www.sozcu.com.tr'den alınmıştır.

Covid-19 Sürecinin Ekonomiye Etkileri ve Alınan Tedbirler

Dünyanın en kalabalık ülkesi ve en büyük ikinci ekonomisine sahip  olan Çin’de baş gösteren ve onlarca ülkeyi etkisi altında alan korona virüs salgını, hayatın her alanında etkisini göstermektedir. En çok etkilenen alanlardan biriyse ekonomi olmuştur. Salgının devam etmesi halinde ekonomiyi bekleyen birçok kötü senaryolar ortaya çıkabilir. Önümüzdeki süreçte öngörülen süre zarfında salgının son bulmaması halinde dünya ekonomisinde büyük krizler yaşanabilir. Türkiye’nin önümüzdeki süreçte alacağı ekonomik tedbirlerin iyi uygulanması ile ciddi başarılar gösterebileceğimiz de öngörüler arasında yer almaktadır.

Covid-19 Virüsünün Küresel Ekonomiye Etkileri

Çin’de başlayan salgın Almanya, İtalya , Japonya , ABD ve İran gibi birçok ülkeye yayıldı. Korona virüsü salgının giderek yayılması ve can kayıplarının bir hayli artmasıyla beraber Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) korona virüsü pandemi olarak ilan etti.
Çin’in dünyanın en büyük petrol ithalatçısı olması nedeniyle petrol fiyatlarında sert bir düşüş meydana geldi. Virüsün etkisiyle beraber petrol fiyatlarında meydana gelen düşüş, ekonomisi petrol gelirine dayanan Rusya ve Meksika gibi ülkelerin para birimlerinin değer kaybetmesine sebep oldu.
Salgın sonrasında bazı önemli borsalarda düşüşler yaşandı. Borsada yaşanan düşüşler sonucunda kaynakların ABD dolarına yöneldiği görülmektedir. Dolar endeksi yükselirken ABD’de faizlerde düşüşler yaşandı. Bu sırada altına olan talep arttı ve altın fiyatlarında yükseliş meydana geldi. Son yedi yıldan uzun süredir altın fiyatları ilk defa 1.700 dolar seviyelerini gördü.[1]

Korona virüsünün yayılmaya devam etmesi, ABD hisse senedi piyasalarında ciddi bir gerilemeye yol açtı. S&P 500 Endeksi %3,35 , Dow Jones Sanayi endeksi %3,56, Nasdaq %3,71 geriledi. Korona virüsü sonrası yatırımcılar daha güvenli olarak gördükleri gelişmiş ülke tahvillerine yönelmeye başladılar. ABD’nin 10 yıllık Hazine tahvili %0,69 ile çok düşük bir seviyeye geriledi. İsviçre’de 10 yıllık tahvil faizi yüzde -0,94 ‘e düşerken Türkiye tahvil faizleri %11 ile en yüksek seviyede yerini aldı.[2]

Birçok ülkede salgının etkisini azaltmak için başta ABD Merkez Bankası(FED) olmak üzere çeşitli merkez bankaları politika faizinde  indirim yapma kararı aldı. FED politika faizini 50 baz puan indirerek 1-1 .25 aralığına çekti. FED’in ardından Hong Kong , Macau , Katara, Bahreyn, Suudi Arabistan ,Letonya, Moldova da faiz indirimine gitti. Danimarka, İsviçre ve Japonya ise negatif faiz uygulamaya devam etmektedir. Korona virüsünün turizm üzerinde ki etkisi de oldukça büyük, bir çok tatil bölgesi turistlerin grup tatillerini iptal etti. Bundan kaynaklı büyük bir gelir kaybı yaşandı.[3]

Çeşitli Ülkelerin Aldığı Ekonomik Tedbirler

Virüsün etkisindeki devletler, vatandaşlarının virüsün yarattığı stresin yanında ekonomik sıkıntılar da yaşamamaları için harekete geçti. Vatandaşlarının ekonomisini düzeltmek için devletler çeşitli ekonomik paketler açıkladı. Açıklanan ekonomik paketlerden bazıları aşağıda verilmiştir:[4]

 İspanya

İspanya hükümeti, Korona’nın ekonomiye verdiği hasarı telafi etmek adına 200 milyar Euro  (1 trilyon 417 lira) büyüklüğünde paket açıkladı. Başbakan Pedro Sanchez söz konusu desteğin 117 milyar euroluk  (829 milyar lira) kısmının kamuya ve özel sektörde kullandırılacağını belirtti.
Sanchez’in açıklaması: “Bu destek, İspanya demokrasi tarihindeki en büyük kaynak kullanımı olacak. Yıllık milli gelirin yaklaşık yüzde 20’sine tekabül eden bu kaynak, finans sektörüne, şirketlere ve Corona virüsünden etkilenen yoksul vatandaşlara aktarılacak.

Almanya

Başbakan Angela Merkel, Alman hükümetlerinin tarihinde eşi benzeri görülmemiş önlemler alınacağını söyledi. Maliye Bakanı Olaf Scholz, devlet destekli kalkınma bankaları için hiçbir üst sınır olmadan kredi vereceklerini belirtti.
Ekonomi Bakanı Peter Altmaier ise devletin ilk adımda 614 milyar dolar değerinde krediyi garanti etmek için para musluğunu açacağını belirterek, “ Bu hiçbir sağlıklı şirketin ve işçinin sorun yaşamayacağı anlamına geliyor.” dedi.
Almanya, 2008 yılındaki küresel mali krizde şirketlerine 500 milyar dolar civarında kredi açmıştı. Hükümetin açıkladığı son 614 milyar dolarlık kredi paketi, bunun da ötesine geçerek savaş sonrası en büyük yardım planı olarak tarihe geçmiştir.

Fransa

Fransa’da salgında hayatını kaybedenlerin sayısı artarken tüm okul, kafe, restoran, bar, gece kulübü, sinema ve ticari iş yerleri kapatıldı. Fransa’da sadece market, eczane, banka ve benzin istasyonları açık bırakıldı.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, salgından ekonomik olarak olumsuz etkilenen şirketlere birçok kolaylık sağlanacağını ve çeşitli mali yardımlarda bulunacaklarını, bunun için 300 milyon euro kaynak ayırdıklarını söyledi. Macron, şirketlerin elektrik, gaz ve kira ödemelerinin belirli bir süreyle askıya alınacağını duyurdu.

ABD

ABD yönetimi korona virüsünden dolayı yavaşlayan ekonomik aktiviteyi tekrar canlandırmak için vatandaşlara her iki haftada bir karşılıksız 1,000 dolar vereceğini söyledi. Trump ayrıca yeni imzaladığı yasa ile  herkesin Korona virüsü testine ücretsiz ulaşabileceğini belirtti.
ABD benzer bir uygulamayı 2008 ekonomik krizinin etkilerini azaltmak için de hayata geçirmiş 2008’de kişi başı 600 dolar ödeyerek 100 milyar dolarlık bir destek paketi açıklamıştı. Amerika Birleşik Devletleri yönetimi 1929 büyük ekonomik buhranının etkilerini kırmak için de halka para vermişti.

İtalya

İtalya Başbakanı Giuseppe Conte, yeni tip koronavirüsü ile mücadele için hükümetin 25 milyar euroluk acil durum kaynağı ayırdığını bildirdi.
Conte, Başbakanlık Sarayı Chigi’de, Ekonomi Bakanı Roberto Gualtieri ile düzenlediği basın toplantısında, corona virüsün ekonomideki etkilerini ve sağlık hizmetlerine yönelik yeni ekonomik tedbirleri açıkladı. Conte, “Bu paket hemen kullanmak için değil. Aksine bu acil durumun tüm zorluklarıyla yüzleşmek için 25 milyar euroluk olağanüstü bir kaynak ayırdık” olarak ifade etti.
Conte ayrıca, AB’nin İtalya’nın bütçe esnekliği talebine yönelik yaklaşımından da memnun olduğunu ifade etti.

Türkiye

Türkiye’de ise Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın emekliler, iş dünyası ve esnaf için alınan tedbirler olarak 500 bin liranın altındaki konutlarda kredilendirilebilir miktarı yüzde 80’den yüzde 90’a çıkartacağını ve asgari peşinatı yüzde 10’a düşüreceğini belirtti.
Stopaj gibi kaynağında yapılan kesintilerin ödemelerini içeren muhtasar beyannamelerin süreleri 3 ay olarak ertelendi.
En düşük emekli maaşı 1.500 liraya yükseltildi .
Cumhurbaşkanı Erdoğan emeklilerin bayram ikramiyelerini nisan ayı başında ödeneceğini belirterek, yine emeklilerin maaş promosyon ödemelerinin de, şubelere gitmelerine gerek kalmadan, doğrudan hesaplarına yatırılacağını ifade etti.
Konaklama vergisinin kasım ayına kadar uygulanmayacağını ve otel kiralamalarına ilişkin irtifak hakkı bedelleri ve hasılat payı ödemeleri nisan, mayıs ve haziran ayları içinde 6 ay süreyle ertelendiği açıklandı.[5]

Sonuç

Dünyayı etkisine almış olan korona virüsü nedeniyle artan vaka sayısı ve ölümler ile birlikte ülkeler çeşitli ekonomik tedbirler almaya devam edeceklerdir. En kısa zamanda çözüm bulunulması halinde başta Türkiye olmak üzere, diğer ülkelerde  öngörülen kötü senaryolar yaşanmayacak,  en  az zararla ekonomik hayat normale dönmeye başlayacaktır.

 


Kaynakça

InvestAZ, Corona Virüsünün Finansal Piyasalara Etkisi, Mart 11,2020 , https://www.investaz.com.tr/blog/corona-korona-virusunun-finansal-piyasalara-etkisi/ (Erişim Tarihi:31.03.2020)

Dünya ekonomilerinden Corona için özel tedbirler, 19 Mart 2020, https://www.sozcu.com.tr/2020/ekonomi/dunya-ekonomilerinden-corona-icin-ozel-tedbirler-5690038/ (Erişim Tarihi:30.03.2020)

Anadolu Ajansı, Corona virüse karşı hangi tedbirleri aldı?, 26.02.2020, https://www.ntv.com.tr/saglik/turkiye-corona-viruse-karsi-hangi-tedbirleri-aldi,8qGx8f_cVkWS2fOOq9D7lA (Erişim Tarihi:31.03.2020)

Trump’tan Corona’yla Mücadele İçin “Çok Özel” Paket Sözü, 22.03.2020, https://www.amerikaninsesi.com/a/trump-tan-corona-yla-m%C3%BCcadele-i%CC%87%C3%A7in-%C3%A7ok-%C3%B6zel-paket-s%C3%B6z%C3%BC/5339930.html (Erişim Tarihi: 31.03.2020)

[1]  InvestAZ, Corona Virüsünün Finansal Piyasalara Etkisi, Mart 11,2020 , https://www.investaz.com.tr/blog/corona-korona-virusunun-finansal-piyasalara-etkisi/ (Erişim Tarihi:31.03.2020)

[2] A.g.e

[3] Ag.e

[4] Dünya ekonomilerinden Corona için özel tedbirler, 19 Mart 2020, https://www.sozcu.com.tr/2020/ekonomi/dunya-ekonomilerinden-corona-icin-ozel-tedbirler-5690038/ (Erişim Tarihi:30.03.2020)

 

[5] Anadolu Ajansı, Corona virüse karşı hangi tedbirleri aldı?, 26.02.2020, https://www.ntv.com.tr/saglik/turkiye-corona-viruse-karsi-hangi-tedbirleri-aldi,8qGx8f_cVkWS2fOOq9D7lA (Erişim Tarihi:31.03.2020)