Kıbrıs
Kaynak: Hürriyet

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) 2020 Cumhurbaşkanlığı Seçimlerine Bakış

Giriş

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), 2020 yılına kadar 5 kere Cumhurbaşkanlığı seçimine gitmiş, 4 farklı Cumhurbaşkanı seçmiştir. Sadece Türkiye tarafından resmi olarak tanınan KKTC, demokrasiye giden bu süreçte birçok yoldan geçmiştir. Bugün hâlâ bu yollardan dolayı “Kıbrıs Sorunu” çözülememiştir. İlk olarak 1960 yılında kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti başarılı olamamıştır. Adadaki Yunanistan destekli Rumların sivillere karşı artan baskıları ve katliama varan şiddet olaylarında bulunmaları nedeniyle Türkiye Cumhuriyeti Temmuz 1974’de adaya harekât düzenlemiş ve adanın %37’sini ele geçirmiştir. 1975 yılında Kıbrıs Federe Devleti, 1983 yılında ise KKTC kurulmuş ve ilk cumhurbaşkanı da Rauf Denktaş olmuştur.[1]

KKTC, sadece Türkiye tarafından tanındığı için birçok ambargo ile karşı karşıyadır. Son dönemlerde artan Doğu Akdeniz krizi ile jeopolitik önemi daha da anlaşılan Kıbrıs Adası, Türkiye Cumhuriyeti için vazgeçilmez bir bölgedir. Bundan dolayı adadaki seçim Türkiye dâhil birçok Akdeniz ülkesini yakından ilgilendirmektedir. Ada’da “Birleşik Kıbrıs” planını destekleyen adayların bulunmasının yanında “Türkiye ile entegrasyon” planını destekleyen adaylar da bulunmaktadır. Bunun yanı sıra, ne birleşme ne de entegrasyonu destekleyen, bunun yerine Kıbrıs halkının karar vereceği tam bağımsız bir devlet planını destekleyen adaylar da bulunmaktadır.

KKTC’de gerçekleşen 11 adaylı bu seçim hem siyasi olarak hem de dış politika açısından birçok konuyu ilgilendirirken, KKTC’yi resmi olarak tanımayan ülkeleri ilgisini de çekmiştir. 2 tur olarak gerçekleşen bu seçim, KKTC’nin ve belki de Doğu Akdeniz’in kaderini belirleyecektir.

 

1. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) Siyasi Yapısı

KKTC, 15 Kasım 1983 yılında kurulmuştur. KKTC, cumhuriyet ile yönetilen ve yarı başkanlık sisteminin uygulandığı bir devlettir. Çok partili bir sistem uygulanmaktadır. Yürütme yetkisi hükümetin, yasama yetkisi Cumhuriyet Meclisi’nin, yargı yetkisi de bağımsız mahkemelerin elindedir. KKTC, uluslararası arenada sadece Türkiye Cumhuriyeti tarafından resmi olarak tanınmaktadır. KKTC, “De Facto” [2] bağımsız devlet konumundadır. Birçok siyasi uluslararası organizasyon, KKTC’yi sadece güneyde egemenliği bulunan Kıbrıs Cumhuriyeti’nin toprağı olarak kabul etmektedir.

Anayasa: KKTC Anayasası 15 Kasım 1983 tarihinde ilan edilen cumhuriyetten sonra kurulan Kurucu Meclis tarafından hazırlanmıştır. Halkoylamasına sunulan anayasa, 5 Mayıs 1985 tarihinde %70,18 Evet oyu ile kabul edilmiştir. KKTC’de hâlen yürürlükte olan anayasa, 1985 anayasasıdır. Toplam 164 madde ve 13 geçici maddeden oluşmaktadır.

Yürütme: KKTC’de yürütme yetkisi halk tarafından seçilen hükümetin elindedir. Yürütme yetkisini kullanan makamlar Bakanlar Kurulu ve Cumhurbaşkanıdır. Cumhurbaşkanı devletin en yüksek yetkilisidir ve devlet başkanı sıfatındadır. Cumhurbaşkanı, Bakanlar Kurulu toplantılarını yönetebilir fakat oy kullanamaz. Cumhuriyet Meclisinden gelen kanunları geri çevirme veya onaylama yetkisine sahiptir. Güncel KKTC Cumhurbaşkanı Mustafa Tatar’dır. Mustafa Tatar, ayrıca 2020 Cumhurbaşkanlığı Seçimleri adayıdır. Bakanlar Kurulu, Cumhurbaşkanı tarafından meclisteki milletvekilleri tarafından atanır. Bakanlar Kurulu’nun Başkanı Başbakandır. 2018 KKTC genel seçimleri sonrasında Ulusal Birlik Partisi (UBP) %35.6 oy oranıyla 21 milletvekilliği kazandıysa da Yeniden Doğuş Partisi (YDP) dışında diğer hiçbir partinin UBP ile koalisyon kurmak istememesi nedeniyle 2 Şubat 2018 tarihinde Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) Genel Başkanı Tufan Erhürman başkanlığında Halkın Partisi (HP), Toplumcu Demokrasi Partisi (TDP) ve Demokrat Parti (DP) koalisyonundan müteşekkil olan 22. Hükûmet kuruldu. Güncel KKTC Bakanlar listesi şöyledir:

  1. Başbakan Ersin Tatar (UBP)
  2. Başbakan yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Kudret Özersay (Koalisyon ortağı. Fakat geçtiğimiz günlerde koalisyondan çekildiğini açıkladı. Halkın Partisi (HP) Genel Başkanı.) (HP)
  3. Millî Eğitim ve Kültür Bakanı Nazım Çavuşoğlu (UBP)
  4. Maliye Bakanı Olgun Amcaoğlu (UBP)
  5. İçişleri Bakanı Ayşegül Baybars (HP)
  6. Ekonomi ve Enerji Bakanı Hasan Taçoy (UBP)
  7. Sağlık Bakanı Ali Pilli (UBP)
  8. Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanı Dursun Oğuz (UBP)
  9. Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Tolga Atakan (HP)
  10. Turizm ve Çevre Bakanı Ünal Üstel (UBP)
  11. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Faiz Sucuoğlu (UBP)

Yasama: KKTC’nin en yüksek yasama organı Cumhuriyet Meclisi’dir. KKTC Anayasası, “egemenlik kayıtsız şartsız KKTC halkına aittir” ilkesini belirtmektedir. Cumhuriyet Meclisi, halk tarafından tek dereceli seçim sistemi ile seçilen 50 milletvekilinden oluşmaktadır. Meclis; yasa oluşturma, Bakanları ve Bakanlar Kurulunu sorgulama, denetleme, bütçe ile ilgili yasa tasarılarını tartışma ve onaylama, genel ve özel af çıkarma yetkilerine sahiptir.

Siyasi Partiler: Demokrasinin en büyük örneklerinden ve kanıtlarından birisi de siyasi katılımdır. KKTC’nin yasama organı olan Cumhuriyet Meclisi’nde 6 adet parti temsil edilmektedir. Çok partili bir sistemin uygulandığı KKTC’de, birbirinden farklı ideolojileri benimseyen bu partiler farklı sayıda milletvekillerini barındırmaktadır. Bu partiler ve temsil sayıları şu şekildedir:

  1. Ulusal Birlik Partisi Başkanı: Ersin Tatar   Sandalye Sayısı: 21
  2. Cumhuriyetçi Türk Partisi Başkanı: Tufan Erhürman Sandalye Sayısı:12
  3. Halkın Partisi Başkanı: Kudret Özersay Sandalye Sayısı:9
  4. Toplumcu Demokrasi Partisi Başkanı: Cemal Özyiğit Sandalye Sayısı:3
  5. Demokrat Parti Başkanı: Serdar Denktaş Sandalye Sayısı: 2
  6. Yeniden Doğuş Partisi Başkanı: Erhan Arıklı Sandalye Sayısı: 2

Yargı: KKTC’de yargı yetkisi bağımsız mahkemeler tarafından yönetilmektedir. Mahkemeler ile ilgili hükümler, mahkemelerin bağımsızlığı, yargıçların tarafsızlığı gibi maddeler anayasada yer almaktadır. KKTC’nin yargı alanında en yüksek yapısı Yüksek Mahkemedir. Yüksek Mahkeme, Anayasa, Yargıtay ve Yüksek İdare Mahkemesi olarak yönetilir.  Kuzey Kıbrıs Anayasası’nın emrettiği tüm konularda son kararı vermekle yükümlü tek mahkeme konumundadır. Diğer önemli makam ise Başsavcılık makamıdır. Başsavcılık hiçbir makama ya da kuruma bağlı olmayan özgür bir makamdır. [3]

 

2.  Seçim Süreci

KKTC seçim sistemine göre Cumhurbaşkanlığı seçimi doğrudan ve gizli oy yöntemi ile yapılır. Ülkede 18 yaşın üstündeki vatandaşlar oy kullanabilir. Cumhurbaşkanı seçilme yaşı minimum 35’tir. Birisinin Cumhurbaşkanı olabilmesi için oyların salt çoğunluğunu alması gerekir. Salt çoğunluk sağlanamazsa seçim 2. tura kalır ve 7 gün sonra 2. tur seçimi yapılır.

KKTC’de 2020-2025 yılları arasında görev yapacak Cumhurbaşkanını seçecek olan seçimin aslında 26 Nisan 2020 tarihinde yapılması planlanmaktaydı. Fakat tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 Pandemisi nedeniyle seçimler 11 Ekim 2020 tarihine ertelenmişti. Seçimde 11 adet aday bulunmaktadır. Bunlar: bağımsız olarak aday olan Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı, UBP adayı Başbakan Ersin Tatar, CTP adayı Tufan Erhürman, bağımsız olarak aday olan Başbakan Yardımcısı Kudret Özersay, bağımsız aday Serdar Denktaş ve YDP adayı Erhan Arıklı, bağımsız Arif Salih Kırdağ, bağımsız Mustafa Ulaş, bağımsız Alper Uz, MDP Fuat Çiner, bağımsız Ahmet Boran’dır.

 

2.1. Adaylar ve Seçim Kampanyaları

En güçlü adaylardan birisi olan ve güncel Cumhurbaşkanı olan Mustafa Akıncı özel hayatında mimarlık bölümünü bitirmiştir. Federal bir yönetimi savunan adaylardan birisidir. Seçim öncesi Nisan ayında “Güven ve Kararlılık Gecesi” davetinde konuşan Akıncı,  “Biz ne Güney Kıbrıs’ın azınlığı olmak, ne de Türkiye’ye bağımlı bir alt yönetim görmek istiyoruz.” ifadesini kullandı.[4] Akıncı’nın seçim kampanyası “Cevap Akıncı” sloganı ile şekillendi. 2015 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde seçim sürecinde kampanyaları yürüten Kıbrıs Türkü gençlerle birlikte bu seçimde de kampanyayı yürüttü. Akıncı ayrıca 2015 seçimlerinde de bahsettiği “Dört boyutlu siyaset” anlayışından bu seçimde de bahsetti. Bu anlayış dört ana konudan oluşmaktadır: ‘Çözüm Odaklı Siyaset’, ‘Toplumsal Konulara Duyarlılık’, ‘Türkiye ile İlişkiler’ ve ‘Bağımsız-Tarafsız Cumhurbaşkanlığı’. Akıncı, Kıbrıs’ta 2 bölgeli 2 uluslu bir federal yapının olması gerektiğini ve ada yerlilerinin kendi kararlarını kendileri vermeleri gerektiğini savunmaktadır.

Diğer en güçlü adaylardan birisi de UBP Genel Başkanı ve Başbakan Ersin Tatar’dır. Ersin Tatar, özel hayatında iktisat bölümünü bitirmiştir. Federasyon dışında alternatif somut çözümleri ve Türkiye garantörlüğünü savunmaktadır. Tatar’ın seçim sloganı “Yeni bir geleceğe yürüyoruz” olmuştur. Hükümet ile iç içe olacağını belirten Tatar, ayrıca Akıncı’nın ‘Dört boyutlu siyaset’ uygulamasının da başarısız olduğunu savunmuştur. Bunlara karşılık Kıbrıs halkına daha somut çözümler sunacağını belirtmiştir. Tüm bunları destekler iken ayrıca Rum tarafı ile de müzakerelere açık olduğunu belirtmiştir. Türkiye ile ilişkilerin kardeş ülke ekseninde olacağını belirtmiştir. Seçim süreci boyunca hem Pandemi nedeniyle hem de Yüksek Seçim Kurulu (YSK) yasaklarından dolayı halk ile buluşamayan Tatar, bunun için her yaşa hitap eden video ve müzikler ile kampanyasını yaptı.[5]

Meclis’te de önemli bir sandalye sayısını elinde bulunduran CTP Genel Başkanı Tufan Erhürman KKTC 2020 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin adaylarından birisidir. Erhürman, özel hayatında hukuk fakültesini bitirmiştir. Erhürman’ın seçim sloganı “Doğrusu için Tufan Erhürman” olmuştur. Tufan Erhürman, KKTC için federal bir çözümü savunmaktadır ve bu yolda üç ayaklı siyaset haritası çizmiştir. Bu siyasete göre Kıbrıs Sorununa çözüm bulmak, proaktif bir dış politika ve kendi ayakları üzerinde duran bir milli ekonomi ana etkenlerdir. Kıbrıs Sorununun ucu açık şekilde değil sonuç odaklı bir şekilde çözülmesi gerektiğini savunmaktadır. Erhürman, KKTC’nin karşılaştığı ticari ambargolar için de girişimlerde bulunacağını belirtmektedir.[6]

Koalisyon ortağı olan ve fakat daha sonra ‘Kapalı Maraş’ olayı yüzünden koalisyondan ayrılan HP eski Genel Başkanı, Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı olan Kudret Özersay diğer adaylardan birisidir. Kudret Özersay özel hayatında Uluslararası İlişkiler bölümünü bitirmiştir. Kudret Özersay, kurucusu olduğu Halkın Partisinden 11 Ocak 2020 tarihinde bağımsız Cumhurbaşkanı adayı olabilmek için istifa etmiştir. Özersay, seçime “Bu onun işi” sloganıyla katılmıştır. Kıbrıs Sorununa müzakereci bir yaklaşımla yaklaşmaktadır.[7]

Cumhuriyet Meclisi’nde 2 milletvekili bulunan YDP’nin Genel Başkanı Erhan Arıklı, 21 Ocak 2020 tarihinde adaylığını koymuştur. Erhan Arıklı özel hayatında İlahiyat Fakültesini ve İşletme bölümünü bitirmiştir. Erhan Arıklı’nın seçim sloganları arasında “KKTC’yi yeniden kuracağız” ve “Sevdamız da davamız da Kıbrıs” gibi sloganlar vardır. Erhan Arıklı, en tepeden en aşağıdaki kesime ulaşmak için politika yürüteceklerini belirtmiştir. Erhan Arıklı nihai hedefinin KKTC’yi dünyaya tanıtmak olduğunu belirmiştir. Arıklı, seçim ekibinin Eylül ayında Covid-19 olması nedeniyle karantinaya alınmış ve kendi test sonucunun da pozitif çıkması ile birlikte toplumdan izole edilmiştir. Karantinada 28 gün geçiren Arıklı, 4 Ekim’de karantinadan çıkmıştır.[8]

KKTC’de halk arasında sevilen ve ilk Cumhurbaşkanı olan Rauf Denktaş’ın oğlu olan DP’nin eski Genel Başkanı Serdar Denktaş da kuvvetli adaylardan birisidir. Serdar Denktaş özel hayatında Matbaacılık ve Ekonomi mezunudur. Denktaş’ın sloganları arasında “İrade bizim Serdar hepimizin”, “Çözerse Serdar çözer”, “Ne mutlu Kıbrıslı Türk’üm diyene” gibi sloganlar yer almaktadır. Serdar Denktaş, Kıbrıs Sorununun çözümünde federasyonun bir çözüm olmayacağını belirtmiştir. Mutlaka bir çözüme muhtaç olunmadığını ve alternatiflerin hissettirilmesini savunmuştur. Türkiye ile ortak vizyon koymanın hedeflerinden birisi olacağını da belirtmiştir.[9]

 

2.2. Koalisyon Krizi

KKTC Hükümeti UBP ve HP ortaklığında bir koalisyon hükümetidir. Başbakan Ersin Tatar (UBP), Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Kudret Özersay’dır (HP).

6 Ekim 2020 tarihinde Başbakan Ersin Tatar, Türkiye’ye bir ziyaret gerçekleştirdi. Bu ziyaretten sonra KKTC Su Geçit Projesi kapsamında arızalanan su borularının tamiri ve Geçitköy Barajının açılış töreninde Ersin Tatar 1974’ten beri kapalı olan ‘Kapalı Maraş’ hakkında açıklamalarda bulunmuştur. Açılış törenini canlı bağlantı ile izleyen Recep Tayyip Erdoğan’a Kapalı Maraş’ın birkaç gün içinde açılacağını belirten Ersin Tatar, Recep Tayyip Erdoğan tarafından tebrik edildi ve destekleneceği belirtildi. Seçim sürecinde bulunulduğu için bu açıklamaların YSK yasaklarına uyulmadığını belirten Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı, açıklamaları eleştirdi. Bunun dışında muhalefet parti liderleri de bu açıklamaların ‘seçim malzemesi’ yapıldığını belirterek kararı eleştirmiştir

Koalisyon ortağı Kudret Özersay, Başbakan Ersin Tatar’ı arayarak karardan haberinin olmadığını ve Ersin Tatar’ın açıklamasından birkaç saat önce haberi olduğunu belirtmiştir. Kudret Özersay, bu kararın tek taraflı bir karar olduğunu ve ‘Kapalı Maraş’ için verilecek kararın Bakanlar Kurulu kararı ile olacağını, koalisyon ortağının hiçe sayıldığını belirterek 6 Ekim’de hükümetten çekildiğini açıklamıştır. Ersin Tatar ise bu iddiaları yalanlamış ve tüm kararlar alınırken koalisyon ortağının bilgilendirildiğini açıklamıştır.[10]

 

2.3. Seçime Müdahale Tartışmaları

KKTC’deki seçimler birçok ülkeyi etkilediği için seçim zamanı müdahale tartışmalarının yaşanması normal karşılanmaktadır. Fakat bu seçimde en çok müdahale tartışması Türkiye üzerinden gitmiştir. Bağımsız Cumhurbaşkanı Adayı Mustafa Akıncı, Türkiye’nin seçimlere müdahale edeceğini belirtmiştir. Mustafa Akıncı, Türkiye’den bazı parti milletvekillerinin Kıbrıs’ta köy köye gezerek “Akıncı’ya oy vermeyin” dediklerini belirtmiştir. 1 Ekim’de Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçiliğinden yapılan açıklamada bu iddialar yalanlanmıştır. Mustafa Akıncı ayrıca 9 Ekim’de Bayrak Radyo Televizyon Kurumunda (BRT) katıldığı bir programda Türkiye tarafından bazı bürokratlardan tehdit aldığını ve seçimden çekilmesini istediklerini açıklamıştır. Bu açıklamadan sonra yine Türkiye Cumhuriyeti Lefkoşa Büyükelçiliği bu açıklamaları yalanlamış ve tehdit iddialarının gerçek dışı olduğunu belirtmiştir. UBP Genel Başkanı ve Başbakan Ersin Tatar da Mustafa Akıncı’nın bu iddialarını eleştirmiş ve gerçek dışı olduğunu belirtmiştir.[11]

 

3. Seçim

11 Ekim 2020 tarihinde yapılacak olan seçimlerde KKTC halkı sadece Cumhurbaşkanını değil aynı zamanda Anayasa Referandumunu da oylamıştır. 11 adaylı geniş çaplı bir katılımın olduğu Cumhurbaşkanlığı seçiminin yanı sıra Anayasa’da Yüksek Mahkeme’nin üye sayısının arttırılmasına yönelik yapılan anayasa referandumu da halkın oyuna sunulmuş ve 11 Ekim 2020 tarihinde yapılan seçimlerde 198 bin 957 kayıtlı seçmenden 115 bin 966’sı oy kullanmıştır. 11 Ekim’de yapılan seçimlerde adaylardan salt oy çoğunluğunu sağlayamadıkları için seçim 2. tura kalmıştır. Anayasa Referandumu ise vatandaşların 49,87’si (53 bin 711) “evet”, yüzde 50,13’ü (53 bin 994) “hayır” oyu verdiği için anayasa değişikliği halk tarafından reddedilmiştir.

 

3.1. Seçimin 1. Tur Sonuçları

11 Ekim 2020 tarihinde yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimi ve Anayasa Referandumunda 115 bin 966 kişi oy kullanmıştır. Adaylar arasında salt oy çoğunluğuna ulaşan birisi olmadığı için seçim 2. tura kalmıştır. Anayasa Referandumunda ise ‘hayır’ oyu çıkmıştır. Seçim sonuçları şu şekildedir: UBP adayı Ersin Tatar yüzde 32,34, bağımsız aday Mustafa Akıncı 29,84, CTP adayı Tufan Erhürman 21,67, bağımsız aday Kudret Özersay 5,74, YDP adayı Erhan Arıklı 5,36 ve bağımsız aday Serdar Denktaş 4,20 oy almıştır. Kalan yüzde 0,85 oy oranı ise diğer beş aday arasında paylaşılmıştır.

Seçim sonuçlarına göre UBP’den Ersin Tatar ve Bağımsız aday Mustafa Akıncı Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde 2. tura kalmışlardır. Her iki adayın aldığı toplam oy yüzdesi %62,18’dir. 2. tur yapılacak seçimlerde geri kalan %37,82’lik oy yüzdesi bu iki aday için yüksek derecede önem arz etmektedir. 2. tur seçimlerinden önce %21,67 oy olan Tufan Erhürman’ın partisi CTP, Bağımsız aday Mustafa Akıncı’yı destekleyeceğini belirtmiştir.[12] %5,36 oy alan Erhan Arıklı’nın partisi olan YDP[13] ve %4,20 oy alan Serdar Denktaş’ın eski partisi olan DP, 2. turda öncesi Ersin Tatar’ı destekleme kararı almıştır.[14] %5,74 oy alan Kudret Özersay’ın eski partisi olan HP ise 2. turda kimseyi desteklemeyeceklerini belirtmişlerdir.[15]

 

3.2. Seçimin 2. Tur Sonuçları

18 Ekim 2020 tarihinde yapılan KKTC Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin 2. turunda kazanan UBP’den Ersin Tatar olmuştur. 738 sandığın kullanıldığı, 133,931 seçmenin oy kullandığı ve geçerli 130,232 oyun %51,69’unu alan Ersin Tatar, KKTC’nin yeni Cumhurbaşkanı olmuştur. Mustafa Akıncı ise geçerli oyların %48,31’ini alarak ikinci olmuştur. Bu turda ilk tura göre katılım artmıştır. Ersin Tatar toplamda 67,322 oy, Mustafa Akıncı ise toplamda 62,910 oy almıştır. 3,699 oy ise geçersiz sayılmıştır. Mustafa Akıncı, seçim sonuçları sonrası açıklama yaparak aktif siyasi hayatını bitirdiğini bildirmiştir.

Böylelikle Ersin Tatar, KKTC’nin 6. Cumhurbaşkanı olmuştur. Seçim sonrası açıklamalar yapan Ersin Tatar, Türkiye ile yakın ilişkilere değinmiştir. Ersin Tatar, seçim sonrasında Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay’a teşekkürlerini iletmiştir. Doğu Akdeniz konusunda Kıbrıs’ın önemini vurgulayan Tatar, Türkiye’nin Ada’daki garantörlüğünü yinelemiştir.[16]

 

Sonuç

KKTC son dönemde Doğu Akdeniz’de suların ısınması nedeniyle daha da önemli bir konuma gelmiştir. Bu sıcak dönemde ticari anlam dâhil birçok anlamda ambargo altındayken ve sadece uluslararası arenada Türkiye tarafından tanınan bir ülke hâlindeyken soğukkanlı bir şekilde seçime gidilmiştir. KKTC demokrasinin tüm aşamaları başarıyla uygulanmıştır. KKTC’de yapılan bu seçim ile birlikte seçilen Cumhurbaşkanı, 2025 yılına kadar görev yapacaktır.

Seçimlerin ilk turunda katılım az olmasına rağmen ikinci turda artması beklenen bir durumdur. Çünkü her iki aday da Ada’da güçlü adaylar olduğu için destek grupları daha fazladır. Fakat her iki turda da olan vatandaşın seçime katılma oranı herhangi bir seçime göre azdır. Bunun sebebi KKTC’de çoğu vatandaşın işleri nedeniyle yurt dışında olmasındandır. Birçok ülke ve organizasyon tarafından çoğu alanda ambargo uygulanan KKTC’de halkın bir kısmı hayatını idame ettirebilmek için yurt dışında çalışmaya başlamıştır. Bunun sebebiyle de KKTC’de yapılan herhangi bir seçimde katılım oranları bir seçimde olması gereken orana göre düşüktür.

Her iki turda da YSK büyük bir şeffaflık göstererek demokrasinin önemini vurgulamıştır. Her iki tur seçimde de sonuçlar anlık olarak verilmiş ve tamamen şeffaf olmak için YSK Başkanı Narin Ferdi Şefik her iki turda da oy sayım süresince sık sık kamuoyuna bilgi vererek şeffaflık üzerine vurgu yapmıştır.

Bu seçim birçok ülkeyi etkilediğinden dolayı belki de bu ülkeler arasında en fazla etkilenen Türkiye Cumhuriyeti’dir. Süreci baştan sonra kadar takip eden Türkiye, KKTC’yi tek tanıyan devlet olduğu için seçim sonrasında da ilk ve tek tebrik mesajlarını gönderen ülke olmuştur. Doğu Akdeniz konusunda önemli müttefik olan KKTC ve Türkiye, bu seçimden sonra Kıbrıs Sorunu ve Doğu Akdeniz konusunda uzlaşması politikalarına devam edecektir.

 

 


Kaynakça

İnternet Kaynakları

AA Haber, ’’Türkiye’nin Lefkoşa Büyükelçiliği: Türkiye’nin herhangi bir şekilde seçim malzemesi yapılması kabul edilemez’’, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/turkiyenin-lefkosa-buyukelciligi-turkiyenin-herhangi-bir-sekilde-secim-malzemesi-yapilmasi-kabul-edilemez/1992527 (Haber Tarihi: 01.10.2020), E.T. 15.10.2020

AA Haber, ’’KKTC’de Cumhurbaşkanlığı seçimleri hız kazanıyor’’, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/kktcde-cumhurbaskanligi-secim-yarisi-hiz-kazaniyor/1726401 (Haber Tarihi: 06.02.2020), E.T. 11.10.2020

BRT, ’’Tatar: Cumhurbaşkanı seçilir seçilmez önce BMGS ile tüm ilgili diğer ülkelerle, uluslararası kuruluşlarla hidrokarbon konusunun halledilmesi gerektiğini bildireceğim’’, https://brtk.net/tatar-cumhurbas%CC%A7kani-sec%CC%A7ilir-sec%CC%A7ilmez-o%CC%88nce-bmgs-ile-tu%CC%88m-ilgili-dig%CC%86er-u%CC%88lkelerle-uluslararasi-kurulus%CC%A7lara-hidrokarbon-konusunun-halledilmesi-gerektig/ (Haber Tarihi: 06.09.2020), E.T. 11.10.2020)

Genç Tv, ’’Demokrat Parti, Ersin Tatar’ı destekleme kararı verdi’’, https://www.kibrisgenctv.com/kibris/demokrat-parti-ersin-tatar-i-destekleme-karari-verdi-h76572.html (Haber Tarihi: 14.10.2020), E.T. 15.10.2020)

Haber Kıbrıs, ’’YDP ikinci turda Ersin Tatar’ı destekleyecek’’, https://haberkibris.com/ydp-ikinci-turda-ersin-tatari-destekleyecek-2206-2020-10-13.html (Haber Tarihi: 13.10.2020), E.T. 15.10.2020

Kıbrıs Gazetesi, ’’Özersay, istifa etti; Senin, HP Başkanı oldu’’, https://www.kibrisgazetesi.com/kibris/ozersay-istifa-etti-senin-hp-baskani-oldu-h80769.html (Haber Tarihi: 11.01.2020), E.T. 11.11.2020

KKTC Enformasyon Dairesi, ’’Hükümet Şekli’’, https://pio.mfa.gov.ct.tr/yonetim-sekli/, E.T. 10.10.2020

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yüksek Seçim Kurulu, ’’11 Ekim Cumhurbaşkanlığı ve Halkoylaması-Detaylı seçim sonuçları’’, http://ysk.mahkemeler.net/index.php/cumhurbaskanligi-secimleri/ , E.T. 11.10.2020

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yüksek Seçim Kurulu, ’’11 Ekim Cumhurbaşkanlığı seçimi 2. Tur-Detaylı seçim sonuçları’’, http://ysk.mahkemeler.net/index.php/cumhurbaskanligi-secimleri/ , E.T. 18.10.2020

Online Gazete, ’’KKTC’de 11 Cumhurbaşkanı adayı yarışacak, adaylar kimler? ’’, https://www.onlinegazete.com/haber/kktcde-11-cumhurbaskani-adayi-yarisacak-2020-cumhurbaskani-adaylari-kimler-var-736 (Haber Tarihi: 04.09.2020), E.T. 11.10.2020

Yenidüzen Gazetesi, ‘’Ne azınlık ne alt yönetim’’, https://web.archive.org/web/20200208073954/http://www.yeniduzen.com/ne-azinlik-ne-alt-yonetim-123629h.htm (Haber Tarihi: 05.02.2020), E.T. 10.10.2020

Yenidüzen Gazetesi, ’’CTP’den Akıncı’ya oy birliği ile destek’’, http://www.yeniduzen.com/ctpden-akinciya-oy-birligi-ile-destek-132616h.htm (Haber Tarihi: 13.10.2020), E.T. 15.10.2020

Yenidüzen Gazetesi, ‘Tatar: ‘Hayırlı olmasını dilerim‘ ‘‘ http://www.yeniduzen.com/tatar-hayirli-olmasini-dilerim-132382h.htm (Haber Tarihi: 07.10.2020), 15.10.2020)

Yenidüzen Gazetesi, ’’Erhürman: Çözüm irademizi diplomasi üzerinden anlatmalıyız’’, http://www.yeniduzen.com/erhurman-cozum-irademizi-diplomasi-uzerinden-anlatmaliyiz-123863h.htm (Haber Tarihi: 13.02.2020), E.T. 11.11.2020

Kitap Kaynakları

Davutoğlu, Ahmet, Stratejik Derinlik, Küre Yayınevi, İstanbul, 2016

 

Dipnotlar

[1]Ahmet, Davutoğlu, Stratejik Derinlik, Küre Yayınevi, İstanbul, 2016, s.75

[2] De Facto: Latince kökenli bir uluslararası hukuk terimi. Devletlerin uygulamada tanınması ile ilgilidir. Uygulmada ” de facto ” tanıma geçici ve sınırlı bir tanıma yöntemi olarak belirlemekle beraber, gerekli koşulların gerçekleşmesi haline tanıma de jure’a dönüşmektedir.

[3] KKTC Enformasyon Dairesi, “Hükümet Şekli”, https://pio.mfa.gov.ct.tr/yonetim-sekli/, E.T. 10.10.2020

[4] Yenidüzen Gazetesi, “Ne azınlık ne alt yönetim”, https://web.archive.org/web/20200208073954/http://www.yeniduzen.com/ne-azinlik-ne-alt-yonetim-123629h.htm (Haber Tarihi: 05.02.2020), E.T. 10.10.2020

[5] BRT,Tatar: Cumhurbaşkanı seçilir seçilmez önce BMGS ile tüm ilgili diğer ülkelerle, uluslararası kuruluşlarla hidrokarbon konusunun halledilmesi gerektiğini bildireceğim, https://brtk.net/tatar-cumhurbas%CC%A7kani-sec%CC%A7ilir-sec%CC%A7ilmez-o%CC%88nce-bmgs-ile-tu%CC%88m-ilgili-dig%CC%86er-u%CC%88lkelerle-uluslararasi-kurulus%CC%A7lara-hidrokarbon-konusunun-halledilmesi-gerektig/ (Haber Tarihi: 06.09.2020), E.T. 11.10.2020

[6] Yenidüzen Gazetesi, Erhürman: Çözüm irademizi diplomasi üzerinden anlatmalıyız, http://www.yeniduzen.com/erhurman-cozum-irademizi-diplomasi-uzerinden-anlatmaliyiz-123863h.htm (Haber Tarihi: 13.02.2020), E.T. 11.11.2020

[7] Kıbrıs Gazetesi “Özersay, istifa etti; Senin, HP Başkanı oldu”, https://www.kibrisgazetesi.com/kibris/ozersay-istifa-etti-senin-hp-baskani-oldu-h80769.html (Haber Tarihi: 11.01.2020), E.T. 11.11.2020

[8] AA Haber, KKTC’de Cumhurbaşkanlığı seçimleri hız kazanıyor” https://www.aa.com.tr/tr/dunya/kktcde-cumhurbaskanligi-secim-yarisi-hiz-kazaniyor/1726401 (Haber Tarihi: 06.02.2020), E.T. 11.10.2020

[9] Online Gazete, KKTC’de 11 Cumhurbaşkanı adayı yarışacak, adaylar kimler?, https://www.onlinegazete.com/haber/kktcde-11-cumhurbaskani-adayi-yarisacak-2020-cumhurbaskani-adaylari-kimler-var-736 (Haber Tarihi: 04.09.2020), E.T. 11.10.2020

[10] Yenidüzen Gazetesi, Tatar: Hayırlı olmasını dilerim, http://www.yeniduzen.com/tatar-hayirli-olmasini-dilerim-132382h.htm (Haber Tarihi: 07.10.2020), 15.10.2020)

[11] AA Haber, Türkiye’nin Lefkoşa Büyükelçiliği: Türkiye’nin herhangi bir şekilde seçim malzemesi yapılması kabul edilemez, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/turkiyenin-lefkosa-buyukelciligi-turkiyenin-herhangi-bir-sekilde-secim-malzemesi-yapilmasi-kabul-edilemez/1992527 (Haber Tarihi: 01.10.2020), E.T. 15.10.2020

[12] Yenidüzen Gazetesi, CTP’den Akıncı’ya oy birliği ile destek”, http://www.yeniduzen.com/ctpden-akinciya-oy-birligi-ile-destek-132616h.htm (Haber Tarihi: 13.10.2020), E.T. 15.10.2020

[13] Haber Kıbrıs, YDP ikinci turda Ersin Tatar’ı destekleyecek, https://haberkibris.com/ydp-ikinci-turda-ersin-tatari-destekleyecek-2206-2020-10-13.html (Haber Tarihi: 13.10.2020), E.T. 15.10.2020

[14] Genç Tv, “Demokrat Parti, Ersin Tatar’ı destekleme kararı verdi”, https://www.kibrisgenctv.com/kibris/demokrat-parti-ersin-tatar-i-destekleme-karari-verdi-h76572.html (Haber Tarihi: 14.10.2020), E.T. 15.10.2020)

[15] Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yüksek Seçim Kurulu, 11 Ekim Cumhurbaşkanlığı ve Halkoylaması-Detaylı seçim sonuçları, http://ysk.mahkemeler.net/index.php/cumhurbaskanligi-secimleri/ , E.T. 11.10.2020

[16] Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yüksek Seçim Kurulu, 11 Ekim Cumhurbaşkanlığı seçimi 2. Tur-Detaylı seçim sonuçları, http://ysk.mahkemeler.net/index.php/cumhurbaskanligi-secimleri/ , E.T. 18.10.2020