italya
Marketing Türkiye'den alınmıştır.

Covid-19’un İspanya ve İtalya’daki Ekonomik ve Finansal Etkileri ve Alınan Önlemler

Giriş

Çin’in Wuhan kentinde başlayıp tüm dünyayı etkisi altına alan koronavirüs salgını ( Covid-19) uluslarası ekonomiyi olumsuz etkiliyor. Avrupa’da en çok etkilenen ülkelerin başında İtalya ve İspanya gelmektedir.([1]) Bu bağlamda ülkeler başlıca ekonomik önlemler almak durumunda kalmışlardır.

İspanya Genel Ekonomik Durum

İspanya hizmet sektörü temelli modern bir ekonomiye sahiptir. Tarım sektörü GSYİH’nın %2,5’ini oluştururken hizmetler sektörünün payı %75 seviyelerindedir. Perakendecilik, turizm, bankacılık ve telekomünikasyon sektörleri ekonomik faaliyetlerinin en önemli unsurlarıdır. Diğer taraftan GSYİH’nın %17’lik kısmını oluşturan sanayi sektörü de ekonomideki önemini korumaktadır.

Turizm ise geleneksel olarak ülkenin en önemli sektörlerinden biridir. Ülke, 2018 yılında 82,8 milyon yabancı ziyaretçi tarafından ziyaret edilmiştir. Turizmden elde edilen gelir bakımından dünyada ABD’den sonra ikinci sırada yer almaktadır.

Otomotiv ana ve yan sanayi de İspanya ekonomisinin önde gelen sektörlerinden birisidir. Otomotiv yan sanayinde dünyada altıncı, Avrupa’da üçüncü sıradadır. Ana sanayide ise dünyada sekizinci, Avrupa’da ikinci sıradadır.

Temel ekonomik göstergeleri aşağıdaki şekildedir:


Kaynak: Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı

Covid-19 Salgının İspanya’daki Sektörler Üzerindeki Etkisi

Türkiye’nin İspanya’ya ihracatındaki en önemli iki sektör olan hazır giyim/tekstil ve otomotiv sektörlerinin Covid-19 krizinden büyük ölçüde etkileneceği beklenmektedir. Boston Consulting Group’a göre; tekstil sektörünün bu yıl İspanya’daki satışları %40 (7 milyar Dolar’a kadar) düşecektir.

İspanya’nın önemli haber ajanslarından El Mundo’da yer alan habere göre koronavirüs salgını sebebiyle İspanya’nın dev hazır giyim firmaları Çin’deki üretimlerini Türkiye ve Fas’a taşımaya başlamışlardır .[1]

ACOTEX ( Ulusal Tekstil, Aksesuar ve Deri Ticaret Birliği), OHAL nedeniyle internet üzerinden satışların %82 oranında düştüğünü belirtmiştir. Tekstil sektörünün en büyük şirketleri olan Inditex, H&M, Desigual, Primark, ve Tendam İspanya’daki 80.000’e kadar çalışanlarının işine geçici olarak ( ERTE- Geçici Toptan İşten Çıkarma) son vermek zorunda kacaktırlar.

Otomotiv sektöründe 60.000’den fazla geçici toptan işten çıkarma beklenmekle birlikte 17 tesis üretimini durdurmuştur. İspanya’da araç üretiminin Mart ayında %60 düştüğü tahmin edilmektedir. Renault ve Nissan çalışanları için geçici olarak toptan işten çıkarma süreci başlamış olup fabrikalarını bir süreliğine ( net bir tarih belirtilmeksizin) kapatmışlardır.

Sadece temel sektörlerde faaliyet gösteren tıbbi ekipman, kişisel koruyucu ekipman, ilaç, temizlik ürünleri, ambalaj üreten şirketler için krizin zararsız atlatılacağı ya da kar elde edileceği öngörülmektedir.([2])

Temel gıda ürünleri olan pirinç, makarna, konserveler, süt ürünleri vb. üreten ve ürünlerini süpermarketler aracılığıyla satan ve satışları artan tarımsal gıda şirketlerinin krizi en karlı  şekilde atlatacakları değerlendirilmektedir. Ancak otelcilik ve restoran sektörlerinde yaşanan felç gıda sektörünü de olumsuz etkilemektedir.

İspanyol Ulaştırma Bakanlığı’na göre OHAL başladığından itibaren ilk iki haftada inşaat sektöründeki faaliyetlerin kamu yetkilileri tarafından güçlü güvenlik önlemleri ve kontrolleri altında gerçekleştirildiği belirtilerek önceki seviyelere nazaran %80 oranında düştüğü tahmin edilmektedir. 29 Mart günü OHAL kapsamının genişletilmesi sonucunda sektör tamamen durma noktasına gelmiştir.

Turizm sektörü İspanya’nın GSYİH’nın yaklaşık %12-13’ünü oluşturmaktadır.  Ancak Koronavirüs salgınından sonra turizm sektöründeki başı iş dernekleri 40 Milyar Avro zarar edinileceğini tahmin etmektedir.

İspanya hükümeti kara sınırlarının kapatılması kararını almış olsa da bu tedbir kapsamına mal ticareti dâhil edilmemiş ve durumun dış ticaret üzerinde olumsuz bir etkisi olmamıştır. 2020 Mart ayı boyunca, İspanyol Hükümetinin temel amaçlarından biri, sınırların ve altyapıların ( demiryolları, deniz yolları, limanlar ve havaalanları ) kontrolünden sorumlu makamlar aracılığıyla, çalışanların güvenliğini sağlayarak faaliyetlerin normal ve akıcı halde devam etmesi olmuştur. Gümrüklerdeki trafik canlı olarak takip edilmekte ve yük taşımacılığının güvenliğini sağlamak için akıcı adımlar atılmaktadır.

Dış ticaret alanında ise İspanyol hükümeti iki önemli adımla ilerlemeye gitmiştir. Birinci olarak İspanyol firmaların ihracat faaliyetlerini desteklemek, ikinci olarak ise gümrük işlemlerini kolaylaştırarak prosedürleri hızlandırmak ve koronavirüs ile mücadele için gerekli ürünlerin ithalatını kolaylaştırmaktır. Bu bağlamda ithalat gümrük işlemleri kolaylaştırılmıştır. Ayrıca ihracatçı firmaların likiditesini güçlendirmek amacıyla CESSE’nin Devler adına kapasitesini artırma kapsamı güçlendirilmiştir.

Covid-19 sebebiyle sokağa çıkma kısıtlaması dolayısıyla çevrimiçi satışların %55 civarında arttığı ifade edilmektedir. 100 e-ticaret işletmesinin değerlendirdiği araştırmaya göre, bazı e-ticaret kategorilerinin cirolarında düşüş görülürken ( moda ve ayakkabıda %69, evcil hayvan ürünlerinde %22), spor (%191), mobilya ( %135), bahçe ürünleri (%130) ve ecza ürünlerinde (%26) ciro artışı yaşandığı belirtiliyor.([3])

Covid-19 Salgını Sonucu İspanya’da Alınan Önlemler

İspanya Ekonomik İşler ve Dijital Dönüşüm Bakanlığı, bankalar ve finansal kuruluşlar tarafından sağlanacak devlet garantili 100 Milyar Avro tutarında bir krediyi özelikle küçük ve orta ölçekli şirketlere kullandırılmak üzere onaylamıştır. Söz konusu kredi ve özel finansal kuruluşların İspanyol şirketlerine kredi vermesini kolaylaştırmak amaçlanmakta olup, şirketlerin işçilere tedarikçilere, vergilere vb. ödeme yapmaya devam etmesi ve şirketlerin geçici likidite sorunlarını çözmesi hedeflenmektedir. Hükümet ayrıca ICO’nun ( Resmi Kredi Enstitüsü ) özellikle KOBİ’lere ve serbest meslek sahiplerine ek likidite sağlayabilmesi için 10 Milyar Avro kredi sağlanmasına karar vermiştir. Hükümet ERTE ( Geçici Toplu İşten Çıkarma ) tercih eden şirketlerdeki çalışanların işten çıkarılmasının önüne geçmek için şirket çalışanlarının sosyal güvenlik primlerini ödemekten muaf tutulacağını açıklamıştır.([4])

Covid-19 salgınında İspanya’da görülen vaka ve vefat sayısındaki hızla olan artışın önüne geçmek amacıyla 14 Mart tarihinde OHAL ( Sokağa çıkma yasağı) ilan edilmesine karşın yayılma hızının yavaşlatılamaması sebebiyle Başbakan Pedro Sanchez’in çağrısı üzerine 29 Mart günü Bakanlar Kurulu toplanmış olup OHAL kapsamı genişletilmesi kararı alınmıştır. Buna göre 30 Mart-12 Nisan’a kadar zorunlu olmayan sektörler faaliyetlerini durdurmasına karar verilmiştir. Bu süre zarfında çalışanlar ücretli izinli sayılarak maaşlarını aynı şekilde almaya devam edeceklerdir. Bu itibarla birlikte çalışmama süresini işverenler ve çalışanlar anlaşıp 31 Aralık 2020 tarihine kadar telafi edebileceklerdir.[5]

 

İtalya Genel Ekonomik Durum

Avrupa’nın 4. dünyanın 8. büyük ekonomik ülkesi olan İtalya, Avrupa Birliği’nin kurucu üyesidir. Ülke aynı zamanda ABD, Almanya, İngiltere, Fransa, Kanada, Japonya ve Rusya ile birlikte G8 adı verilen sanayileşmiş ülkeler grubuna dâhildir. ([6])

İtalya ekonomisinde imalat sektörü çok güçlüdür. İmalat sektöründe son 30 yıldır Avrupa’nın 2. dünyanın 6.büyük üreticisi, imalat sektörü ihracatında ise dünyada ticaret fazlası veren 5. ülkesidir. Ana sanayiler arasında otomotiv, gemi yapımı, kimyasallar, mobilya, giyim ve tekstil, deri eşya ve ayakkabı, gıda prosesi, seramik ürünler, parçalar ve makineleri sayılabilir. Tekstil, mobilya ve beyaz eşya gibi önemli sektörlerdeki firmalar düşük maliyetle üretim yapan Çin firmaları karşısında zorlanmaktadırlar.

Ülke çok çeşitli ihracat yapısına sahip olup, belli başlı sektörlerdeki global rekabet gücü, know-how üstünlüğü ve yenilikçilik ‘ Made in Italy’ markasını oluşturmuştur.

İtalya temel ekonomik göstergeleri aşağıdaki gibidir.


Kaynak: IMF-Ekim 2019, a: gerçekleşen, b: tahmini

Covid-19 Salgının İtalya’daki Sektörler Üzerindeki Etkisi

Koronavirüs salgını sebebiyle, Lombordiya Bölge Başkanlığınca alınan ve İtalya Sağlık Başkanlığınca onaylanan tedbirler çerçevesinde Türkiye’den de çok fazla katılımcının olacağı fuarlar ileri bir tarihe ötelenmiş veya iptal edilmişlerdir.([1])

Çin ile olan yoğun ticari bağları genel karantina kararıyla ülke ticari faaliyetlerini durdurmuştur. Zira modanın başkenti olarak bilinen Milano’da iş yerlerinin kapalı olmasının ve moda etkinliklerinin de iptal edilmesinin yıllık 90 Milyar avro ciroya sahip tekstil sektörüne büyük darbe vuracağı açıktır. İşsizlik oranları ve hükümet borçlarının diğer AB ülkelerine oranla oldukça yüksek olduğu ve bu yüzden Birlik ile sorun yaşadığı bilinen İtalya’nın bu krizi nasıl atlatacağı önemli bir soru halinde geldi. Mart ayında ise İtalya’da ki genel üretimin %20 azaldığı ifade ediliyor. [2]

Özellikle İtalyan ekonomisi için felaket senaryolarından biri turizm gelirlerinde yaşanacak olan azalmadır. Tüm uçuşların ve rezervasyonların iptal edildiği göz önünde bulundurulduğunda yaz sezonundaki turizm gelirleri olumsuz etkilenecek ve bu durum ise bankaları borç krizine sokabilecek, beklenilenden daha az vergi gelirine yol açacaktır.[3]

18.03.2020 tarihinde İtalya’da kararname yayınlanmış ve yayınlanan kararname ile Sicilya adasına giriş çıkışlar için tren ve deniz ulaşımına ilave kısıtlamaların getirildiği, özel ve tarifesiz (charter) uçuşlara sadece iyi gerekçelendirilmiş iş ihtiyaçları, zaruri ve sağlık sebepleriyle izin verileceği, Sicilya ve Sardunya Bölgeleri’ne yapılacak uçuşlarla ilgili Bölge Başkanlarından izin alınacağı ve tren seferlerine de ilave kısıtlamaların getirileceği bildirilmiştir.([4])

19.03.2020 tarihinde İtalya Altyapı ve Ulaştırma Bakanı Paola De Micheli ile Sağlık Bakanı Roberto Speranza’nın imzasıyla Roma Büyükelçiliğimize bildirilen kararnamede İtalya’ya kara, deniz, hava ve demir yolu giren kişilere, herhangi bir Covid-19 semptomu belirtisi göstermeseler dahi İtalya’da bulundukları Yerel Sağlık Birimi’ne bildirme zorunluluğu getirildiği; bu kişilerin sağlık durumlarının gözetim altında tutulacağı ve 14 günlük tecrit uygulanacağı belirtilmiştir.([5])

ISTAT ( İtalya İstatistik Enstitüsü) Covid-19 acil durumunun sebep olduğu operasyonel sorunlar nedeniyle tüketici ve iş güveni araştırmaları nisan ayı için askıya alınmıştır. Sonuç olarak 24 Nisan 2020’de yapılması planlanan basın bülteni ve ISTAT veri tabanı güncellemeleri iptal edilmiştir. (  [6])

Covid-19 Salgını Sonucu İtalya’da Alınan Önlemler

8 Mart’ta Lombordiya bölgesinin bütün illeri ve kuzeyde bulunan 14 ilin karantinaya alınmasına karar verilse de bu karar 1 gün sonra tüm ülke geneli için güncellendi. İtalya bu şekilde ulusal karantina alan ilk Avrupa ülkesi oldu.([7])

10 Mart 2020 tarihinden itibaren tüm İtalya’nın Sağlık Bakanlığı kararıyla karantina altına alınmasına karar verilmiştir. Ayrıca İtalya’da bütün eğitim kurumlarının en az 03 Nisan 2020 tarihine kadar eğitime ara vermesi, seyahat kısıtlamaları ve İtalya Ulusal Futbol Ligi Sera A’nın da içinde bulunduğu sportif organizasyonlarda 03 Nisan 2020 tarihine kadar müsabakaların askıya alınmasına karar verilmiştir. ([8])

Sonuç

Başta Çin olmak üzere tüm dünyayı etkisi altına alan koronavirüs sebebiyle tüm ülkeler artan vaka sayıları ve ölümler sonucunda ekonomik tedbirlerini almaya devam ettirmektedir. Paylaşılan veriler İtalya ve İspanya’yı ekonomik tedbirler ve kararlar almaya zorlamaktadır. IMF’nin tahminlerine göre Avrupa’da Covid-19’un ağır bedelini İtalya ödeyecektir. İtalya’nın 2020 yılı için yüzde 9,1 daralması ve işsizliğin yüzde 12,7’ye ulaşması beklenmektedir. Buna karşılık gelecek yıl yüzde 4,8 büyüme öngörülmektedir. Diğer yandan IMF raporunda Covid-19 sürecinde ekonomik boyutta en fazla etkilenecek ülke İspanya olarak gösterilmekte ekonominin yüzde 8 daralacağı ve işsizlik oranının yüzde 20,8’e çıkacağı öngörülmektedir.

 

 


Kaynakça

Ayça Karaca, ‘’Koronavirüsü İtalya ve AB için ne kadar tehlikeli?, Finans Gündem, (03.03.2020), https://www.finansgundem.com/yazarlar/korona-virusu-italya-ve-ab-icin-ne-kadar-tehlikeli-yazisi/1474097

Cavit Uğur, Utikad, Sayı: 2020/178 , 25.03.2020, Erişim tarihi: 01.04.2020

Cross-Border Magazine, Spanish e-commerce Grows 55% due to Covid-19, https://cross-border-magazine.com/spanish-e-commerce-grows-55-due-to-covid-19/ , Erişim tarihi:01.04.2020

 

Hasan Boz, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Sayı: 98977746-724.99-E.20898, 23.03.2020, Erişim Tarihi: 04.04.2020

 

IMF, Report for Selected Countries and Subjects, https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=1980&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=136&s=NGDP_RPCH,NGDP,NGDPPC,PCPIPCH,LUR,GGXWDG_NGDP&grp=0&a=&pr.x=38&pr.y=5 ; Erişim Tarihi: 05.04.2020

 

ISTAT ( İtalya İstatistik Enstitüsü), ISTAT During the Covid-19 Emergency, 23.03.2020, Erişim tarihi 01.04.2020

 

Oguz Güngörmez, SETA, ‘ ‘5 Soru: İtalya’nın Koronavirüs ile Mücadelesi ‘’,20.03.2020, Erişim tarihi: 05.04.2020

 

Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı( 30.10.2019); Erişim Tarihi 01.04.2020

 

Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı, Ülke Masalar Bülteni 2020 Mart Sayısı

 

Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı, İspanya Genel Ekonomik Durum, 04.07.2019, https://ticaret.gov.tr/yurtdisi-teskilati/avrupa/ispanya/ulke-profili/genel-ekonomik-durum; Erişim Tarihi:06.04.2020

 

T.C Madrid Ticaret Müşavirliği, Covid-19 Salgının İspanya’daki Etkileri Hakkında Bilgi Notu, / http://madrid.be.mfa.gov.tr/Mission/ShowAnnouncement/369254 / Erişim tarihi: 06.04.2020

 

T.C Milano Başkonsolosluğu, Lombordiya Bölgesi Başkanlığı’nın Koronavirüs Salgınına Karşı Tedbir Kararları, 24.02.2020,/ http://milano.bk.mfa.gov.tr/Content/assets/consulate/images/localCache/12/03767e26-1e3e-4fbf-9e64-dd4f3ebc2f42.jpg Erişim tarihi 05.04.2020.

 

Yusuf Acar, Yeni Koronavirüs ( Covid-19) Salgını ve Turizm Faaliyetlerine Etkisi, Güncel Turizm Araştırmaları Derneği, Cilt: 4, Sayı: 1, Bahar 7-21,2020, Sayfa Numarası 4.

[1] T.C Milano Başkonsolosluğu, Lombordiya Bölgesi Başkanlığı’nın Koronavirüs Salgınına Karşı Tedbir Kararları, 24.02.2020, Erişim tarihi 05.04.2020.

[2] Oguz Güngörmez, SETA, ‘ ‘5 Soru: İtalya’nın Coronavirüs ile Mücadelesi ‘’,20.03.2020, Erişim tarihi: 05.04.2020

[3] Oguz Güngörmez, SETA, ‘ ‘5 Soru: İtalya’nın Coronavirüs ile Mücadelesi ‘’,20.03.2020, Erişim tarihi: 05.04.2020

[4] Cavit Uğur, Utikad, Sayı: 2020/178 , 25.03.2020, Erişim tarihi: 01.04.2020

[5] Hasan Boz, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Sayı: 98977746-724.99-E.20898, 23.03.2020, Erişim Tarihi: 04.04.2020

[6] ISTAT ( İtalya İstatistik Enstitüsü), ISTAT During the Covid-19 Emergency, 23.03.2020, Erişim tarihi 01.04.2020

[7] Oguz Güngörmez, SETA, ‘ ‘5 Soru: İtalya’nın Koronavirüs ile Mücadelesi ‘’,20.03.2020, Erişim tarihi: 05.04.2020

[8] Yusuf Acar, Yeni Koronavirüs ( Covid-19) Salgını ve Turizm Faaliyetlerine Etkisi, Güncel Turizm Araştırmaları Derneği, Cilt: 4, Sayı: 1, Bahar 7-21,2020, Sayfa Numarası 4.

[1] Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı, Ülke Masalar Bülteni 2020 Mart Sayısı

[2] T.C Madrid Ticaret Müşavirliği, Covid-19 Salgının İspanya’daki Etkileri Hakkında Bilgi Notu, Erişim tarihi: 06.04.2020

[3] Cross-Border Magazine, Spanish e-commerce Grows 55% due to Covid-19, (30.03.2020), Erişim tarihi:01.04.2020

[4] Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı

[5] Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı

[6] Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı( 30.10.2019); Erişim Tarihi 01.04.2020

başlamışlardır.