Ana Sayfa / Makale Çevirileri / Blokzincir Hayali

Blokzincir Hayali

İngilizce aslından çeviren: Gökhan ÖZENCİ

Bitcoin ve diğer kripto para birimlerinin tipiksel olarak başarısız olacağına dayalı tahminler; temeldeki blockchain (blok zincir) teknolojisinin daha geniş bir savunmasını meydana getirir. Evet, tartışma devam ediyor, bugüne kadarki “initial coin offerings [1]” nın yarısından fazlası başarısız oldu ve 1.500’ün üstünde kripto paraların büyük çoğunluğu başarısız olacak. Ancak her şeye rağmen, genel olarak finans ve insan etkileşimleri “blockchain” ile devrim geçirecektir. Gerçekten Blockchain bugüne kadar en çok dillendirilmiş teknolojilerden biridir. Yeni başlayanlar için blok zincirler mevcut datalardan daha az etkilidir.

Birisi bir blok zincir üzerinde bir şey çalıştırdığını söylediğinde, bu genelde birçok cihazda çoğaltılan bir yazılım uygulamasının bir örneğini çalıştırdığını ifade eder. Gerekli depolama alanı ve hesaplama gücü esasen büyükçe ve gecikme süresi merkezleşmişbir uygulamaya göre hayli yüksektir. Blok zincirler “proof-of-stake[2]” veya “zero-knowledge[3]” teknolojilerini içerir ve bu teknolojiler tüm işlemlerin kriptografik olarak doğrulanmasını gerektirir ve bu onları yavaşlatır.

Birçok popüler kripto para birimi gibi “proof-of-work[4]” kullanan blok zincirler, başka bir probleme sebep oluyor. Bu problem ise, bunları sağlayabilmek, üretebilmek için büyük miktarda enerji gerekiyor. Bu, İzlanda’daki Bitcoin “mining (madencilik)” operasyonlarının neden, bu yıl önceki yıllardan farklı olarak, bütün İzlandalı hanelerin harcadığından daha fazla enerji tüketmeye devam ettiğini açıklıyor.

Blok zincirler hız/ doğrulanabilirlik açısından hasıla ve maliyet dengesi çerçevesinde değeryaratabildiği durumlarda mantıklı olabilir. Ancak bu nadiren teknolojinin nasıl pazarlandığıyla ilgilidir.

Blockchain yatırım önerileri tüm endüstrileri devirmek için rutin olarak vahşi vaatler sunmaktadır. Örnek olarak bulut bilişim verilebilir ve bu vaadler teknolojinin bariz kısıtlamalarını kabul etmeden verilir. Blok zincilerin dağıtılmış olarak, bu zincirlerin evrensel “dünya bilgisayarı” olduğu iddiasına dayanan birçok düzeni, yapıyı düşünün.

Bu iddia, zaten günde milyonlarca işlemi gerçekleştirmek için verimli sistemler kullanan bankaların, belirgin bir şekilde daha yavaş ve daha az verimli olacak olan tek bir kripto para birimine geçiş yapma sebepleri olduğunu söyler. Bu finans endüstrisinin yazılım kullanımını ile ilgili bildiğimiz her şeyin aksini iddia eder. Finansal kurumların- özellikle algoritmik ticaret yapan kurumlar- hızlı ve verimli bir işlem sürecine ihtiyaçları vardır. Onların amaçları için Ethereum gibi küresel dağıtılmış tek bir blok zinciri asla yararlı olamaz.

Bir başka yanlış varsayım ise blockchain’in, TCP-IP veya HTML’nin internet için olduğu gibi,yeni bir evrensel protokole benzer bir şeyi temsil ettiğinin düşünülmesidir. Bu gibi iddialar, bu ya da şu blok zincirin gelecekte dünyanın işlemlerinin ve iletişiminin çoğunda temel oluşturacağını ima etmektedir. Üstelik bu, blok zincilerin aslında nasıl çalıştığını dikkate alındığında pek de bir anlam ifade etmiyor.
Bir kere, blok zincirlerin kendisi TCP-IP gibi protokollere dayanıyor. Dolayısıyla blok zincirler, nasıl diğer protokollerin yerine geçip hizmet edebilecekleri hiç net değil.

Bunun dışında, temel düzey protokollerin aksine blok zincirler “geniş kapsamlıdır. Yani bu zincirler onlara gönderilen her geçerli iletişimi saklarlar. Sonuç olarak, iyi tasarlanmış blok zincirler kendi kullanıcı donanımlarının sınırlamalarını hesaba katmalı ve istenmeyen postalara karşı korunmalıdır. Bu, Bitcoin Core’un, Bitcoin yazılım istemcisinin, saniyede 25.000 işlemi güvenilir şekilde işleyen Visa’ya kıyasla niçin saniyede yalnızca 5-7 işlem gerçekleştirdiğini açıklıyor.

Dünyanın bütün işlemlerini tek bir merkezleşmiş veritabanında kaydedemediğimiz gibi, tek bir dağıtılmış veritabanında da bunu yapmamalıyız. Aslında, “block zinciri ölçekleme” problemi hala az ya da çok çözülmemiş ve büyük olasılıkla uzun bir süre böyle kalacaktır.

Blockchain’in açıkça TCP-IP’yi devre dışı bırakmayacağından emin olabilsek de, Tezos veya Ethereum’un akıllı sözleşme dilleri gibi özgün bir block zincir bileşeni, sonuç olarak Enterprise Linux ve Windows PC işletim sistemleri için olduğu gibi özel uygulamalar için bir standartı eninde sonunda oluşturabilir.  Ama, şu anda birçok yatırımcının olduğu gibi, belirli bir “dijital para” üzerine oynanan bahis, daha büyük bir “protokol” ün benimsenmesiyle aynı şey değildir. Açık kaynak yazılımın[5] nasıl kullanıldığı hakkında bildiklerimiz takdirde, belirli blockzincir uygulama girişimleri işletmelerinin değerinin doğrudan yalnızca bir veya birkaç dijital para birimine dönüşeceğini düşünmek pek de mantıklı değil.

Yanlış olan üçüncü bir iddia, blok zincirin finansal veya diğer güvenilir aracılara olan ihtiyacı ortadan kaldırarak oluşturacağı “güvenilmez” ütopya ile alakalıdır. Bu basit bir neden yüzünden saçmadır. Günümüzde varolan her finansal sözleşme, katılımcı taraflar tarafından değiştirilebilir ya da kasten anlaşma bozulabilir. Bu olasılıkları sert “güvensiz” terimlerle otomatikleştirmek ticari açıdan geçerli değildir. Çünkü tüm finansal sözleşmelerin, sermaye maliyetinin perspektifinden delilere özgü olan % 100’lük teminatla nakde çevrilmesini gerektirecektir. Ayrıca, menkul kıymetleştirmede veya tedarik zinciri izlemede olduğu gibi, finansta çok sayıda blockchain uygulamasının ortaya çıktığı anlaşılmaktadır ve her ne olursa olsun aracılara ihtiyaç duyulacaktır. Çünkü kaçınılmaz olarak, beklenmedik durumların ortaya çıktığı ve takdir hakkının kullanmasını gerektiren durumlar olacaktır. Blockchain’in böylesine bir durumda yapacağı en önemli şey, kendi statüsü ve yükümlülükleri hakkında bir işlemin tüm taraflarının birbiriyle uyumlu olmasını sağlamaktır. Bütün bu coşkuyu sonlandırmanın zamanı geldi.

Bitcoin, işlemleri bir Excel elektronik tablosu kadar hızlı veya pahalı olmayan bir şekilde kaydetmeyi asla başaramayarak, yavaş ve enerji kullanımında verimsiz bir dinozordan başka bir şey değildir. Ethereum’un güvenli olmayan bir proof-of-stake[2] doğrulama sistemi için planları, onu etkili üyeleri tarafından manipülasyona karşı savunmasız hale getirecektir.

Ayrıca, Ripple’ın sınır ötesi bankalararası finansal transferler için teknolojisi yakında, , blockchain teknolojisi olmayan bir konsorsiyum olan ve dünyanın önde gelen finans kurumlarının zaten kullandığı SWIFT tarafından yerle bir olacaktır. Benzer şekilde, neredeyse hiç işlem masrafı olmayan merkezleşmiş e-ödeme sistemleri –Faster Payments, AliPay, WeChat Pay, Venmo, Paypal, Square – zaten dünya çapında milyarlarca insan tarafından kullanılıyor.

Bugünün “dijital para çılgınlığı”, on dokuzuncu yüzyılın ortalarındaki sanayi devrimi uyanışındaki demiryolu çılgınlığından farklı değildir. Blockchain kendi başına güç bela bir şekilde devrim niteliğindedir. Bu finansal ve makine süreçlerinin güvenli, uzaktan otomasyonu ile birlikte, potansiyel olarak geniş kapsamlı dolaşımlara sahip olabilir.

Sonuç olarak, blockchain kullanımları- hıza ihtiyaç duyduklarından daha fazla şeffaflık ve kurcalamaya karşı direnç gerektiren- özel, sınırları belli ve karmaşık uygulamalarla sınırlı olacaktır. Sürücüsüz araçlarla veya dronlarla iletişim de buna örnek gösterilebilir. Madeni paraların çoğuna gelince, 1840’lı yılların demiryolu stoklarının patlayan balonlarından biraz farklı olarak, patlayan çoğu balon gibi patladı.

NOURIEL ROUBINI, 2007’den beri Project Syndicate için yazıyor.
Üniversitesi Stern School of Business’da profesör ve Roubini Macro Associates’in CEO’su Nouriel Roubini, Clinton Yönetimi’nde Beyaz Saray’ın Ekonomi Danışmanları Konseyi’nde Uluslararası İlişkiler Kıdemli Ekonomisti’ydi. Uluslararası Para Fonu, Birleşik Devletler Federal Rezerv ve Dünya Bankası için çalıştı.

PRESTON BYRNE
Preston Byrne, Adam Smith Enstitüsü üyesi olmakla beraber, Tomram Consulting’de Sole Üye’dir.

Kaynak: https://blogs.imf.org/2018/03/13/addressing-the-dark-side-of-the-crypto-world/

Dipnotlar

[1] http://www.ozgunlaw.com/tr-TR/HDetay/ico–initial-coin-offering-nedir–255.html
[2] http://www.bitcoinakademi.org/proof-of-stake-nedir/
[3] https://bitcoinlerim.com/sifir-bilgi-ispati-zero-knowledge/
[4] http://www.bitcoinakademi.org/proof-of-work-nedir/

Çevirmen Hakkında

Gökhan Özenci / TESA Ekonomi Masası Araştırmacı Yazarı / Çevirmeni

Trakya Üniversitesi

İktisat Anabilim Dalı Yüksek Lisans Öğrencisi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir