Ana Sayfa / Yazılar / Ekonomi / Blockchain Teknolojisi Nedir?
blockchain teknolojisi

Blockchain Teknolojisi Nedir?

Blockchain diğer adıyla blok zinciridir.  Kısaca şifrelenmiş işlem takibi sağlayan dağınık veri tabanı olarak tanımlanabilir. İşlemler güvenli bir şekilde alıcı ile satıcı arasında gerçekleşir. Tıpkı bir zamanlar Napser üzerinden kişiler arası müzik paylaşımının yapılması gibidir. Her ağa bağlanabilir, yeni işlemler gönderilebilir, işlemleri doğrulayabilir ve yeni bloklar oluşturulabilmektedir. Veri yapısından söz edecek olursak; blok zinciri en basit tanımıyla, bir bağlı liste  yapısının özelleşmiş halidir. Standart tek bağlı liste yapısında listenin her elemanı, kendinden sonra gelen elemanı bir işaretçi yordamıyla işaret etmektedir. Bu şekilde listenin başlangıç elemanından kuyruk elemanına kadar bütün elemanlar birbirlerine bağlanmış haldedir. Blok zinciri yapısında ise her eleman (blok), sadece sonraki bloğu işaret etmez, aynı zamanda o bloğun özet (hash) değerini de saklamaktadır. Diğer bir ifadeyle blok zinciri, özet-işaretçilerle oluşturulmuş özel bir bağlı liste yapısıdır.

 İlk blok zinciri 2009 yılında, henüz  kesin olarak hakkında kimsenin bilgi sahibi olmadığı Satoshi Nakomoto tarafından icat edildiği söylenen bitcoindir .İlk zamanlar 0.50 $ kadarken 2018 yılında 10000 $ ‘a yaklaşmış günümüzde ise 3500 $ seviyelerinde fiyatlanmaktadır.

Hakkında tek ve önemli gerçek olarak blockchaini tasarlamış olduğunu bildiğimiz Stoshi ; hızlı düşünen zeki ,’nako’ orta içerisinde ve ‘mota’ başlangıç –kuruluş anlamına gelmektedir. 2007 yılında kodlarını yazmaya başladığı bu devrimci teknolojiyi 2008 yılında bir döküman aracılığıyla tüm dünya ile paylaşmıştır. 2010 yılının ortalarına kadar diğer yazılımcılarla beraber blockchain yazılımını geliştirmeye devam etmiş ve biz daha  kimler olduğunu çözemeden 2010 da ortadan kaybolmuştur. Nakomato yazılımcılarla çalışırken kişiliği hakkında ip ucu oluşturabilecek hiçbir tavır sergilememiş olsa da  incelendiğinde Japonya’da yaşadığı ve 37 yaşında olduğu bilgilerine ulaşılmıştır.

Blockchain’i Farklı Kılan Özellikler

  • Değiştirilmeyen Veri: Oluşan zincir değişmez çünkü doğrulama sistemi dağınıktır.
  • Dağınık yapıya sahip olması: Ağdan bağlanan kişilerin işlemcileri kullanılarak ağdaki bilginin birer kopyası farklı işlemcilerde tutmaktadır.
  • Şeffaflık: Kayıtlar herkes tarafından incelenip takip edilmektedir.
  • Güvenlik: Şeffaflık ile erilerin dağınık sistemlerden doğrulanarak işlemesi sağlanmaktadır.

Blockchain Neden Tercih Edilir ?

Blockchain’in sağladığı olanaklar bu sistemin tercih edilmesinin en önemli nedenidir. Blockhainin sağladığı kolaylıklar ise ;

– Bir otoriteye ve aracıya ihtiyaç duyulmadan, maliyetleri düşürerek işlemleri hızlandırmaktadır.

– İşlemleri kontrol edebilme kolaylığı bir varlığın bütün aşamalarını takip edebilmek için ideal bir platformdur.

Blokchain Nasıl Çalışır ?

Bir işlem yapıldığında işlem kaydını tutanlara madenciler denir. Madenciler isteği kontrol ederek  çözmenin en etkili yolunu hesaplamaktadırlar. İşlem olduktan sonra zincire bir blok daha eklenmektedir. Son işlem olarak kontrol etmek için kayıt defterlerini güncellemektedirler. Örnek verecek olursak:

  1. Kayıt defteri ağında (iletişim – herkese açık blockchain ağına erişim) içeriğimiz her bir kayıt için belli bir verinin yazılması (içerik – verimiz karışık bir denklemin çözümü olsun) ancak bu verinin belli bir zaman diliminde ilk bulan kişi tarafından yazılması (mutabakat) şeklinde gerçekleşsin. Bu ağa herkes erişebilsin ve içeriği ağın kontrol ettiği mutabakat kuralı ile ilk kaydı oluşturan kişi bir ödül kazansın: Çift izinsiz blockchain ağından bahsediyoruz. Günümüzdeki en popüler adı ile Bitcoin tam olarak böyle çalışıyor. Ağın kendisi, yapısı ve sonucu ödülü ve ödül de mutabakatın devamını sağlıyor.[1]
  2. Bir EFT işlemi için tüm bankaların kayıt tuttuğu bir kayıt defteri ağımız olsun (iletişim – sınırlı blockchain ağı). Bu ağda Ahmet Mehmet’e 10 lira gönderecek olsun (içerik – işlem yapan taraflar ve işlem tutarı). Bu işlemin kaydı için Ahmet ve Mehmet’in kimliklerinin onaylanmış olması lazım. Ayrıca işlemin 10 lira tutarında olduğunu Ahmet belirliyor (mutabakat – Ahmet’in belirlediği transfer rakamı, bankaların onayladığı kimlik bilgisi). Ağa sadece bankaların müşterileri erişebiliyor, işlem yapmak için ilgili bankalar kimlik doğrulaması yapıyor, işlem tüm ağa yayılıyor ancak işleme sadece Ahmet, Mehmet ve yetkilendirilmiş taraflar erişerek bakabiliyor. Çift izinli blockchain sistem ağından bahsediyoruz. Bu sistemin günümüzde işleyen yapılardan tek farkı verinin kısmi olarak merkezi yapılarda tutulması ve yedeklenmesidir, veri tüm bankalara dağıtıldığı anda yapı bir blockchain ağına dönüşür.[2]

Ülkelerdeki Gelişmeler

İnsanların bir çoğu Bitcoin ‘in fiyatının olduğundan daha fazla olduğunun iddia etmektedirler.  Mevcut fiyatların kripto para birimlerinin asıl değerini yansıtmadığını savunmaktadırlar.

Yaklaşık140 Milyar Dolar toplam piyasa değerine ulaşan kripto para sektörü, her geçen gün büyümeye ve yaygınlaşmaya devam etmektedir. Sektörün piyasa hacmi büyüdükçe ülkeler tarafından da dikkat çekerek birçok ülkede resmi olarak tanınmaya başlamıştır.

ABD; Kripto para hacminin en yüksek olduğu ülkedir. ABD. kullanıcıların bitcoin platformlarından banka hesaplarına transfer yaptıkları paralardan farklı oranlarda vergi kesmektedir. ABD dijital paralar üzerinden vergi alsa da, bazı tartışmalar da sürmektedir. Bunlardan biri de ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’nun (SEC), sanal para birimi Bitcoin’in Borsa Yatırım Fonu olmak için yaptığı başvuruyu kabul etmemesi olmuştur.[3]

Avustralya; Ülke, sanal paralara uyguladığı çifte vergilendirmeyi kaldırmıştır ve emtia olarak değerlendirmeye başlamıştır. Avustralya Borsası ise blockchain (Blok-Zincir) teknolojisini test ediyor. Avustralya Postası, servislerini iyileştirmek amacıyla dijital kimlikleri yine blockchain metoduyla geliştirmeye başlayacaktır. [4]

Danimarka nakit kullanımını kaldırmak ve dijital para birimine geçmek isteyen ülkelerin başında gelmektedir. Kendi merkez bankasından da tamamiyle vazgeçmeden, Bitcoin ve itibari dijital parasını beraberce günlük hayatta kullanmayı planlamaktadır. Ancak Danimarka Merkez Bankası ise Bitcoin’in bir para olmadığını bu sebeple düzenleme yapmayacağını açıklamıştır.

Güney Kore 2017 yılında uluslararası bitcoin transferlerini resmen yasallaştırdı ve bitcoin ile ticaret yapan platformlar ve borsa konusunda da düzenlemeler getirmek için çalışmalara başladığını duyurmuştur. İktidarda bulunan Demokratik Kore Partisi Temsilcisi Park Yong-jin, Güney Kore hükümetinin bitcoin pazarını düzenlemeye hazır olduğunu açıklamıştır. Park, bitcoin kullanıcılarının ve işletmelerin işlerini kolaylaştıracak ve Güney Kore endüstrisinin büyümesini sağlayacak 3 temel düzenleme yaptıklarını da belirtmiştir.[5]

Japonya ise bankacılık sistemini değiştiren bir kanun ile Bitcoin ve diğer tüm dijital para birimlerini yasal olarak tanımıştır. Bitcoin ve diğer dijital para birimlerinin tanınmasıyla bu para birimlerinin ticaretinden doğacak kazançlar ‘işletme faaliyetleri veya çeşitli işlemlerden elde edilen gelir’ olarak kabul edilmiştir. Böylece, Bitcoin sermaye kazancı vergisi dahil olmak üzere çeşitli vergilere tabi tutulacak ancak kambiyo işlemlerinden alınan yüzde 8 oranındaki vergi kaldırılmıştır.[6]

Hindistan; Hükümeti,  nisan ayında başlattığı dijital para birimleriyle ilgili yasal düzenleme çalışmalarına haziran ayında yön verdi. Ülkede sektör hakkında her an bir yasal düzenleme yapılması beklenirken  son gelişmelerde  Hindistan Merkez Bankası Rupi’nin dijital versiyonunu çıkarma planını ertelediğini duyurmuştur.[7]

Türkiye; Henüz ülkemizde Bitcoin ve dijital para birimlerinin yasallaştırılmasıyla ilgili somut bir adım atılmış olmasa da, Avrasya Blockchain ve dijital para araştırmaları derneği‘nin İstanbulda kurulmuş olması, Spk’nın Bitcoin ve kripto paralar hakkında yayınladığı olumlu rapor gibi sebeplerden dolayı Türkiye hükümetinin dijital para sektörü hakkında bir adım atma beklentisini arttırmaktadır.[8]

Sonuç olarak bütün gelişmeler öyle gösteriyor ki dijitalleşen dünyada finans sistemi ve para kendine yeni bir yol aramakta ve belli ki çok uzak olmayan gelecek tahayyülümüzden daha ileri gelişmelere gebe olacak.

KAYNAKÇA

1. 25.06.2017-www.haber7.com-guncelhaber-, 11.02.2019 tarihinde erişim sağlandı

2. Oktay Gemlik ,11 Mart 2018, https://www.brandingturkiye.com/bitcoin-meselesine-farkli-bir-bakis/- 12.02.2019 tarihinde erişim sağlandı

3 Bahadır Kaya, 25 Ocak 2016, http://bahadirkaya.com.tr/blockhain-teknolojisi-nedir-hangi-ozelliklere-sahip/,10.02.2019 tarihinde erişim sağlandı

4.Şahin Kılınç, Şubat 2018, https://www.webtekno.com-blok zinciri-blockchain-bitcoin 13.02.2019 tarihinde erişim sağlandı

5.Ahmet Tufan Helvacı, 7 Mart 2018, https://fintechistanbul.org, 13.02.2019 tarihinde erişildi.

6. Asya Eser, 3 Şubat 2019, https://kriptoparahaber.com/arastirmacilar-bu-sefer-iddiali-bitcoin-rezerv-para-birimi-olacak.html , 10.02.2019 tarihinde erişildi.
d

DİPNOTLAR


[1] Ahmet Tufan Helvacı, 7 Mart 2018, https://fintechistanbul.org

[2]  https://fintechistanbul.org ,  a.g.e

[3] Asya Eser, 3 Şubat 2019, https://kriptoparahaber.com/arastirmacilar-bu-sefer-iddiali-bitcoin-rezerv-para-birimi-olacak.html

[4] kriptoparahaber.com/  , a.g.e

[5]Asya Eser, 3 Şubat 2019, https://kriptoparahaber.com/arastirmacilar-bu-sefer-iddiali-bitcoin-rezerv-para-birimi-olacak.html

[6] kriptoparahaber.com/ ,  a.g.e

[7] kriptoparahaber.com/ ,  a.g.e

[8] kriptoparahaber.com/ ,  a.g.e

Yazar Hakkında

Tansu OKÇU

TESA Ekonomi Masası Yazarı

Karabük Üniversitesi

Uluslararası İşletmecilik

TESAD

Tarih Ekonomi ve Siyaset Araştırmaları Derneği

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir