Kaynak: Gaia Dergi

Dengeli ve Mutlu Yaşam İçin 5 Uzakdoğu Felsefesi

Antik felsefelerin yaklaşımlarını hayatlarına entegre etmeyi başarmış olan Japonlar, tüm dünyada mutlu ve dengeli yaşamlarıyla biliniyorlar. Kültürleri çok daha farklı olmasına rağmen Japonların da sorunları neredeyse bizimkilerle aynı: İş stresi, maddi problemler, evlilik sorunsalı, kişisel sorunlar… Japon felsefesi tüm bu problemlere analitik biçimde yaklaşarak çözüm odaklı bakış açısı kazandırmayı amaçlar. İşte size, kendilerine ve çevrelerine şefkatli, farkında ve nazik davranan Japonlara ait 5 mutluluk felsefesi!

 

1. Wabi-Sabi – Mükemmeli Terk Ediş

(Kaynak: Pixers)

 

Wabi-sabi dünyasının temelini oluşturan prensipler bizlere, güçlü yönlerimizi kutlarken kusurlarımızı da kucaklamamızı öğütlemektedir. Hayatın her alanında mükemmel gibi bir imkânsızın peşinden koşup durmanın aksine mütevazılık, kusurları kabul etme ve kıymetini bilme oldukça değerli. Hayat, bize kazandırdığı tecrübelerden kalan yara izleri, mutlu olduğumuz her saniyenin hatırlatıcısı olan yüzümüze yer etmiş gülme çizgileri ve kaşlarımızı çattıran anılarla birlikte güzel.

Japonların hayatlarının her alanına entegre ettiği bu anlayış böylesi bir zamanda büyük bir önem taşıyor. Belki de gerçekten evimizi, estetik algımızı, hayata bakış açımızı sadeleştirdiğimizde, doğallıkla ve kusurlarla barıştığımızda önümüze çıkan engeller de bu denli karmaşık olmaktan çıkar. Ya da kusurları kabullenip, çevremize ve kendimize daha şefkatli davrandığımızda, evren de bize daha şefkatli davranır. Denemeye değer.

 

2. Kintsugi – Kusurların Mükemmelliğini Ortaya Çıkarma

(Kaynak: theMagger)

 

Japonca’da Kin, altın; Tsugi, birleştirmek, Tsukuroi ise tamir etmek anlamına gelmektedir.  Kintsugi/Kintsukuroi 600 yıl önce Japonlar tarafından düşünülmüş kırılan eşyayı altın kullanarak yeniden birleştirme, tamir etme sanatıdır.[1] Bu felsefenin temelinde, “wabi-sabi” felsefesi yatar. Kintsugi tekniğiyle, kırılan ya da eskiyen eşyalar yeniden onarılarak onlara yeni bir yaşam kazandırılır.[2]

Bu felsefe tam da bu anda hayatlarımıza giriyor. Aslında ruhumuz da tıpkı eşyalar gibi. Hasarsız, kırıksız, çatlaksız olabilmek mümkün değil elbette. Kintsugi kırıldığımız yaralandığımız yerlerden yeniden varolma sanatıdır. Eğer yaşamımızda başımıza gelen olumsuz şeyleri kabul edip güzel düşüncelerle onarmayı başarabilirsek, eskisinden çok daha gerçek, çok daha kıymetli şeylere sahip olabiliriz. Neden olmasın?

 

3. Zen

(Kaynak: Ege Pazarından)

 

Temel öğretisi iyi ve erdemli bir insan olmak olan Zen felsefesi, doğal yaşamak, farkında ve odaklı zihin sahibi olmak, bireyin ve toplumun iyiliğiyle meşgul olmak anlamlarına gelir.[3] Hayatlarımızdaki fazlalıklardan, sırtımıza yük edindiğimiz gereksiz şeylerden kurtulmak, özetle sadeleşmek Zen’in ilk kuralı. Âna odaklanmak, farkındalık geliştirmek de bu felsefe için oldukça önemli kavramlar. Farkındalık, yapılan eylemle bütünleşmektir.[4] Geçmişten gelen anılar veya geleceğe giden hayaller şeklinde zihninizde dolaşan düşünceler bazen anda kalmamızı engelleyebilir. Bu yüzden yürürken yalnızca yürüyün, çalışırken yalnızca çalışın, dinlenirken yalnızca dinlenin. Çevrenize ve kendinize karşı farkındalık geliştirin, der Zen.

 

4. Ichigo Ichie – Tam da Şu An

(Kaynak: Live to Bloom)

 

Ichigo Ichie’yi Türkçe’ye “hayatta bir defa” olarak çevirmemiz mümkün. Bu felsefe bize özetle “şu an”ın bir fırsat olduğunu anlatıyor. Geçmişin pişmanlıklarını geleceğin telaşesini bir kenara bırakıp hayatın her anının, alınan her nefesin farkına varma bakış açısıyla yaklaşmanın mutlu bir yaşamın sırrı olduğunu öğütlüyor Ichigo Ichie. “Şu anda deneyimlediğiniz her şey, bir daha asla olmayacak. Her anı bir hazine gibi değerlendirmeliyiz. An avcıları olmalıyız.” diyor Héctor García.[5] Fırsatları kaybetmemek, benzersiz olduğunuza inanmak ve yeni şeyler deneyimlemek de Ichigo Ichie’nin diğer prensiplerinden. Bu felsefeyi hayatta geçirmek geçmiş ve gelecek kaygılarından uzaklaşarak bahşedilen her dakikanın farkında, mutlu ve tatmin olmuş olmamıza katkı sağlıyor. İçtiğimiz kahvenin, yediğimiz yemeğin tadını, yüzünüze vuran güneşi hissetmek çok kıymetli. Unutmamalı ki bu andan bir tane daha yok, o halde beş duyu organımızla birlikte şimdide var olmalı.

 

5. İkigai – Varoluş Nedeni

(Kaynak: Türkiye Zekâ Vakfı)

 

Sevdiğin, iyi olduğun, insanlığa hizmet eden ve para kazandığın bir şeyi yapmak anlamına gelen İkigai, kelime manası olarak; “iki” hayat, “gai” de amaç anlamlarına geliyor. Japonlar herkesin ikigaisinin kendi içinde saklı olduğunu, onu bulmak için kendini iyi tanımanın ve sabırlı olmanın gerektiğini söylüyorlar.[6] Meraklarınızın peşine düşüp kendi içsel pusulanızın gösterdiği yöne doğru yavaş yavaş ilerlemek size bir amaç kazandırır. Tutkunuzu keşfedip ona dünyanın en önemli şeyiymişçesine sarılmak zihin, ruh ve beden sağlığınıza oldukça fayda sağlar.  Yaşam amacınızı keşfettiğiniz andan itibaren onu beslemek için yapacağınız en küçük eylem dahi içinizdeki boşluğu doldurarak hayatınıza anlam katacak. Mutluluğu yarınlara ertelemeyi bırakın, onu keşfedin ve besleyin.

Bir not: Bir şeylerin sizi mutlu etmesi için “mükemmel” olmaya ihtiyacı yok. Tıpkı hayat gibi. Dünyanın bütün nimetleri elinde bile olsa onları tadabilecek bir ruh gerekir, çünkü bizi mutlu eden; bir şeyin sahibi olmak değil, tadına varabilmektir, der Michel de Montaigne. Ertelemek, kaçmak, ortadan kaldırmaya uğraşmak yerine bazen durmak ve fark etmek, kendimizi hayatın kaldırma kuvvetine bırakmak daha faydalı olabilir. Japonların hayata yaklaşım biçimlerini özümsemek hayatta arzuladığımız sonuçlara yakınlaşmak için neden bir yol olmasın?

 

Yazımı Mevlânâ Celâleddin Rumi’ye ait bir şiirle sonlandırmak istiyorum.

 

“Her gün bir yerden göçmek ne iyi

Her gün bir yere konmak ne güzel 

Bulanmadan, donmadan akmak ne hoş 

Dünle beraber gitti cancağızım 

Ne kadar söz varsa düne ait

Şimdi yeni şeyler söylemek lazım…”

 

*Yazarın diğer yazıları için tıklayınız.


Kaynaklar

GARCIA Hector, MIRALLES Francesc, İkigai-Japonların Uzun ve Mutlu Yaşam Sırrı, İstanbul: İndigo, 2019.

Gezi Fili, Anlamlarıyla Büyüleyen Japonca Kelimeler https://www.gezifili.com/gezifilinden-notlar/anlamlariyla-buyuleyen-japonya-kelimeler/ (Erişim Tarihi: 5.11.2020)

KİGEM, Yaşam Sanatı Kintsugi, https://www.kigem.com/japon-sanati-kintsugi.html (Erişim Tarihi: 5.11.2020)

Live to Bloom, Zen Felsefesi nedir?, https://livetobloom.com/zen-felsefesi-nedir/ (Erişim Tarihi: 5.11.2020)

Medium, Ichigo Ichie: “Şu An”ın Önemini Anlatan Japon Felsefesi https://medium.com/türkiye/ichigo-ichie-şu-an-ın-önemini-anlatan-japon-felsefesi-7f2b5d9ed494 (Erişim Tarihi: 5.11.2020)

Milliyet, Kintsugi nedir?, https://www.milliyet.com.tr/kintsugi-nedir–molatik-15030/ (Erişim Tarihi: (4.11.2020)

Sabah, ‘Farkındalık’ ile hayatınızı değiştirin https://www.google.com.tr/amp/s/m.sabah.com.tr/egitim/2011/08/08/farkindalik-ile-hayatinizi-degistirin/amp (Erişim Tarihi: 3.11.2020)

Dipnotlar

[1] Kigem, Yaşam Sanatı Kintsugi, Erişim Tarihi: 5.11.2020, https://www.kigem.com/japon-sanati-kintsugi.html

[2] Milliyet, Kintsugi nedir?, Son Güncelleme: 20.04.2020, Erişim Tarihi: 4.11.2020,

https://www.milliyet.com.tr/kintsugi-nedir–molatik-15030/

[3] Live to Bloom, Zen Felsefesi nedir?, Son Güncelleme: 3.04.2018, Erişim Tarihi: 5.11.2020, https://livetobloom.com/zen-felsefesi-nedir/

[4] Sabah, ‘Farkındalık’ ile hayatınızı değiştirin, Son Güncelleme: 8.08.2011, Erişim Tarihi: 3.11.2020, https://www.google.com.tr/amp/s/m.sabah.com.tr/egitim/2011/08/08/farkindalik-ile-hayatinizi-degistirin/amp

[5] Medium, Ichigo Ichie: “Şu An”ın Önemini Anlatan Japon Felsefesi, Erişim Tarihi: 5.11.2020, https://medium.com/türkiye/ichigo-ichie-şu-an-ın-önemini-anlatan-japon-felsefesi-7f2b5d9ed494

[6]Hector Garcia, Francesc Mıralles, İkigai-Japonların Uzun ve Mutlu yaşam Sırrı, (İstanbul: İndigo,2019) s.15