Ekonomi Tarihi
Dmy.info’dan alınmıştır.

Ekonomi Tarihi ile İlgili Okunması Gereken 7 Kitap

İnsanlık tarihine baktığımızda devletler, milletler, uluslar değişirler ve dönüşürler. Savaşlar, göçler, salgın hastalıklar, sosyal hareketlilik gibi unsurlarda bu değişimin ve dönüşümün sebep olduğu yegane unsurlardır. Sabanın icat edilmesinden başlayıp, Endüstri 4.0’a kadar uzanan zaman aralığını incelediğimizde, hem ekonomik değişim, hem sosyal değişim hem de siyasi değişimler olduğunu görmekteyiz. İşte bu haftaki yazım ve önerilerim bunu değişimlerin nerden ve nasıl ortaya çıktığı ile alakalı. Paranın kullanımı, sabanın icad edilmesi, yerleşik hayata geçiş, tarım ekonomisi, Fransız İhtilali, Sanayi Devrimi gibi unsurların bir çok cevabını bu listede sunulan kitapların hepsinde bulabilirsiniz.

  1. Fransız İhtilali neden Fransa’da oldu?
  2. Sanayi Devrimi neden İngiltere’de gerçekleştirildi?
  3. Ülkeler arasındaki yaşam standartları ve gelir düzeyleri neden bu kadar farklı?
  4. 1400’lü, 1500’ü, 1600’lü yıllarda Asya, Avrupa, Afrika kıtalarında hangi radikal değişimler meydana geldi?
  5. Sosyal tabakalaşma nasıl ve ne şekilde ortaya çıktı?
  6. Rejim değişiklikleri nasıl meydana geldi?
  7. Jakobenler kimdir?

Evet, bu soruların cevaplarını aşağıda geçen birbirinden kıymetli eserlerde bulabilirsiniz. Ayrıca önerdiğim kitaplar hakkında bilgileri de sizlere sunuyorum.

1. Eric Hobsbawm-Devrim Çağı (1789-1848)

Ekonomi
savaksitap.com’dan alınmıştır.

Serinin ilk kitabı (The Age Of Revolution) Fransız İhtilali, Özgürlük Hareketleri ve Sanayi Devrimi ile başlıyor. Genel bir görünüme bakacak olursak; Fransa’da monarşinin yıkılıp cumhuriyete geçilmesi, İngiltere’de ise tarıma dayalı makineleşme, madenlerin kullanımı, madenlerin kullanımı ile beraber demiryolunu dünyaya açmaları Avrupa tarihini değiştirdi. Bu değişimler öncelikle devrimin ve sanayinin en önemli unsuru olan işçilerde başladı. Yoksul ve zenginin kavgasından ziyade, belli sınıfların oluşturduğu emekçi sınıfı ya da proleterya sınıfı, işveren ya da kapitalistlerle mücadelesine devam ediyordu. Bu arada, Fransa her ne kadar buhar gücünü elinde tutsa da ülke ekonomisine hiçbir katkı sağlamadı. Bunun en büyük sebeplerinden biri, ülkedeki sermayedar diye tanımlanan yatırımcıların paralarını kendi ülkeleri dışında değerlendirmiş olmasıydı. Haberleşmede radikal bir değişiklik olmamasına rağmen, deniz ve karayolu ulaşımının gelişmesi ülkelerin birbirleri hakkında kısa sürede bilgi edinmesini sağladı.

Sanat, bilim, din, ideoloji gibi salt unsurlar barındırıyor. Eric Hobsbawm, bu devrin en önemli aktörleri üzerinden Devrim Çağı’nı son derece akıcı ve anlaşılır bir dille anlatmıştır.

2. Eric Hobsbawm- Sermaye Çağı (1848-1875)

Ekonomi
idefix.com’dan alınmıştır.

Ekonomi Tarihi serisinde yine Eric Hobsbawm’ın bir diğer bir eseri ile (The Age Of Capital) devam ediyorum. Devrim Çağı’nın ve siyasi devrimlerin geride kaldığı, artık küreselleşmeye gidildiği bir döneme giriliyor. Bu dönemin en önemli gelişmeleri aslında bulunduğu tarih aralığından ziyade çağa yön verdiğini söylersek yanlış olmaz. Demir yolunun yaygınlaşması, Süveyş Kanalı’nın yapımı, Chicago gibi büyük kentlerin ortaya çıkması aslında nasıl bir dönemece girildiğini gösteriyor. Bununla beraber Komünist Manifesto’nun ortaya çıkması ile işçi hakları sendikalar tarafından savunulmaya başlamış ve Avrupa’nın tamamına yayılmıştır. Kapitalist ekonominin güçlenmesi ile devrimler kıta atlamış, bunun etrafında Sermaye Çağı’nı oluşturmuştur. Kömürün ortaya çıkması, İngiliz pamuklarından ortaya çıkan tekstil sektörü aslında bu dönemin tüm gerekliliklerini sağlıyor. Değişen toplumlarla, kaybeden toplumlar, kazanan toplumlar ve en önemlisi ulusların inşası burada çok net bir şekilde anlatılmakta.

3. Eric Hobsbawm- İmparatorluk Çağı (1875-1914)

Ekonomi
idefix.com’dan alınmıştır

Ekonomi Tarihi serisinde yine bir Eric Hobsbawm eseri. Bu eserde (The Age Of Empire) dünya ekonomisine dair çok fazla bir şey göremeyeceksiniz. Bu eserde daha çok ortaya çıkan  devrimlerin, sosyal tabakalaşmanın, sanatın, teknolojinin ve başka daha bir çok unsurun yarattığı etkileri göreceksiniz. Bunun en büyük kanıtı ise kadının topluma kazandırılması, yaşadığı hanenin ekonomisine katkısı, toplumda belli bir noktaya gelmesidir. Bu eserde her ne kadar dünya ekonomisi belirtilmese de, devrimlerin etrafında gelişen ve değişen toplumların ekonomik ve sosyal düzenini anlatıyor. Üstelik Lenin, Roosevelt, Keynes, Adenauer’a kadar gelen, dünyanın şekillenmesinde etkisi olan simaların yetiştiği ve   yaşadığımız yüzyıla damga vurmuş kişileri de tanıyacağız.

4. Mahfi Eğilmez- Tarihsel Süreç İçinde Dünya Ekonomisi

Dünya Ekonomisi
idefix.com’dan alınmıştır.

Ekonomi Tarihi serisinde çok önemli bir eserle daha devam etmek istiyorum. Dr. Mahfi Eğilmez kronolojik sıralama ile bizlere geniş bir dünya ekonomisi sunuyor. Dünyanın varoluşundan başlayıp, günümüze kadar uzanan bu eserde, hem tablolar hem de ekonomi modelleriyle destekleniyor. Ekonomide tüketimin yeri, paranın kullanılması, Coğrafi Keşifler, Sanayi Devrimi gibi başlıkların bulunduğu bu kitap,kült bir eser niteliğindedir. Dünya Tarihi ve Ekonomi Tarihi’nin harmanlanması, her iki olgunun çok rahat bir şekilde anlaşılmasını sağlıyor. Endüstri 4.0, Ticaret Savaşları, Sosyalizm ve Gelişimi, Merkantalizm, Afrika Kolonileri, Meiji Restorasyonu gibi dünya ekonomisini derinden etkileyen olaylarla ve bu olayların tanımları ile karşılaşacaksınız.

5. Daron Acemoğlu- James A. Robinson- Ulusların Düşüşü

Ekonomi
idefix.com’dan alınmıştır.

Bu eserde her iki yazar ortak paydada buluşup, diğer eserlerden farklı bir bakış açısına sahiptir. Başlangıç çizgisi olarak İspanyolların Amerika kıtasını fethi ile başlar ve günümüze kadar gelir. Tabi eserin esas görevi ABD, İngiltere, Almanya gibi ülkelerin, Sahraaltı Afrika’dan, Orta Amerika’dan ve Güney Asya’da bulunan yoksul ülkeler arasındaki uçurumu sayısal verilerle beraber aktarıyor. Ayrıca bu kitapta bahsettiğim diğer kitaplarla arasındaki bariz fark ise; devrimlerin neden gerçekleştiği veya hangi koşullarda gerçekleştiği değil, nelere sebep olduğunu anlatmaktadır. Sebep-sonuç arasında kurulan korelasyonlar sayesinde ise ülkeler arasındaki mukayese çok daha rahat yapılır hale geliyor. Bu unsurları daha iyi görebilmek için, Güney Kore ve Kuzey Kore arasında bir karşılaştırma yapılarak bizlere sunuluyor. Ayrıca geri kalan ülkelerin neden basit hedeflere ulaşamadığını da gözler önüne sermeye çalışıyor. Ekonomi Tarihi serisinde Avrupa’dan ziyade Asya ve Doğu Bloğu’nu öğrenmek isteyenler için muazzam bir eser.

6. Ayşe Buğra- Kapitalizm, Yoksulluk ve Türkiye’de Sosyal Politika

Ekonomi
iletisim.com.tr’den alınmıştır.

Sondan bir önceki eserimize geldik. Bu kitapta devrimlerin, siyasi görüşlerin, ideolojilerin sonucunda oluşan ve onun etrafında gelişen sosyal politikalardan bahsedilmektedir. Birçok İktisat Tarihi uzmanlarının görüşlerinin olduğu bu kitapta özel mülkiyet, kapitalist düzen, neo-liberal politikalar ve bunların nasıl farklı sosyal yaşam alanı oluşturduğuna da değinir. Bu gelişmelerin Türkiye tarafı ise, DP döneminden başlayıp; ANAP, DYP-SHP koalisyonuna kadar uzanan bir süreçle devam eder. Ayırca Ayşe Buğra Türkiye’deki sosyal politika tarihi ve tartışmalarını eleştirel bir şekilde ele alıyor. ‘Yoksulluk’ kavramının üzerinden sürdürülen bu eleştirel yaklaşım, kapitalizm ve yoksulluk arasında kalıp ”başka bir şey”e dönüştürmeye çalışanlar arasındaki mücadele çok yalın bir dille anlatılıyor.

7. Stefan Zweig- Dünün Dünyası

Ekonomi
idefix.com’dan alınmıştır.

Tarihi daha iyi anlayabilmek için dönemin edebiyatına da hakim olmak gerek. Hem 19. yüzyıl hem de 20. yüzyılı tanımlayıp, sosyal yaşamının nasıl şekillendiğini idrak edebilmek için bu eser vazgeçilmezdir. Akıcı dili ile kendinizi savaşın, ekonomik krizin ortasında bulacağınız harika bir roman. Adım adım süreci işleyen Zweig hem yaşadıklarını hem de tecrübelerini aktarmaktadır. Evinden ve ülkesinden kopmak zorunda kalan Stefan Zweig yetmezmiş gibi iki dünya savaşını birden görerek içindeki acıyla beraber bu dünyadan ayrılmıştır. Hem kendi ruh dünyasını hem de çevresindeki insanların ruh dünyasını çok iyi şekilde betimlemiştir.


KAYNAKÇA

Hobsbawm, J, E, Devrim Çağı, çev. Mustafa Sina Şener, Dost Kitabevi Yayınları, Ankara, 2012

Hobsbawm, J, E, Sermaye Çağı, çev. Mustafa Sina Şener, Dost Kitabevi Yayınları, Ankara, 2017

Hobsbawm, J, E, İmparatorluk Çağı, çev. Vedat Arslan, Dost Kitabevi Yayınları, Ankara, 2017

Eğilmez, Mahfi, Dünya Ekonomisi, Remzi Kitabevi, İstanbul, 2018

Acemoğlu, Daron/Robinson, A, James, çev. Faruk Rasim Velioğlu, Doğan Egmont Yayıncılık ve Yapımcılık Tic. A.Ş, İstanbul, 2013

Buğra, Ayşe, Kapitalizm, Yoksulluk ve Türkiye’de Sosyal Politika, İletişim Yayınları, İstanbul 2016

Zweig, Stefan, Dünün Dünyası, çev. Kazım Eğit ve Yadigar Eğit Can Sanat Yayınları A.Ş, İstanbul, 2018