Ana Sayfa / Çeviriler / Haber Çevirileri / Avrupa / Dostluk Bitti, Anlaşma Kaldı

Dostluk Bitti, Anlaşma Kaldı

Rusça aslından çeviren: Zelina ÇEPER

Rusya ve Ukrayna arasındaki Dostluk, İşbirliği ve Ortaklık Antlaşması’nda var olan iki ülke arasındaki sınırların tanınmasıyla ilgili paragrafın feshedilmesi önerilmiştir. Bu teklifi yapan Konstantin Zatulin, Avrasya entegrasyonu ve vatandaşlarının ilişkileri konusuyla ilgilenen Devlet Duma Komitesi Başkan Yardımcısıdır. Milletvekili Rusya Federasyonu’nun 90’larda, Kırım’ın Ukrayna’ya ait olduğunu kabul ettiğini ve bu sözleşmenin Kiev için “tek taraflı olarak yararlı” olduğunu vurguladı.

Zatulin aynı zamanda iki ülkenin toprak sınırlarının tanınması hakkındaki antlaşmanın maddesi üzerinde durulması gerektiğini de vurguladı.

Birleşik Rusya Partisi’nden bir milletvekili, bu antlaşmanın ikinci bölümünde Rusya’nın “ortaklık, işbirliği ve dostluk mekanizmalarını” öngörmeden toprak sınırlarını tanıması sebebiyle Dostluk Antlaşması’nın yalnızca Ukrayna için faydalı olduğunu belirtti.

Yani parlamentonun 1997’de imzalaması ve 1999’da onaylamasıyla Rusya “Kırım ve Sivastopol bölgesinin Ukrayna topraklarına dahil olduğunu” kabul etmiştir.

Hatta milletvekili, Rusların 90’larda bile sınırların durumuna dair belgelerin oluşmasında aktif bir şekilde rol oynadığını da belirtmiştir. Dolayısıyla, Rusya Federasyonu temsilcileri, böyle bir fesihte bulunamazlar. Ve Moskova da böyle bir adımı uygulamamalıdır. Ancak bu hükümlerin daha net bir şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Zatulin, Yapılan bu antlaşmada Moskova sınırlarının tanınması, dostluk, işbirliği ve ortaklık temasıyla karşılıklı bağlılığın olduğunu ancak Dostluk Antlaşması’nda ayrıntıların yeterli olmadığının da altını çizmiştir.

Rusya ile Ukrayna arasında herhangi bir ortaklık ve dostluk bulunmaması halinde, tüm konuların çözülebilmesi için- ülkelerin devlet sınırları da buna dahil olmak üzere- yeniden bir yol bulunmalıdır, diyor Zatulin.

Milletvekili Ria Novosti ile röportajında şunları ifade etmişti: “Şahsen ben, en azından bu antlaşmanın bir parçasını, ikinci maddeyi, yani sınırların tanınması ile ilgili kısmının iptal edilmesini öneriyorum ve savunuyorum.”

Bu dostluk belgesi 31 Mayıs 1997’de Rusya ve Ukrayna Cumhurbaşkanları, Boris Yeltsin ve Leonid Kuçma tarafından imzalandı. Ocak 1998’de Ukrayna Verkhovna Rada(parlamentosu) onay verirken, Rusya Federasyonu Devlet Duma’sı, neredeyse 12 ay sonra, 1998 yılının Aralık ayı sonunda onayladı.

Antlaşma 1999 yılının Nisan ayında yürürlüğe girdi. Rusya Federasyonu ile Ukrayna arasında yapılan bu anlaşmanın en ciddi konusu ise Karadeniz Filosunun statüsü sorunuydu.
Dostluk Antlaşması’nın yürürlüğe girmesinden üç gün önce Bölünme Antlaşması imzalanmasıi,Yeltsin ile Kuçma arasında anlaşmaya varılmasına kapı açmıştı.

Aslında Rusya, Dostluk Antlaşması’nı imzalayarak Kırım’ı ve Sivastopol’u, Ukrayna’nın “bir parçası” olarak tanımıştır, diyor Avrasya Araştırmalar Merkezi müdürü Vladimir Kornilov. Ayrıca, Antlaşma’nın başlangıçta Ukrayna için değil Rusya için daha faydalı olduğunu da belirtti. Dostluk Antlaşması (Büyük Antlaşma olarak da bilinir) 2008’de on yıllık bir dönem için uzatılmıştır.

Antlaşmanın 40. maddesine göre belge, bir sonraki yenilenmesinden en geç altı ay önce “taraflardan herhangi biri çekilmek istediğini” beyan etmedikçe 10 yılda bir otomatik olarak yenilenir.

Ekim 2018’e kadar ne Ukrayna ne de Rusya feshettiğini ilan etmezse Dostluk Antlaşması 2029 yılına kadar devamlılığını sürdürecektir.

Anlaşma var olduğu sürece “karşılıklı saygı, egemenlik ve eşitlik, toprak bütünlüğünü, sınırların dokunulmazlığını, anlaşmazlıkların barış içinde çözümlenmesini, zor güç kullanılmamasını, ekonomik ve diğer baskı yöntemleri de dahil olmak üzere kuvvet tehdidinin olmamasını temenni ederek” Rusya ile Ukrayna arasında stratejik bir ortaklık öngörüyor.

“Siyasi açıdan bakıldığında Ukrayna ile resmi olarak dostça ilişkilerin koparılması yanlış olur. Eğer Rusya bu savaşı tanımıyorsa ve Ukrayna’yı resmi bir düşman olarak görmüyorsa Rusya neden bunu yapsın?” diye vurguladı Kornilov.

Aynı zamanda Dostluk Antlaşmasının aksine, Ukrayna Rusya’yı saldırgan olarak nitelendiriyor ve etnik Rus grupların haklarını ihlal ediyor.

Vladimir Kornilov, başlangıcından bu yana Ukrayna’nın antlaşma hükümlerinin ihlal ettiğini ve şimdi de bu hükümlerin kaale alınmadığını düşünmektedir.

“Bu anlaşma temelde açıklayıcı olsa da belgenin kendisi çoğunlukla geçersizdir. Örneğin içindeki bir maddede, Rusya’da Ukraynalıların ve Ukrayna’da Rusların dil haklarını denk bir eşitlikle gözlemlememiz ve korumamız gerektiği iddia ediliyor. Bu sadece şimdi gözlemlenmiyor değil, başından beri Ukrayna’da ihlal edildi. Bu antlaşmaya kimsenin ihtiyaç duymadığı bu durumda, antlaşmanın durdurulması veya kesilmesi Rusya için tamamen acısız olacaktır.” diyor uzman.

Siyaset bilimci aynı zamanda 2018’de yüksek ihtimalle Moskova’nın da Kiev’in de anlaşmayı feshetmeyeceğini vurguladı.

Kaynak: https://www.gazeta.ru/politics/2018/01/14_a_11612246.shtml?updated

 

Çevirmen Hakkında


Zelina Çeper / TESA Rusça Çevirmeni

İstanbul Üniversitesi

Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir