Size daha iyi hizmet verebilmek adına sitemizde çerezler bulundurmaktayız. Gizlilik Politikamızı öğrenmek için tıklayınız. Ayrıca kişisel verilerin koruması kanunu kapsamında TESAD ile iletişime geçen her birey, iletişim verilerinin paylaşılmasını ve ilgili TESAD birimlerince kullanılmasını kabul beyan ve taahhüt eder.
publico.es' den alınmıştır.

Dünyayı Değiştiren 9 Tarihi Olay (17, 18, 19 ve 20. yy)

Bu haftaki yazım, 9 tarihi olayı anlatan birbirinden değerli belgeseller listesinden oluşuyor. Dünyanın değiştiğini yalnızca belli başlı unsurlar eşliğinde veya endüksiyon (tümevarım) yöntemiyle elde ettiğimiz olgularla elbette göremeyiz. Burada dikkat edilmesi gereken temel nokta, bizlerin kafasında yarattığı dünyanın  acaba hangi dönüm noktalarıyla oluştuğu, hangi yıllarda olgunluk dönemine ulaştığı ve tekerrür sayısı ile günümüze ne kadar etki ettiğidir. Bende bu öngörülerden yola çıkarak; bilincimde oluşan dünyayı hangi sosyal olaylarla, hangi savaşlarla ve hangi devrimlerle oluştuğunu 9 farklı belgesel eşliğinde sunmak istedim.

 

1. The Alexander Great

Listenin ilk sırasında Büyük İskender belgeseli bulunuyor. Asya, Hindistan, Mezopotamya seferleri ile dünyayı yerinden oynatan Büyük İskender burada başroldedir. Krallığın veya ailenin iç politikalarından ziyade askeri ve siyasi başarıları ele alan bu belgesel, tek solukta izlenecek bir dizi gibi diyebilirim. Dili İngilizce olmasına rağmen, akademik yorumlardan bir o kadar uzak ve anlaşılabilir bir üslup kullanılmıştır. Anlatımların çoğunlukla animasyonlar üzerinden yapılması da ayrıca göz zevkine hitap etmektedir. Özellikle strateji oyunlarına meftun olanların beğenerek izleyeceği bir yapıt oluşturulmuş.

2. The French Revolution

Listemizin ikinci sırasında sadece Fransa’yı değil, tüm dünyayı etkileyen ve beraberinde milliyetçilik akımlarını ortaya çıkaran bir devrim belgeseli ile karşı karşıyayız. Devrim doğrudan olmasa da dolaylı bir şekilde sınırların şekillenmesine sebep olmuş, Avrupa’yı  yıllarca içinden çıkamayacağı bir hale getirmişti. Sadece ihtilali değil, onun çevresinde gelişen sosyal, siyasal ve ekonomik gelişmeleri anlatan bu belgesel, yapıtın içinde uzmanlara yer vererek ayrıca bir görüş farklılığını da barındırmaktadır. Bununla beraber canlandırmalar yapılarak, sinematografik olarak estetik görüntüler izleyicilerin beğenisine sunulmuştur.

3. Rise and Fall Of The Berlin Wall

2.Dünya Savaşı sonunda Almanya savaşı kaybeder ve Amerikan, İngiliz, Fransız ve Sovyet bölgesi olarak 4 parçaya bölünür. Berlin, kapitalizm ve sosyalizm arasında ince bir çizgidedir. 1952’de çizilen bu çizgi vatandaşların bölgeler arasındaki kaçışlarını elbette engellemeye yetmedi. 1961 yılında ise ‘Utanç Duvarı’ olarak adlandırılan beton bloklar duvarın nihai görüntüsünü ortaya çıkardı. Aradan geçen yıllar sonucunda, yani 13 Ekim 1990’da ise Doğu ve Batı Almanya hükümetlerinin aldığı kararla duvar tamamen ortadan kaldırıldı. Üzerine kitaplar yazılan, filmler çekilen, kuramlar geliştirilen bu olay, sadece dönemin değil yaşanılan ve yaşanılacak olan yılları çoktan etkisi altına almıştı.

4. The Cold War Timeline

Listemizin diğer bir eseri ise Soğuk Savaş dönemine aittir. İkinci Dünya Savaşı son bulmuştur, 40 ila 50 milyon arası insan yaşamını kaybetmiştir. Dünya artık Doğu Bloğu-Batı Bloğu diye ikiye ayrılmıştır. Avrupa’nın her yerinde, hatta dünyanın her yerinde farklı etnik, siyasi, sosyal ve ekonomik bozukluklar görülmektedir. İşte tüm bu olanları fotoğraf ve farklı videolarla birleştirilmiş farklı bir eserdir.

5. Yugoslavya Nasıl Parçalandı?

Sıradaki belgesel ise Yugoslavya’nın dağılışını konu almaktadır. Bu belgeselin en önemli niteliği, hiç şüphesiz Türk gazetecilerinin ve tabii ki Mehmet Ali Birand’ın yapımında yer almasıdır. Bu belgesel, Mareşal Tito eşliğinde açık pazara göz kırpan ve zamanının en büyük denge unsuru olan Yugoslavya ’yı konu alıyor. Mithat Bereket’in detaylı ve etkili sunumu bir yandan bilgilendirirken, diğer yandan olayların ortasına bırakıveriyor.

6. Iran-Iraq War Begins

Sıradaki eser ise İran-Irak savaşlarını konu alan belgesel. Körfez’in asi çocukları maalesef yaklaşık bir milyon kişinin ölümüne sebep oldu. İki tarafında kazanmadığı savaş, Orta Doğu’yu adeta yangın yerine çevirdi. Basra Körfezi üzerindeki hâkimiyet mücadelesi ve sınır problemleri bu savaşın ortaya çıkmasında yeterli sebepti. Bir tarafta Şiiliğin savunucusu Ayetullah Humeyni, diğer tarafta ise Sünni olan iktidar Saddam Hüseyin.

7. Altı Gün Savaşı

Bu belgeselde ise altı günde üç Arap ülkesinin ordularını yenip, topraklarını üçe katlayan İsrail’in hikayesi konu alınıyor. Yine bir Türk yapımı olan belgesel, karışan Orta Doğu coğrafyasını farklı görüntülerle aktarıyor. Gazetecilik disiplini ile özenle hazırlanmış, kurgulanmış bir eserle karşı karşıyayız.

8. The Collapse Of The Soviet Union

Bu eser, 25 Aralık 1991’de Sovyetler Birliği Devlet Başkanı Mihail Gorbaçov’un istifası üzerine Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin dağılmasını anlatıyor. Günümüzü en çok etkileyen ve yansıtan siyasi olaylardan bir tanesi denilebilir. Eser yönetmen Toomas Lepp ve gazeteci Juhan Aare’ın öncülüğünde hazırlanmıştır. Sovyetler’in aşama aşama nasıl parçalanma ve dağılma aşamasına geldiğini, farklı bakışlarla ve belgelerle bizlere sunmaktadır.

9. The Russian Revolution (1917)

Listemizin sonuna gelmiş bulunmaktayız.

Son olarak önerdiğim belgesel ise Rus Devrimi. Çarlık otoritesinin yıkılıp, yerine Sovyetler Birliği’nin kurulması ile sonuçlandı. Şubat ve Ekim devrimleri ile de perçinlenen devrim Rusya’da ve tabii  dünyada sarsıcı etki yaratmıştır. BBC’nin hazırladığı bu eser hem bilgi açısından hem de görselleri kullanma açısından gayet tatmin edicidir.