Ana Sayfa / Yazılarımız / Siyaset / IRAK TÜRKMENLERİNİN IRAK’TAKİ DURUMU VE GELECEĞİ

IRAK TÜRKMENLERİNİN IRAK’TAKİ DURUMU VE GELECEĞİ

Irak’ta, Türkmenlerin büyük çoğunlukta olduğu iki şehir vardır. Biri Kerkük diğeri ise Musul’dur. Saddam dönemi ve Saddam sonrası dönemde Türkmenler her zaman siyasi baskı ile karşı karşıya kalmışlardır. Ama en çok baskıyı ve dışlanmayı 2003 sonrası dönemde yaşamaya başlamışlardır. Baas rejimi sonrası Irak’ta oluşan otorite boşluğu yüzünden yaşanan ve toplum içi farklı kültür ve mezhep çatışmaları yüzünden ülke, etnik ve mezhepsel olarak ikiye ayrılmaya başlamıştır.

Özellikle Şii-Sünni çatışması üzerinden yaşanan bu ayrışmadan en çok zararı gören Türkmenler olmuştur. Türkmenler Şii-Sünni çatışması yüzünden bölgede ayrışma ve yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmıştır. Siyasi güç yönünden zayıf olan Türkmenler özellikle de mezhep çatışması ve Işid’in uyguladığı politikalar ve katliamlar yüzünden tamamen güçsüz hale gelmişlerdir. Bu dışlanma ve güçsüzleşme, Işid’in 2014’te Musul’a girmesi ile daha hissedilir ve görülür hale gelmiştir. Işid sonrası fiili olarak üçe bölünen Irak’ta en çok acı çeken ve haksızlıklara uğrayan yine Türkmenler olmuştur.

Işid’in bölgede uyguladığı işkence ve ölüm cezalarında çoğunluğu Şii olmak üzere binlerce Türkmen katledilmektedir. Fakat bu katliamlara Irak yönetimi, IKBY(Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi) ve uluslararası kamu ve kuruluşları sessiz kalmayı tercih etmişlerdir. Diyebiliriz ki Irak’ta Türkmenler etnik temizlikle karşı karşıyadır. Çünkü  Türkmenler’e karşı yapılan dışlama politikaları ve saldırılar görmezden gelinmiştir. Işid’in saldırıları sonucu binlerce Türkmen evlerinden ve yurtlarından olmuştur. Özellikle Kuzey Kerkük’te ve Musul’un vilayetinin Telafer şehrinde bir çok Türkmen aile göç etmek zorunda kalmış ya da zorla göç ettirilmiştir.

Haritada görüldüğü gibi Kürt eyaletleri ve Bağdat eyaletleri arasında kalan bölgede yaşayan Türkmenler, Işid saldırıları sonucu bazıları Güney’e bazıları ise Kuzey bölgelerine göç etmek zorunda kalmıştır.

Türkmen nüfusunun çoğunlukta olduğu bölgelerde Işid saldırıları sonrası en çok zararı ve kaybı yine Türkmenler görmüşler ve birbirlerinden ayrışmak zorunda kalmışlardır. Bu ayrışma, Işid sonrası yaşanan mezhepsel çatışmanın etkisi ile daha fazla hale gelmiştir. Şii Türkmenler ve Sünni Türkmenler birbirlerine karşı düşman hale getirilmeye ve aralarındaki bu ayrışma daha derinleştirilmeye çalışılmakta ve Ortadoğu’da şekillendirilmeye çalışılan yeni bölgelerdeki çıkar odaklı politikalar maalesef ki Türkmenlerin aleyhine yönelik sonuçlar doğurmuştur.

Haritada görüldüğü üzere fiilen 3’e bölünen( Kuzey’de Kürtler, orta bölgeler Sünni Arap/Türkmenler, Kuzey’de ise Şii Araplar) Irak’ta Türkmenler en küçük azınlık haline gelmiştir.(Kırmızı renkle gösterilen bölgeler)

Kerkük ve Musul’da tamamen yok ettirilmek istenen Türkmenleri ayrıştırma siyaseti başarı ile sürdürülmektedir diyebiliriz. Çünkü Işid’den geri alınan köylere Arap ama daha çok Kürt vatandaşlar yerleştirilmektedir. Kerkük’te Kürtler tarafından tapulu olduğu halde evleri yıkılan yüzlerce insan Türkmen vatandaşları evsiz bırakılmıştır. Yıkılan evlerin yerine kaçak olarak yeni evler yapılmakta ve buralara Kürt vatandaşlar yerleştirilmektedir. Bu tür olaylara devlet hiç bir müdahalede bulunmamaktadır. Böylece köylerine geri dönemeyen Türkmenler başka bölgelere ve başka ülkelere özellikle de çoğunluğu Türkiye’ye  göç etmek zorunda bırakılıyor. Bu planların amacı Kerkük’ün Kürt yoğunluklu bir nüfus alanına getirilmek istendiğini ve böylece ileride Kürt yönetiminin burada hak talep edeceğini  söyleyebiliriz.

Türkmenler diğer yandan ülke içi siyasette de güçsüz hale getirilmiştir. Anayasa’da Arapça ve Kürtçe resmi dil olarak ilan edilmiş fakat Türkmence anadil ilan edilmemiş ve sadece yerel resmi bir dil olarak statü kazanmıştır.(Irak Anayasa’nın 9.maddesinde Türkmence yerel resmi dil olarak statü kazanmıştır).

Türkmenler toplum içerisinde de yine en çok baskıyı görmektedirler. Yaşanan son gelişmelerde Türkmen olan Kerkük Üniversitesi rektörü, bir grup üniversite öğrencisi tarafından silah zoru ile istifa ettirilmiştir. Aynı şekilde Kifri şehrinde Irak Türkmen Cephesi şubesine bir grup Kürt tarafından saldırı düzenlenmiş ve yağmalanmaya çalışılmıştır. Toplumsal baskı etkisini seçimlerde de gösterdi ve Türkmen vatandaşların son seçimlere katılımı çok düşük olmuştur. 2014 Nisan ayında ki seçim sonucunda Türkmenler sadece 10 milletvekili çıkarabilmiştir.

Sonuç

Türkmenler Kerkük’ün en önemli etnik unsurudur. Kerkük’te hiçbir etnik unsur hak talep etmemelidir. Kürt, Arap ve Türkmenler burada yüzyıllarca beraber yaşamayı bilmişlerdir. Başka güçlerin Kerkük’te bulunan farklı mezhepten insanların kışkırtılmasına izin verilmemelidir. Özellikle Türkmenler birlik ve beraberlik duygusu içinde olmalıdırlar. Çünkü Kerkük’te bu birlik ve beraberliğe en çok Türkmenler ihtiyaç duymaktadırlar.

Kerkük’te ki sorunlar parlamentoda siyasi kanallar üzerinden halledilmelidir. Özellikle Türkiye’den başka dostları olmayan Türkmenler Türkiye’den daha fazla destek görmelidirler. Türkiye, Türkmenlere siyasi desteğinden vazgeçmemeli ve onların yanında olması gerekmektedir. Kısaca belirtmek gerekirse, Türkmenler mezhep çatışmalarının neden olduğu ayrışmalardan uzak durmalı ve hep birlikte siyasi eksende olmak şartıyla mücadele vermeleri gerekmektedir.

Türkmenlerin sorunları siyasi yollardan daha çok dile getirilmelidir. Türkmen sorunlarını gündeme getirecek konferanslar yapılmalı ve çeşitli platformlar oluşturularak özellikle yurt dışında yaşayan Türkmenler ortak bir zemin oluşturarak sorunlarını gündeme getirebilme olanakları yaratmalıdır.

Kaynakça
Ortadoğu Araştırmaları Uzmanı, Ali Semin, Temmuz-Ağustos Cilt: 7 Sayı: 69 (s. 50, 51)

Kerkük’ün Sesi Gazetesi (s. 3, 4, 5 )
http://www.orsam.org.tr/tr/OrtadoguTurkmenleri/yazigoster.aspx?ID=194

http://www.orsam.org.tr/tr/trUploads/OrtadoguGuncesi/2015715_01-15temmuzturkmen.pdf

http://www.orsam.org.tr/tr/OrtadoguTurkmenleri/yazigoster.aspx?ID=191

http://www.orsam.org.tr/tr/OrtadoguTurkmenleri/yazigoster.aspx?ID=167

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir