Ana Sayfa / Listelerimiz / Kültür Sanat Listeleri / Latin Amerika Edebiyatı’ndan 10 Önemli İsim

Latin Amerika Edebiyatı’ndan 10 Önemli İsim

1.Pablo Neruda

pablo neruda

12 Temmuz 1904 tarihinde Şili’de doğan Pablo Neruda’nın asıl adı Ricardo Eliezer Neftali Reyes Basoalto’dur. Kendisi işçi bir baba ve öğretmen bir annenin çocuğu olup annesini küçük yaşta kaybetmiştir. Çek şair Jan Neruda’dan etkilenmiş hatta adını da Pablo Neruda olarak değiştirmiştir. Şiirde çok başarılı olacağının belirtilerinden biri üniversite yıllarında katıldığı bir şiir yarışmasında La cancion de la fiesta adlı şiiriyle birinci olmasıdır. Babasına göre mühendis, doktor ya da mimar olmalıydı. Kendisi, babasının bu isteğini orta sınıftan gelme bütün insanların istediği gibi oğlunun toplumda sivrilişini görmek istemesi olarak yorumlar.

1936 yılında İspanya İç Savaşı’na katılır ve Cumhuriyetçiler safında yer alır. 1952 Dünya Barış Ödülü 1953’te Stalin Ödülü almış ve 1968’de de Amerikan Sanat ve Edebiyat Akademisi onursal üyeliğine seçilmiştir. Aynı zamanda diplomatlık mesleğini de yerine getiren Pablo Neruda, 1971’de Nobel Edebiyat Ödülü kazandığı sırada Şili’nin Paris büyükelçisidir. 23 Eylül 1973 ‘te hayata gözlerini kapatan Pablo Neruda yaşamında Nazım Hikmet’in şairliğini övmüş hatta Nazım’ın ölümü üzerine “Güz Çiçeklerinden Nazım’a Çelenk” adlı şiirini kaleme almıştır.

Eserleri:

  • Crepusculario (Alacakaranlık)
  • Viente poemos de amor y una cancion desesperada (Yirmi Aşk Şiiri ve Umutsuz Bir Şarkı)
  • Tentativa del hombre infınito (Sonsuz İnsanın Girişimi)
  • Amillos (Halkalar)
  • El handero entusiasta (Başkaldırma Tutkunu)
  • Residencia en la tierra (Yeryüzü Konukluğu)
  • Espana en el corazon (İspanya Yüreklerde)
  • Las furias y las penas (Öfkeler ve Acılar)
  • Tercera residencia (Üçüncü Konukluk)
  • Canto genera (Evrensel Şarkı)
  • Los versos del capitan( Kaptanın Dizeleri)
  • Las uvas y el viento (Üzümler ve Rüzgar)
  • Odas elementales (Temel Övgüler)
  • Nuervas odas elementales(Yeni Temel Övgüler)
  • Terces libro de las odas (Üçüncü Övgüler Kitabı)
  • Estravagario(Taşkın Dalga)
  • Navegaciones y regresos (Deniz Yolculukları ve Dönüşler)
  • Cien sonetos de amor (Yüz Aşk Sonesi)
  • Cantos ceremoniales (Tören Şarkıları)
  • Las piedros de Chile(Şili Taşları)

2.Jorge Luis Borges

jorge luis borges

Sanatçı için, kendisinin başına gelen her şey, kalıplandırıp şekil vereceği bir çömlektir.”

Bu sözün sahibi olan Jorge Luis Borges 24 Ağustos 1899’da hayata gözlerini açmıştır. Şair ve yazar kimliğinin yanı sıra bir de ‘kendisiyle en çok röportaj yapılan yazar’ unvanına sahiptir. Birçok başarısıyla Latin Amerika Edebiyatı’nın önemli isimlerinden biri olmuştur. Şimdi bu başarıya giden yolda neler yaşamış bakalım.

Kendisinin evdeki yaşantısı İngilizce’yi de öğrenmesine vesile olmuştur. Avukat ve psikoloji öğretmeni bir babanın oğlu olan Borges edebiyattaki başarısını babasına borçludur. Daha 20 yaşındayken Oscar Wilde’ın ‘Mutlu Prens’ adlı eserini İspanyolca’ya çevirerek gelecek yıllarda da başarılı olacağını göstermiştir.

Yıllar geçer babası görme yetisini kaybetmeye başlar ve tedavi için Birinci Dünya Savaşı’ndan kısa bir süre önce Cenevre’ye taşınırlar.1919’ a kadar da Cenevre’de kalacaklardır.

1923’te Buenos Aires Tutkusu adlı eseri basılmıştır.1924 ve 1933 yılları kendisi için en bereketli yıllardır. Çok sayıda yazısı basılmıştır çünkü. Daha sonrasında yaşayacağı ekonomik problemlerden ötürü 1937’de Belediye Kütüphanesi’nde çalışmaya başlar. Bu süre zarfında modern edebiyattan bazı eserleri okur ve İspanyolca’ya çevirir. Virginia Woolf’un ve William Faulkner’in kitapları ilk kez bu dönemde Borges tarafından İspanyolca’ya çevrilmiştir. 1938’de babasını kaybetti ve bu durum onu çok sarstı. Daha sonra kendisi de rahatsızlandı ve kan zehirlenmesi teşhisi konuldu.

14 Haziran 1986’da hayata gözlerini kapatacaktır.

Eserleri:

  • Fervor de Buenos Aires(Buenos Aires Tutkusu)
  • Luna de enfrente(Yolun Ötesinde Ay)
  • El tamano de mi esperanza
  • El idioma de los argentina
  • Cuaderno San Martin(San Martin Defteri)
  • Evaristo Carriego
  • Discusion
  • Historia universal de la infamina(Alçaklığın Evrensel Tarihi)
  • Historia de la eternidad(Sonsuzluğun Tarihi)
  • El jardin de senderos que se bifurcan(Yolları Çatallanan Bahçe)
  • Seis problemos para don Isidro(Don Isidro için Altı Problem)
  • Poemas
  • Ficciones
  • Un modelo para la muerte
  • Dos fantasias memorables
  • El Aleph
  • Aspectos de la poesia gauchesca
  • Otras inquisiciones(Öteki Soruşturmalar

  3.Juan Rulfo

juan rulfo

 Annesini ve babasını küçük yaşta kaybetmiş olan Juan Rulfo’nun yalnızca üç kitabı yayınlanmıştır.Çocukluğu devrim yıllarının çalkantılarıyla geçmiştir. 16 Mayıs 1917’de Meksika’da doğan Rulfo, 7 Ocak 1986’da ölmüştür. Kitaplarının ilk ikisi 1950’lerde yayımlanmıştır. Hatta tamamladığı ilk kitabı Pedro Paramo’yu Gabriel Garcia Marquez okuduğunda, sadece Franz Kafka’nın Dönüşüm’ünü okurken hissettiği duyguları hissettiğini söyler. Az ama etkili kitaplar yazmış olup Latin Amerika Edebiyatı’nın önemli bir diğer ismidir.

       Eserleri:

  • El ilano en ilamas (Ova Alev Alev)
  • Pedro Paramo
  • El Gallo De Ora

 4.Gabriel Garcia Marquez

gabriel garcia marquez

6 Mart 1927’de doğan Marquez’in annesi telgrafçı babası da doğal yöntemlerle ilaç hazırlayan birisiydi. Dedesi ve büyükannesi hayatını şekillendiren iki insandır. Çocukluğu, dedesi ve büyükannesi eserlerine ilham kaynağı olmuştur. 19 yaşındayken Kolombiya Ulusal Üniversitesi’nde hukuk okumaya başladı ama edebiyata duyduğu ilgiden dolayı hukuk eğitimini yarıda bıraktı. Franz Kafka’nın Dönüşüm adlı eserinin kendisi için yeri çok başkadır. Çeşitli gazetelerde de çalışmış olan Marquez 17 Nisan 2014’te Meksika’da vefat etmiştir. Yoksullukla boğuştuğu yıllarda Yüzyıllık Yalnızlık kitabı yayımlanmış ve ilk haftadan yüksek rakamlarda satışından dolayı tüm borçlarını ödemiştir. Bu romanıyla dünya çapında tanınmıştır.

Eserleri:

  • Bir Kayıp Denizci
  • Yaprak Fırtınası
  • Albaya Mektup Yazan Kimse Yok
  • Şer Saati
  • Yüzyıllık Yalnızlık
  • Başkan Babamızın Sonbaharı
  • Kolera Günlerinde Aşk
  • Kırmızı Pazartesi
  • Bir Kaçırılma Öyküsü
  • Aşk ve Öbür Cinler
  • Mavi Köpeğin Gözleri
  • Benim Hüzünlü Orospularım
  • Hanım Ana’nın Cenaze Töreni
  • Sevgiden Öte Sürekli Ölüm
  • On İki Gezici Öykü
  • İyi Kalpli Erendira

5.Jorge Amado

jorge amado

10 Ağustos 1912’de Brezilya’da doğmuştur. Hayatına baktığımızda hukuk eğitimi aldığını aynı zamanda edebiyata ilgi duyduğunu ve ilerleyen yıllarda siyasi mücadelelere katıldığını görürüz. Hatta sırf bu yüzden 1937’de sürgüne gönderildi. Yapıtlarında edebi bir kaygıdan çok sosyal yapıya önem vermiştir. Ayrıca 1951 Stalin Uluslararası Barış Ödülü almıştır.

Eserler:

  • Cacau
  • Jubiaba
  • Capitaes de areia
  • Gabriela, Cravoe Canela(Tarçın Kokulu Kız)
  • Mucizeler Dükkanı
  • Sonsuz Topraklar
  • Gecenin Çobanları
  • Ölü Deniz
  • Tereza Batista

6.Julio Cortazar

julio cortazar

26 Ağustos 1914’te doğmuş olan Cortazar Arjantin’in önemli yazarlarındandır.12 Şubat 1984’te Paris’te ölmüştür. Edgar Allen Poe’nun eserlerini İspanyolca’ya çevirmiştir. Bir süre öğretmenlik yapmıştır. Daha sonra çevirmenlik yapmıştır. Kendisi Fransız vatandaşlığına geçmiş olsa da Arjantin vatandaşlığından çıkmamıştır. Ve 12 Şubat 1984’te Paris’te ölmüştür.

Eserleri:

  • Final del juego (Oyunun Sonu)
  • Las armas secratas
  • Los premios
  • 62 Modelo para armar(62 Maket Seti)
  • Libro de Manuel(Mırıldandığım Öyküler)
  • Seksek ( bu eseri başyapıtıdır)

7.Paulo Coelho

paulo coelho

24 Ağustos 1947 ‘de Brezilya’da doğan Paulo, yazarlık mesleğinden önce şarkı sözü yazarlığı yapmış ardından bir süre de gazetecilik yapmıştır. Birçok dile yapılan çevirisiyle Simyacı kitabı kendisini dünyaca tanınır bir yazar haline getirmiştir. Ayrıca Paulo Coelho Enstitüsü’nü kurmuş olup ülkesindeki yoksullara yardım etmektedir. Oldukça popüler olan, eserleri çok okunan bu yazarımız UNESCO’nun “Kültürlerarası Diyaloglar” programında danışman olarak görev yapıyor.

Eserler:

  • Piedra Irmağının Kıyısında Oturdum Ağladım
  • Hac
  • Simyacı
  • Beşinci Dağ
  • Veronika Ölmek İstiyor
  • Şeytan ve Genç Kadın
  • Işığın Savaşçısının El Kitabı
  • On Bir Dakika
  • Zahir
  • Portobello Cadısı
  • Elif
  • Kazanan Yalnızdır
  • Brida
  • Akra’da Bulunan Elyazması

8.Jose Donoso

jose donoso

5 Ekim 1924’de Şili’de doğmuş ve 7 Aralık 1996’da yine Şili’de vefat etmiştir. Santiago Üniversitesi’nin Pedagoji Enstitüsü’nde üç yıl eğitim görmüş daha sonra 1958’de Princeton Üniversitesi’ne devam etmiş. Hayatında yazarlığın yanı sıra gazetecilik de yapmıştır. 1990 yılında Ulusal Edebiyat Ödülü’nü almıştır. Kitapları birçok ödüle layık görülmüştür.

Eserleri:

  • Veraneo y Otras cuentos
  • Coronacion
  • El lugar sin limites(Sınırsız Mekan)
  • El obsceno pajaro de la noche
  • El mocho
  • El jardin de al lado
  • Este domingo
  • Lagartija sin cola
  • Cuatro para delfina
  • Taratuta
  • Donde van a morir los elefantes

9.Isabel Allende Llona

isabel allende llona

“Sadece şimdiki zamana tutunun. Gücünüzü geçmişe ağlayarak ya da yarının hayalini kurarak harcamayın… Profesör Leal…”

Sözlerinin sahibi olan Şilili yazar 2 Ağustos 1942’de dünyaya gelmiştir. Şili büyükelçisi olan babası ve annesi ayrılmışlardır. Kendisi de Şili’de gazeteciliğe başlamıştır. Aynı zamanda aldığı birçok ödülü de vardır. Bunlardan biri 2010’da Şili’de almış olduğu Ulusal Edebiyat Ödülüdür. Bir diğeri de Amerika Birleşik Devletleri’nin en yüksek sivil nişanı olan Özgürlük Madalyası’dır.

Eserleri:

  • La casa de los espiritus(Ruhlar Evi)
  • La gorda de porcelana
  • Aşktan ve Gölgeden
  • Eva Luna
  • Sonsuz Düzen
  • Paula
  • Afrodita(Afrodit)
  • Hija de la fortuna(Kaderin Kızı)
  • Retrato en sepia (Sararmış Bir Fotoğraf)
  • La ciudad de las bestias(Canavarlar Kenti)
  • Mi pais inventado(Yüreğimdeki Ülkem)
  • El Reino del Dragon de Oro(Altın Ejder Krallığı)
  • El bosque de los pigmeos(Pigmenler Ormanı)
  • El Zorro: Comienzo la Leyende(Zorro: Efsanenin Başlangıcı)

10.Carlos Fuentes

carlos fuentes

Meksika’nın önde gelen yazarlarından olan Carlos Fuentes 11 Kasım 1928’de doğmuştur. Oldukça başarılı biri olan Fuentes diplomat bir babanın oğludur. Bazı dergilerde çalışmış aynı zamanda birçok üniversitede ders vermiştir. Ayrıca Meksika’nın Fransa Büyükelçiliğini de yapmıştır. 15 Mayıs 2012’de hayata veda eden Fuentes ortaya koyduğu yapıtlarıyla birçok ödülün de sahibi olmuştur. 1967’de Biblioteca Breve Ödülü, 1975’te Javier Villaurrutia Ödülü,1977’de Römula Gallegos Ödülü ve 1987’de de Cervantes Ödülü’ne layık görülmüştür.

Eserleri:

  • Los anos con Laura Diaz(Laura Diaz’lı Yıllar)
  • La frontera de cristal(Cam Sınır)
  • Cristobal Nonato(Doğmamış Kristof)
  • Diana o la cazadora solitaria(Diana, Yalnız Avlanan Tanrıça)
  • Agua quemada(Yanık Sular)
  • La muerte de Artemio Cruz(Artemio Cruz’un Ölümü)
  • Cantar de ciegos(Körlerin Şarkısı)
  • Cambio de piel(Deri Değiştirmek)
  • Instinto de Inez(İnez’in Sezgisi)
  • Gringo viejo (Koca Gringo)
  • Zona sagrada(Kutsal Bölge)
  • La campana(Sefer)
  • Aura
  • Terra Nostra
  • La silla del aguila(Kartal Koltuğu)

Kaynaklar

https://www.turkedebiyati.org/yazarlar/carlos_fuentes.html

http://www.sozkimin.com/a/431-carlos-fuentes-kimdir-sozleri-ve-hayati.html

http://www.on5yirmi5.com/biyografi/yasam/dunya-hali/90711/carlos-fuentes-kimdir.html

http://www.sozkimin.com/a/291-isabel-allende-kimdir-sozleri-ve-hayati.html

http://www.edebiyathaber.net/isabel-allende-buyulu-gercekligin-latin-kralicesi/

https://www.alintisoz.com/dusunur/%C4%B1sabel-allende/

https://www.turkedebiyati.org/yazarlar/paulo-coelho.html

https://www.biyografi.info/kisi/paulo-coelho

https://www.britannica.com/biography/Jose-Donoso

https://es.wikipedia.org/wiki/José_Donoso

https://www.turkedebiyati.org/yazarlar/julio-cortazar.html

https://www.bilgitor.com/julio-cortazar-kimdir-hayati-ve-eserleri/

http://www.filozof.net/Turkce/edebiyat/edebi-sahsiyetler-kisilikler-biyografileri/42461-julio-cortazar-kimdir-hayat-kitaplar-hakk-nda-bilgi.html

https://listelist.com/jorge-luis-borges/

https://listelist.com/aynalardan-korkan-yazar-17-maddede-jorge-luis-borges/

https://www.biyografi.info/kisi/jorge-luis-borges

http://www.nkfu.com/jorge-amado-kimdir/

http://sosyolojisi.com/jorge-amado-kimdir-hayati-ve-eserleri-hakkinda-bilgi/48598.html

https://listelist.com/gabriel-garcia-marquez-kimdir/

https://www.turkedebiyati.org/yazarlar/gabriel_garcia_marquez.html

http://www.edebiyathaber.net/gabriel-garcia-marquez-buyulu-gercekligin-gercek-buyucusu/

http://www.artfulliving.com.tr/edebiyat/juan-rulfo-bir-oncunun-yuz-yili-i-11787

http://www.filozof.net/Turkce/edebiyat/edebi-sahsiyetler-kisilikler-biyografileri/43105-juan-rulfo-kimdir-hayat-kitaplar-hakk-nda-bilgi.html

https://www.biyografi.info/kisi/pablo-neruda

https://www.birgun.net/haber-detay/pablo-neruda-hakkinda-bilinmesi-gereken-8-detay-182479.html

http://www.sozkimin.com/a/26-pablo-neruda-kimdir-sozleri-ve-hayati.html

 

Yazar Hakkında

Ebru Nur Ertürk

Ebru Nur Ertürk / TESA Liste Birimi Yazarı

İstanbul Üniversitesi

Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir