla genç kadınların ve ergen bireylerin yer aldığı “kız kardeşlerin devrimi” olarak bilinen söz konusu bu gösteriler 2020 yılında kürtajın 14. haftaya kadar gerçekleşmesinin resmiyet kazanmasını sağlamıştır. Bu durum da ebeveynlerin evde çocuklarını cinsel haklar ve üreme hakları konusunda eğitmelerinin önünü açan çığır açıcı bir gelişme olmuştur.

Brezilya’da kadınların önderliğinde gerçekleşen Ele não (O değil) hareketi, 2018 genel seçimleri öncesinde başkan adayı olan Jair Bolsonaro’ya karşı kitlesel gösterilerin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Ülke çapında 100’den fazla şehre yayılan gösterilerin ortaya çıkış fikri ise üç milyondan fazla üyesi olan bir Facebook grubunda gündeme gelmiştir. Kadın aktivistler dijital kanalları kullanarak Bolsonaro’nun kadınlara yönelik saldırgan yorumlarını vurgulamışlar ve kadınların toplum içindeki rolleri ile hakları konusunda kolektif bir bilinç geliştirmelerini sağlamaya çalışmışlardır.

Bolsonaro’yu kadın düşmanlığının ve homofobinin vücut bulmuş hâli olarak gündeme getiren kampanya, seçimlerin ilk turunda aşırı sağcı adayın zaferini engellemekten sorumlu tutulan daha geniş bir demokratik ittifakın gelişmesine yardımcı olmuştur. Ni Una Menos ve Ele não kampanyaları, Latin Amerika’nın bir “kitle feminizminin” ortaya çıkışına nasıl tanık olduğunu göstermektedir.

Feminist fikirlerin yayılmasıyla birlikte daha genç nesil aktivistleri de içeren farklı toplumsal kesimler değişim cesareti kazandırmak için yeni yöntemleri kullanmaktadır. Sosyal medya otoriter liderler ile mücadele edilen bir savaşım alanına dönüşürken kadınların haklarının cezasız kalınması suretiyle nasıl ihlal edildiğine de ışık tutmaktadır. Bu, kadınların taleplerine daha fazla görünürlük kazandırmanın yanı sıra protestolar sırasında özellikle cinsel taciz ve tehditlere maruz bırakılan genç kadın aktivistler açısından da önemli bir mecra olduğunu kanıtlamıştır.

Centro de Estudios Legales y Sociales’ın bu tür gösterilere devlet tepkilerine ilişkin 2017 tarihli bir raporu, kadın protestocuların giderek nasıl sözlü, fiziksel ve cinsel istismara maruz bırakıldığını gösteriyor. Polisin aşırı güç kullanımı, keyfi gözaltılar ile “daha az öldürücü” silahların genellikle cezasız kalan gelişigüzel kullanımını içermektedir.

Bu gibi durumlar nedeniyle yılmanın aksine Latin Amerikalı kadınlar maruz bırakıldıkları tacizler konusunda daha çok ses çıkarır olmuşlardır. Şili polisinin fail olduğu bir dizi rapor edilen taciz vakası viral olan bir diğer protesto dalgasının ortaya çıkmasına neden olmuştur. İlk kez 20 Kasım 2019’da Valparaíso’da Şilili bir feminist kolektif olan Las Tesistarafından gerçekleştirilen Un Violador en tu Camino (Yolunuzda bir tecavüzcü) performansı, kadınları baskılamak amacıyla cinsel şiddetin sistematik kullanımını protesto etmek için yazılmıştır.

Kafanın üzerinde yumruk sıkmayı içeren bir dansın eşlik ettiği ve taklit edilmesi kolay olan şarkı Latin Amerika’da ve dünyanın birçok yerinde sergilenmiştir. Cinsel şiddet karşıtı marş en son olarak, film yapımcısı Harvey Weinstein’ın cinsel şiddetten yargılandığı New York mahkeme salonunun dışında seslendirilmiştir.

Bunlar özellikle Latin Amerika’daki kadınlar için en zorlu zamanlardır. Ancak kadınlar geri çekilmek yerine, seslerini duyurmak için güçlerini birleştirmeye devam ediyorlar. Sokaklardan çevrimiçi alana kadar eski ve yeni nesiller, toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik sürekli bir mücadeleye girmelerine izin vererek bağlantı kurmanın yollarını buldular.

Otoriter ve kadın düşmanı tutumları açığa vurarak feminist alevi canlı tuttular. Artan tepkiye ve devam eden baskıya rağmen, Feminist Tsunami geri çekilme belirtisi göstermiyor.

Yazarlar: Paula Drumond ve Tamya Rebelo

Kaynak: Chatham House