Ana Sayfa / Yazılar / Siyaset / Makaleler / IRA (Ireland Republic Army) İç Dinamikleri ve Bölgeye Etkileri
The New York Times'tan alınmıştır.

IRA (Ireland Republic Army) İç Dinamikleri ve Bölgeye Etkileri

Giriş

Son yüzyılın terör örgütlerinin yapısı ve faaliyetleri incelendiğinde, IRA yani İrlanda Cumhuriyet Ordusu için ayrı bir parantez açmak gerekmektedir. Zira gerek kurulma sebebi gerek gösterdiği faaliyetler ve gerekse siyasi uzantısının varoluşu, örgütü diğer pek çok terör örgütünden farklı bir noktaya taşımaktadır. Bu makalede IRA’nın kuruluş süreci, diğer örgütlerden farklılıkları ve amaçları genel kapsamı ile ele alınacaktır. Çalışma, devamı gelmesi planlanan, Terör Örgütleri ile ilgili makale serisinin başlangıcı olması dolayısıyla ayrıca önem arz etmektedir.

  1. IRA (Ireland Republic Army)’nın Kuruluşu

Kuzey İrlanda’da kurulan IRA’nın kurulma sebepleri günümüz örgütlerinin aksine çok daha eskilere dayanmaktadır. 1600’lerin başlarında İngiltere’nin bölge üzerinde kendisine bağlı ve kalıcı bir topluluk oluşturma isteği, bu sorunun tohumları niteliğinde olmuştur. Makalenin bütünlüğü açısından tarihsel süreç detaylı işlenmeyecektir ancak söylemekte fayda var ki IRA günümüze değin, kurulan örgütler içerisinde etnik/köken başlığı altında incelenen başat örgütlerden birisidir. Bunun sebebi de elbette, İngiltere’nin az önce de belirttiğimiz üzere kendisine bağlı, Protestan göçmenleri bölgeye yerleştirmek istemesidir. Zira Kuzey İrlanda halkının bilindiği üzere mezhebi Katolikliktir[1] ve bu yakın geçmişe değin sürecek bir tartışmanın ilk kıvılcımları olmuştur.

IRA, 17.yüzyıl’da yaşanan sorunların, tarihsel süreçte birçok çatışma yaşanması sonucu kendisini sürekli geliştirerek ve dönemin konjonktürel durumuna göre revize ederek son halini almış, değişime açık bir örgüt olmuştur. Zira bu yapı IRA ismiyle son halini alana dek farklı formatlarda aynı amaçla mücadelesini sürdürmüş lakin başarılı olamamıştır.[2] 100 yıllık bir geçmişe sahip olan IRA, miras aldığı bağımsızlık mücadelesini devam ettirmek üzere kurulmuştur. İrlanda-İngiltere mücadelesinin son aşaması olan IRA, sadece bölgesel bağımsızlık mücadelesinden ziyade, psikolojik, dini, sosyolojik, ekonomik ve etnik unsurlarında belirleyici olduğu bir direniş hareketi olmuştur. Özellikle ekonomik dengesizlik, İngiltere ile mücadelenin yanı sıra, İngiltere ile başta mücadele eden grupların kendi içlerinde dahi bir değişime maruz kaldıkları söylenilebilir. Karl Marx, bu durumu, “…Romalı işgalcilerin böl ve yönet prensibine dayanarak İngiliz devlet adamları sosyal çelişkiler ile oynayarak, rüşvet vererek, dini fanatizmi ateşleyerek İrlandalı milliyetçi gruplar arasında uyuşmazlık tohumları ektiler…”[3] şeklinde özetlemiştir. Az önce saydığımız çeşitli unsurların etkisi ile IRA, kendisinden önce bu mücadeleyi veren grupların aksine, strateji değiştirerek mücadele alanını Kuzey İrlanda topraklarından çıkararak, başta İngiltere olmak üzere Avrupa topraklarına taşımayı hedeflemiş ve bu stratejiyi başarılı şekilde yürüterek, eylemlerini bu coğrafya üzerinde gerçekleştirmiştir.

Ordunun kuruluşu somut anlamda Paskalya Ayaklanması[4] sonucu gerçekleşmiştir. İrlanda sosyalizminin kurucusu sayılan James Conolly, 1891 yılında İrlanda Sosyalist Partisini kurarak İrlanda adasında bağımsız bir sosyalist cumhuriyet kurmak istemiş ancak adadaki işçi sayısının yetersizliği ve sosyalist bilincin yeterince entegre edilememesi dolayısıyla partiye gereken destek sağlanamamıştır. Ve Connolly ABD’ye göç etmiştir. Bu sürede Amerika’daki sendikacılık faaliyetlerinden etkilenen Connolly, İrlanda adasındaki işçi eylemlerini öğrenince geri dönmüştür; ancak bu kez kurduğu Sosyalist Parti’den uzak, sendika faaliyetlerine ağırlık vermiştir. Bu dönemde Fenianların[5] devamı olduğunu iddia eden, Cumhuriyetçi “Sinn Fein” partisi kurulmuştur. Sinn Fein, Connolly ile görüş ayrılıkları yaşıyordu. Zira Sinn Fein’a göre İrlanda ekonomisi grevlerle değil, karşılıklı iş birliği ile çözüme kavuşturulabilirdi. Bu dönemde siyasi örgütlenmeler hızla ilerlerken adada yaşayan Protestanlar silahlanma sürecini hızlandırdılar ve Ulster Gönüllüler Birliği”ni kurarak yüz bin kadar insan gücüne ulaştılar. Elbette buna karşılık olarak Katoliklerde aynı sürece girerek silahlanma yarışına dahil olmuşlardır.

Katoliklerin en önemli gücü, işçileri patronlarından korumak için  “İrlanda Cumhuriyetçi Kardeşliği” adıyla kurulan yurttaşlar ordusudur.[6] Connolly’nin öncü olduğu bu ordu, 1.Dünya Savaşı sırasında İngiltere-Almanya savaşı süresince durumdan istifade ederek ayaklanma çıkarmaya karar vermiştir. Ayaklanmanın tarihi için 1916 Paskalyası belirlenmiştir. Bu sebeptendir ki “Paskalya Ayaklanması” ismiyle anılmaktadır. Ayaklanmanın şüphesiz en büyük destekçisi Almanya olmuştur. Lakin gerek halk bazında gerekli desteğin verilmemesi, gerek savaş esnasında yapılan stratejik hatalar, ayaklanmanın başarısız olmasına sebep olmuştur. Ayaklanma sonrası başta Connolly olmak üzere birçok yetkili idam edilmiştir. Yapılan bu idamlar ilerleyen süreçte İrlanda Milliyetçiliğini tetikleyecek ve IRA’nın oluşumunu kolaylaştıracaktır. Propagandasını idamlar ve İrlanda bağımsızlığı üzerine oturtan Sinn Fein, 1918 seçimlerinde yüksek bir oy alarak, 73 milletvekili çıkarmıştır. Katolik kilisesinin de desteğini alan Sinn Fein’in 73 milletvekili İngiliz parlamentosunu tanımadıklarını açıklayarak, “Dail Eireann”[7] isimli kendi parlamentolarını kurarak İrlanda Cumhuriyeti’nin bağımsızlığını ilan etmişlerdir. Kurulan meclis, Paskalya Ayaklanması’nda yer alanların tamamına “İrlanda Cumhuriyet Ordusu” adını vermiştir. Akabinde gerçekleşen tüm organizasyonların tamamı bu ordu altında örgütlenmiştir.

  1. IRA Ve İngiltere Mücadelesi

Parlamentonun kurulması ile birlikte Cumhuriyetçilerin iki lideri ortaya çıkmıştı. Birisi, kurulan devletin başına geçen Eamon de Valera[8] diğeri ise IRA’nın başına geçen Micheal Collins’tir. Şüphesiz bu iki lider resmiyette öyle görünmese dahi aldıkları kararlar ve uygulamaları itibari ile beraber hareket etmişlerdir. Nitekim Valera ilk icraatını, halkı polise karşı cephe almaya çağırmıştır. Akabinde IRA ilk eylemini 1919’da 14 polis memurunu öldürerek gerçekleştirmiştir. Böylelikle Collins ve dolayısıyla IRA ne kadar organize ve iyi planlanmış bir yapıya sahip olduğu mesajını İngiltere’ye iletmiştir. Olayı ciddi şekilde değerlendiren İngiltere, Ortadoğu’da yetiştirdiği istihbarat elemanlarından oluşan bir grubu, IRA liderlerine suikast düzenlemeleri üzerine İrlanda’ya göndermiştir. Ancak Collins; hizmetçi, garson, temizlikçi gibi halkın bizatihi kendisinden oluşan bir istihbarat sistemi oluşturmuştur. Bu sayede görevlendirilen istihbarat grubunun tüm hareketlerini izleyen IRA, 1920 yılında bu 13 İngiliz ajanını öldürmüştür.

Collins, IRA’yı düzenli ordu düzenine sokmaktan kaçınarak, gerilla savaşından ilham almıştır. Ve Şehir gerillasını[9] ortaya çıkarmıştır. Zira Collins’e göre düzenli ordu sistemi IRA’nın sonu olacaktır. Bu sistem İngiltere’ye karşı başarılı şekilde yürütülmüştür. 1920 yılının başına gelindiğinde 300’den fazla İngiliz polis karakolunu ve 100’den fazla vergi dairesini kullanılamaz hale getirmiştir. Böylelikle halk İngiltere’ye vergi vermeyi bırakarak, IRA’ya vergi vermeye başlamıştır. Bunun sonucunda İngiltere’nin İrlanda üzerindeki etkinliği bitme noktasına gelmiştir. Durumdan rahatsız olan İngiltere, “İrlanda Kanunu”[10] ile İrlanda’yı Dublin ve Belfast olmak üzere iki farklı bölgeye ayırmış, oluşacak meclislere Protestanların geçebilmesi içinse Katolik yerleşim yerlerini parçalara ayırmıştır. Ancak bu hamle IRA’yı durdurmak ya da yavaşlatmanın aksine daha agresif hale getirmiştir. Öyle ki yerel halk içinde İngilizlerle en ufak bağlantısı olan herkes bir şekilde cezalandırılmıştır.

IRA saldırıları sonrası İrlanda’da görevlendirmek üzere polis bulmakta zorlanan İngiltere, bölgede Black-Tans adını verdiği bir örgüt kurarak IRA’yı durdurmayı hedeflemiştir.[11] Yaklaşık 7000 kişiden oluşan bu örgüt İrlanda’da sayısız eylemde bulunmuş ve IRA’nın faaliyetlerini bir süreliğine azaltmayı başarmıştır. Ancak bu eylemler bölge halkının IRA’ya yaklaşmasına sebep olmuştur. Tüm bu gelişmeler üzerine 1921’de İngiliz Hükümeti, IRA ile görüşmeyi kabul etmiştir. Ancak bu görüşme IRA’nın ve Collins’in sonunu getirecektir. Zira Collins, İngiliz yönetimi ve ordusunun adayı terk etmesine karşılık cumhuriyetten vazgeçerek krallığa bağlı statüyü içeren anlaşmayı kabul etmiştir. Şüphesiz gerilla savaşının giderek zorlaşması ve siyasi durumlar Collins’in kararında etkili olmuştur. Bu anlaşma sonrası IRA ikiye bölünmüştür. Anlaşmaya olumlu bakanlar ile kabul etmeyenler arasında çatışma çıkmış ve IRA kendi arasında çatışmaya başlamıştır. Bu çatışmalar sırasında Collins kendi evinde öldürülmüştür. Black-Tans ile bir nebze durdurulan ancak yine de beklenen sonucu alamayan İngiltere, bu anlaşma ile IRA’yı büyük ölçüde çökertmiş ve İrlanda adasında kesin otorite kurmuştur.

  1. Yeni IRA, Orantısız Şiddet ve Barış Süreci (1969-1998)

1921 ile 1969 yılları arasında farklı zaman dilimlerinde İngiltere’ye karşı sürekli olarak faaliyetlerini düzenleyen IRA, ne kadar bitti izlenimi verirse versin ilerleyen süreçte farklı bir eylemle yeniden kendisine gelmeyi başarmıştır. Çalışmanın başında da ifade edildiği üzere IRA sahip olduğu birtakım özellikler itibari ile dünya üzerindeki diğer oluşumlardan farklılık göstermektedir. Öncelikle belirtmek gerekir ki IRA, ‘Grand-Strategy’e sahip olan bir yapı idi. Bu sebeple tüm eylemlerini stratejik ve bir amaç doğrultusunda gerçekleştirmiştir. Bunun yanı sıra kendi stratejistyenlerini, politikacılarını, komutanlarını ve bir devletin ihtiyacı olan tüm statülerde kişiler yetiştirerek oluşumu uzun süreli bir hale getirmeyi amaçlamışlardır. 1969 yılına değin oturtulmaya çalışılan bu yapı, yaşanan fikir ayrılıkları, grup içi çatışmalar, İngiltere’nin başarılı politikaları sebebiyle istenilen şekilde hayata geçirilememiştir. İrlanda Cumhuriyet Ordusu ile İngiltere arasındaki bu mücadele şüphesiz en çok bölge halkına zarar vermiştir. Bogside Muharebesi[12] sonrası yaşananlar bunun en büyük örneklerinden biridir. IRA’yı bitirmek adına müdahalede bulunan İrlanda polisi halka adil davranmak yerine Protestan kesim lehine eylemlerde bulununca halk arasındaki çatışma giderek artmış ve Katolik kesimin IRA’ya daha çok yakınlaşmasını sağlamıştır. IRA, Collins döneminde karşı çıkılan ordu düzenine 1970 yılı Sinn Fein kongresi ile birlikte geçme kararı almıştır. Bu kongrede ayrıca IRA ikiye bölünmüştür. Kuzey İrlanda’nın güvenliğinin bir an önce sağlanmasını savunan grup ayrılarak geçici IRA Ordu Konseyini kurmuştur. Böylelikle kongre sonrası, 1970 yılında yeni IRA’nın temelleri atılmıştır.

Ayrılık sonrası kuzeyde hızla silahlanmaya ve etkinliğini arttırmaya çalışan IRA, alay-bölük-tabur düzeniyle örgütlenmiştir. Kuzeydeki etkinliğini arttırmaya çalıştığı süreçte Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşayan İrlandalılar ve daha önce kurduğu bağlar neticesinde başta ETA (Bask bölgesinde bulunan bir örgüt) ve El-Fetih (Filistin Kurtuluş Hareketi) olmak üzere[13] dünyanın farklı bölgelerinden oluşumlarla iletişim kurarak kendisini finanse etmiş ve birçok silah yardımı elde etmiştir. Kuzeydeki bu oluşum, kısa süre içerisinde binin üzerinde kişiye askeri eğitim sağlamıştır. Tüm bunların yanı sıra IRA tarih boyunca olduğu gibi 1970 sonrası dönemde de ideolojik ve entelektüel birikimini istediği noktalara çıkaramamıştır. Burada şüphesiz bünyesine kattığı kişilerin eğitim seviyesi ve politik gelişimleri önemli rol oynamaktadır.

İngiltere, Kuzey İrlanda’daki bu etkinlikler üzerine bölgeye müdahale ihtiyacı duymuş ve daha önce denediği taktiklerden ziyade, sokağa çıkma yasağı ilan ederek bölgeye müdahale etmeyi planlamıştır. “Falls Sokağa Çıkma Yasağı”[14] adıyla gerçekleştirilen planda birçok sivil hayatını kaybederken, IRA güç kaybetmek yerine eylemlerini arttırarak devam etmiş ve katolik halkta bu süreç sonrasında tamamen milliyetçi bir konuma ulaşmıştır. İstediği sonucu elde edemeyen İngiltere, IRA ile mücadelesini farklı bir boyuta taşıyarak silahlı mücadelenin yanı sıra hukuki mücadele de başlatarak IRA’ya olan halk desteğini kırmak ve IRA’nın prestij kaybetmesi amacıyla yakaladığı tüm militanları ve sivil destekçileri “Adi Suçlar” ile suçlayarak hedefine ulaşmaya çalışmıştır. Aynı süreç içerisinde IRA’nın yönetici kadrosunu hedef alacak şekilde suikastlar gerçekleştirilmiştir. Olanlara karşılık veren IRA’yı köşeye sıkıştırmak adına İngiltere, Kuzey İrlanda tarihine “Blood Sunday”[15] olarak geçen eylemi gerçekleştirmiş ve 13 Katolik genci öldürmüştür. Bu olay sonrasında uluslararası kamuoyunun da dikkatini çeken bölgede, toplumsal şiddet yorgunluğunun artması ve bunun hem İngiltere’ye hem de IRA’ya yaptığı baskı tarafları ateşkese yöneltmiştir. Ancak beklenenin aksine çatışmalar 14 gün sonra çok daha şiddetli şekilde yeniden başlamıştır. IRA’nın gerçekleştirdiği bombalama eylemlerini, uluslararası kamuoyunu ve IRA’nın yurtdışı destekçilerini etkilemek adına efektif bir biçimde kullanan İngiltere, örgütün prestijini sarsmıştır. Böylelikle IRA’ya büyük ölçekte bir darbe vurduğunu söylemek mümkündür. Ancak IRA bunlara aldırış etmeden, 1979 yılına değin tarihindeki en büyük eylemlerinden birini gerçekleştirerek, kraliçenin kuzeni Lord Mountbatten’ı yatı ile birlikte havaya uçurmuştur.[16]

Destekçilerini kaybeden IRA, ikinci kez ateşkes masasına oturmuştur. Lakin İngiltere bu ateşkesi değerlendirerek IRA hakkında basın yoluyla çok ciddi propaganda yürüterek tüm prestijlerini yok etmiştir. Öyle ki İngiliz aydınları dahi IRA hakkındaki düşüncelerini yeniden düşünecek duruma gelmişlerdir. Bu dönemde İngiltere, IRA’nın silahlı güçlerini de etkisiz hale getirebilmek amacıyla bölgede E3/E4/E4A adıyla yeni bir örgüt kurmuş ve 1980’li yılların ortasına değin birçok militanı öldürmeyi başarmıştır.[17] Ancak, IRA’ya 1985 yılının ortalarına doğru kimsenin tahmin edemeyeceği bir yerden, Kaddafi’den yardım gelmeye başlamıştır. Avrupa’yı, Libyalı muhaliflerin desteklenmesi durumunda, Avrupa’daki örgütleri beslemekle tehdit eden Kaddafi, 1985-1986 yılları içerisinde IRA’ya 150 ton ağırlığında silah ve patlayıcı yardımında bulunarak adeta IRA’ya can suyu olmuştur.[18] Yardım ile birlikte kendine güveni gelen IRA, eylemlerine kaldığı yerden devam etmiştir.

Bu dönemde IRA, eski saygınlığını kazanmaya çalışırken tahmini zor bir sorun ile karşı karşıya kalmıştır; itirafçılar ve ajanlar. İtirafçı olana dek birçok başarılı eylem gerçekleştiren Eamonn Collins, taraf değiştirmesiyle birlikte örgüte dair birçok bilgiyi İngiltere ile paylaşarak örgüte büyük zarar vermiştir. Collins gibi diğer itirafçıların şokunu atlatmaya çalışan IRA, bu seferde örgüt içerisindeki ajanlarla uğraşmaya başlamıştır. Küçük yaşta Katolik mahallelerinde yetişen kişilerden seçilen ajanlar, pek çok eylemin başarısız olmasını sağlamışlardır. Ancak ilerleyen süreçte başarısız olan eylemlerle kişiler arasında bağlantı kuran IRA, ajanları tespit ederek temizlemeyi başarmasına rağmen, aldığı darbenin etkileri örgütün parçalanmasına neden olmuştur. Parçalanmış yapıdayken de eylemlerine devam eden IRA, 1991 yılında tüm dünyayı şok eden bir eyleme imza atarak, başbakan ve bakanlar kurulunun toplantı yaptığı sırada toplantı salonuna havan topu ile saldırı düzenlemiştir. Bununla yetinmeyen örgüt, militanlarını alışveriş merkezlerine, ekonomik kurumlara, otoparklara yönlendirmiş ve buralarda büyük çaplı eylemlerde bulunmuştur. 1992 yılında dünya kapitalizminin finans merkezi sayılan Londra’nın City bölgesinde Baltık Exchange binasını havaya uçuran IRA, 700 Milyon sterlinin üzerinde bir zarara sebebiyet vermiştir.[19] Bu patlama sonrası IRA’yı yenemeyeceğini anlayan Londra, Amerika Birleşik Devletleri dönem başkanı Clinton’ın arabulucuk yapması sonucu IRA ile masaya oturmuştur. Şüphesiz IRA’da güçlü olmasına rağmen savaşın bu şekilde sürdürülebilir olduğuna inanmamıştır. 1994 yılında IRA, 17 ay sürecek bir ateşkes ilan etmiştir. Ancak taraflar görüşmelerde istenilen düzeyde ilerleme kaydedememiştir. Zira görüşmelerin yönteminin nasıl olacağı belirli değildir. Buna ek olarak görüşmeler süresince Protestan grupların rahatsız edici söylemleri, süreci olumsuz etkilemiştir. 17 ay sonra yeni inşa edilen finans merkezine yapılan bombalı saldırı tüm görüşmeleri sona erdirmiştir.

1997 yılında İngiltere’deki seçimleri İşçi Partisi’nin kazanması[20] ile birlikte şiddet ortamı bir anda sonlanmış, yeni kurulan hükümet İrlandalı Cumhuriyetçilere bir dizi reform paketi sunmuştur. Aynı seçimde Sinn Fein’ın da oylarını arttırarak, liderleri Gerry Adams ve Martin McGuinnes’in milletvekili seçilmesi olumsuz havanın dağılmasında etkili olmuştur. Böylelikle IRA yeniden ateşkes ilan etmiştir. Ateşkes ile birlikte görüşmeler kaldığı yerden devam etmiştir. Görüşmeler sonucunda 10 Nisan 1998 yılında görüşmeler sona erdi ve tarihe “Kutsal Cuma Antlaşması”[21] olarak geçen antlaşma taraflarca imzalanmıştır. Böylelikle silahlı dönem, yerini barış sürecine bırakmıştır.

Sonuç

            1918 yılında kurulduğundan itibaren eylemlerine bir şekilde devam eden İrlanda Cumhuriyet Ordusu (IRA), bağımsızlığını kazanmak istediği İrlanda toprakları üzerinde kısmen de olsa başarılı olmuştur. Çalışmamın başında ifade ettiğim üzere IRA tarafımca terör örgütü olmayıp, hakkı olan topraklar için uzun yıllar mücadele etmiş Özgürlük Savaşçılarıdır. Şüphesiz bu noktada yöntemlerini ve yol açtığı zararları savunmak mümkün değildir. Lakin İngiltere’nin bölgede elde etmeye çalıştığı hegemonya ve sömürge isteği, IRA’yı ve bölgedeki yerli Katolik halkı rahatsız etmiştir. Bu sebeple özgürlük mücadelesi vermeleri kadar doğal bir durum da yoktur. Bu noktada, çalışmayı okurken aklınıza, ülkemizin yıllardır mücadele ettiği PKK terör örgütü gelebilir. Belirtmek gerekir ki IRA’yı terör örgütü olarak kabul etmeyişimin temelinde, sömürgeye ve kendi topraklarında köle olmaya karşı çıkma ruhu yatmaktadır. Aynısını PKK terör örgütü için söylemek bilindiği üzere mümkün değildir.

Öte yandan İrlanda’daki çatışmanın tek körükleyicisi IRA değildir. Bu noktada İngiltere’nin aşırıya kaçan yanlış politikaları, devlet eliyle farklı dönemlerde iki kez terör örgütü oluşturması çatışmanın asli sebeplerinden olmuştur. Karşılıklı kitlesel cinayetler bölge halkı üzerinde ciddi sarsılmaya ve bıkkınlığa sebebiyet verdiğinde karşılıklı diyalog yolu açılmış ancak yine de başarı ile sonuçlanamamıştır. IRA kurulduğu günden itibaren sürekli olarak kendini geliştirmiş ve bir devlet gibi stratejilerini dönemin konjonktürel durumuna göre değiştirmiştir. Bu sebeple daha önce kurulan tüm bağımsızlık oluşumlarından farklı bir kefeye konmuştur ve şüphesiz kendisinden sonrakiler için örnek teşkil etmektedir.

Kaynakça

Kaynakça

Kaynakça

ÖZÇAĞATAY Levent, Kuzey İrlanda ve IRA, İstanbul, Papirüs Yayınevi, 1998

MARX Karl, Ireland and the Irish Question, International Publishers, 1972

SARP Emin, Gelenek Dergisi, İngiliz Emperyalizmi ve İrlanda Ulusal Kurtuluş Savaşı, Sayı:57, 1998

MİCKOLUS Edward F., Terorism, 1992-1995 A Chronology of Eventsmand a Selectively Annotated Bibliography, Greenwood Press, 1997

Yeniçağ, 400 yıllık husumetin hikayesi, <https://www.yenicaggazetesi.com.tr/irlanda-400-yillik-husumetin-hikayesi-101693h.htm>, (e.t. 05.07.2019)

Marksist Tutum, “İrlanda: 1961 Paskalya Ayaklanması”, <http://marksist.net/TRH/ireland.htm>, (e.t. 03.07.2019)

Asimetrik Savaşlar, “Şehirlerde Gerilla Savaşının İlk Uygulamaları”, <https://asimetriksavaslar.wordpress.com/2011/03/30/sehirlerde-gerilla-savasinin-ilk-uygulamalari/>, (e.t. 03.07.2019)

Denis Rolleston Gwynn, ”Eamon de Valera”, < https://www.britannica.com/biography/Eamon-de-Valera>, (e.t.05.07.2019)

Irish Central, “The real history behind The Black and Tans in Ireland”, <https://www.irishcentral.com/opinion/patrickroberts/history-black-and-tans-ireland > (e.t. 07.2019)

History of Parliament in Ireland, <https://www.oireachtas.ie/en/visit-and-learn/history-and-buildings/history-of-parliament-in-ireland/>, (e.t. 03.07.2019)

The Irish Story, “The Northern Ireland Conflict 1968-1998 – An Overview”, <http://www.theirishstory.com/2015/02/09/the-northern-ireland-conflict-1968-1998-an-overview/#.XR9x1-gzbIU>, (e.t. 05.07.2019)

Hamit Uçman, “İrlanda Cumhuriyet Ordusu”, <https://www.academia.edu/1218373/%C4%B0rlanda_Cumhuriyet_Ordusu_%C4%B0reland_Republic_Army_>, (e.t.05.07.2019)

Encyclopaedia Britannica, “Bloody Sunday”, < https://www.britannica.com/event/Bloody-Sunday-Northern-Ireland-1972> (e.t.05.07.2019)

net, “Louis Mountbatten Kimdir, Hayatı, Hakkında Bilgi”, < http://filozof.net/Turkce/tarihi-sahsiyetler-kisilikler/17924-louis-mountbatten-kimdir-hayati-hakkinda-bilgi.html>, (e.t. 05.07.2019)

Birikim, “İngiltere’de Seçimler: Zafer Kimin?”, <http://www.birikimdergisi.com/birikim-yazi/2801/ingiltere-de-secimler-zafer-kimin#.XSETCegzbIU>, (e.t. 05.07.2019)

Dünya Bülteni, “Kanlı Pazar’dan Hayırlı Cuma’ya İrlanda Barışı”, < https://www.dunyabulteni.net/avrupa/kanli-pazardan-hayirli-cumaya-irlanda-barisi-h245107.html>, (e.t. 05.07.2019)

Dipnotlar

[1] Yeniçağ, “400 yıllık husumetin hikayesi”, <https://www.yenicaggazetesi.com.tr/irlanda-400-yillik-husumetin-hikayesi-101693h.htm>, (e.t. 05.07.2019)

[2] Levent Özçağatay, “Kuzey İrlanda ve IRA”, İstanbul, Papirüs Yayınevi, 1998, ss.96

[3] Karl Marx, “Ireland and the Irish Question”,  International Publishers, 1972, s:28

[4] Marksist Tutum, “İrlanda: 1961 Paskalya Ayaklanması”, <http://marksist.net/TRH/ireland.htm>, (e.t. 03.07.2019)

[5] Emin Sarp, Gelenek Dergisi, “İngiliz Emperyalizmi ve İrlanda Ulusal Kurtuluş Savaşı”, Sayı:57, 1998, ss 930

[6] Levent Özçağatay, Kuzey İrlanda ve İRA Silahlı Mücadeleden Siyasal Çözüme, Papirüs Yayınevi,1.Basım, s.57

[7] History of Parliament in Ireland, <https://www.oireachtas.ie/en/visit-and-learn/history-and-buildings/history-of-parliament-in-ireland/>, (e.t. 03.07.2019)

[8] Denis Rolleston Gwynn, ”Eamon de Valera”, < https://www.britannica.com/biography/Eamon-de-Valera>, (e.t.05.07.2019)

[9] Asimetrik Savaşlar, “Şehirlerde Gerilla Savaşının İlk Uygulamaları”, < https://asimetriksavaslar.wordpress.com/2011/03/30/sehirlerde-gerilla-savasinin-ilk-uygulamalari/>, (e.t. 03.07.2019)

[10] Özçağatay, op.cit, s.174

[11] Irish Central, “The real history behind The Black and Tans in Ireland”, <https://www.irishcentral.com/opinion/patrickroberts/history-black-and-tans-ireland > (e.t. 05.07.2019)

[12] The Irish Story, “The Northern Ireland Conflict 1968-1998 – An Overview”, <http://www.theirishstory.com/2015/02/09/the-northern-ireland-conflict-1968-1998-an-overview/#.XR9x1-gzbIU>, (e.t. 05.07.2019)

[13] Hamit Uçman, “İrlanda Cumhuriyet Ordusu”, <https://www.academia.edu/1218373/%C4%B0rlanda_Cumhuriyet_Ordusu_%C4%B0reland_Republic_Army_>, (e.t.05.07.2019)

[14] Halit Uçman, “İrlanda Cumhuriyet Ordusu”, <https://www.academia.edu/1218373/%C4%B0rlanda_Cumhuriyet_Ordusu_%C4%B0reland_Republic_Army_>, (e.t.05.07.2019)

[15] Encyclopaedia Britannica, “Bloody Sunday”, < https://www.britannica.com/event/Bloody-Sunday-Northern-Ireland-1972> (e.t.05.07.2019)

[16] Filozof.net, “Louis Mountbatten Kimdir, Hayatı, Hakkında Bilgi”, < http://filozof.net/Turkce/tarihi-sahsiyetler-kisilikler/17924-louis-mountbatten-kimdir-hayati-hakkinda-bilgi.html>, (e.t. 05.07.2019)

[17] Özçağatay, op.cit, ss.182

[18] Özçağatay, op.cit., ss186

[19] Edward F. Mickolus, “Terorism, 1992-1995 A Chronology of Eventsmand a Selectively Annotated Bibliography”, Greenwood Press, 1997, ss.923

[20] Birikim, “İngiltere’de Seçimler: Zafer Kimin?”, <http://www.birikimdergisi.com/birikim-yazi/2801/ingiltere-de-secimler-zafer-kimin#.XSETCegzbIU>, (e.t. 05.07.2019)

[21] Dünya Bülteni, “Kanlı Pazar’dan Hayırlı Cuma’ya İrlanda Barışı”, < https://www.dunyabulteni.net/avrupa/kanli-pazardan-hayirli-cumaya-irlanda-barisi-h245107.html>, (e.t. 05.07.2019)

Bu makaleye atıf için: Ad soyad, Kurum Adı, Sayfa Adı ya da Başlığı, Yayın Tarihi , Web Adresi, ( Son Güncellenme Tarihi / Erişim Tarihi ) formatında belirtilmesi gerekmektedir.
Telif Hakları hakkında detaylı bilgi için tıklayınız.

Mahmut Atik

Mahmut Atik
TESAD Siyaset Masası Araştırmacı Yazarı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir