Gözyaşı
(Neoldu.com'dan alınmıştır.)

Biraz Ağlamaz Mıydınız? Gözyaşına Dair İlginç 6 Bilgi

Gözyaşı, vücudun duygusal durumlara verdiği doğal bir reaksiyon olup fizyolojik ve psikolojik olarak insanların ilginç davranışlarından bir tanesidir. İlk gözyaşlarımız dünyayla tanıştığımız o ilk anlara dayanıyor. Bebeklikte ve çocuklukta kendimizi ifade etmemizi sağlayan gözyaşlarımız içimizi cız ettiren bir film sahnesinde, yemeğe katılması gereken soğanı doğrarken, bazen de çok öfkelendiğimiz anlarda istemsizce yanaklarımızdan süzülmeye devam ediyor.

Peki ya ağladığımız anda bedenimizde ve ruhumuzda neler oluyor? İşte size gözyaşına dair 6 kısa ilginç bilgi…

 

1. Tüm Gözyaşları Aynı Değildir

(haber7.com’dan alınmıştır.)

 Biliyoruz ki ağlamak duygusal uyarıcılara karşı fizyolojik olarak verilen bir tepki. Ancak bilimsel olarak gözyaşları üç türe ayrılıyor. Duygu durumumuzdan bağımsız olarak göz sağlığını ve işlevini korumak amacıyla üretilen temel gözyaşı, korneanın aşırı kurumasını engeller ve göz batmasına karşı koruyucudur. Refleks gözyaşı ise zararlı veya tahriş edici bir yabancı maddeye yanıt olarak gözü yıkamak için oluşur. Refleks gözyaşı, göze girmeye çalışan herhangi bir mikroorganizmayla savaşmaya yardımcı olacak kadar antikor içerir. Bu iki gözyaşının fonksiyonları farklı olsa da kimyasal yapıları birbirine benzerdir. Duygu durumu sonucu oluşan psikojen gözyaşlarının bileşimi ise diğerlerinden farkıdır.

2. Ağlayınca Burnumuzun Akmasının Bir Nedeni Var

(Sabah.com’dan alınmıştır.)

Gözyaşı burun kanallarına aktığı için ağlama esnasında bir yandan da burnumuz akar. New York’ta görevli oftalmolog Penny Asbell, her gözün 7 mikrolitre kadar sıvı tutabildiğini, bu eşik değeri aşıldıktan sonra yaşların gözden dışarı taşıp yanaktan aşağı aktığını söylüyor.[1]

Aşırı gözyaşı, geniz boşluğuna açılan kanalları taşırdığı zaman da burnumuz akmaya başlıyor. Bu konuda dikkat edilmesi gereken bir nokta ise göz makyajı. Göz makyajı ile ağlamak tehlikeli sonuçlara yol açabilmekte. Makyajdan dağılan partiküller gözyaşı kanalını tıkayabilir ve kronik yırtılma yaşayabilirsiniz.[2]

Uzun bir ağlamanın ardından yaşanılan baş ağrısını açıklamak ise bu kadar kolay değil. Gözyaşı ile yaşanan su kaybı veyahut üzgünken kaslarımızın gerilmesiyle ilgili olduğu düşünülmektedir.

3. Kadınlar Erkeklere Göre Daha Sık Ağlar

Neredeyse yapılan bütün araştırmalarda kadınların erkeklerden daha fazla ağladığı sonucuna ulaşılmaktadır. Psikolog William Frey’in 1982 yılında yaptığı bir araştırma, kadınların ayda ortalama 5.3 kez, erkeklerin ise 1.3 kez ağladığını ortaya koymuştu. Kadınların her ağlaması ortalama 5-6 dakika sürerken erkeklerinki 2-3 dakikayla sınırlıydı.[3]

(Gecce.com’dan alınmıştır.)

Hollanda’da yaşayan psikolog Ad Vingerhoets da araştırmalarında ağlama konusunda kadınlarla erkekler arasında fark olduğunu ve bunun çocukluğa kadar dayandığını ortaya koyuyor. Ebeveynlerin dikkatini çekmek amacıyla bütün bebekler aynı şekilde ağlar. Peki ağlama konusunda cinsiyetler arası farkı yaratan husus nedir? Bu konuda farklı yerlerde yapılan araştırmalarda kültürün önemli bir faktör olduğu görülüyor.

4. Soğanın Bizi Ağlatma Nedeni: Sinpropanetialsoksit

Soğan doğrama sırasında gözlerin yaşarmasının sebebi yayılan sinpropanetialsoksitin gözün tahriş olmasını engellemek, yabancı maddeleri temizleyebilmek için gözyaşı bezini uyarması.[4]

gözyaşı
(yasemin.com’dan alınmıştır.)

ABD’de Case Western Reserve Üniversitesi’nde yapılan araştırmanın sonuçlarına göre soğan, mikroplar ve böceklere karşı biyokimyasal savunma mekanizması harekete geçirerek bir enzim salgılıyor. Salgılanan enzimler, soğandaki sülfidleri parçalayarak sülfür oksite dönüştürüyor. Sülfür oksit kısa bir sürede uçucu hal alıyor ve havaya yayılan bu gaz göze ulaştığında yakıcı bir aside dönüşüp göz kanallarının tıkanmasına sebep oluyor.

5. Ağlamak Ruh Halini İyileştiriyor

Gözyaşı
(Neoldu.com’dan alınmıştır.)

Duygusal gözyaşları, kontrolünüzü kaybettiğiniz hissini yaşadığınız anlarda ortaya çıkar.  Bazı çalışmalarda  duygusal gözyaşlarının yüksek düzeyde ACTH ve enkefalin, endorfin ve doğal ağrı kesiciler gibi stres hormonları salgılattığı sonucuna varılmıştır. Buradan yola çıkarak, serbest bırakıp ağlamanın duygusal durumu yansıttığı için rahatlamayı sağladığını, negatif duyguları hafifletip daha iyi hissettirdiğini söylemek yanlış olmayacaktır. [5]

6. Timsah Gözyaşı Gerçektir 

Gözyaşı
(dtarihi.com’dan alınmıştır.)

İnsan, duygusal nedenlerle ağlayan tek canlıdır. Fillerin yas tutarken ağladığına dair iddialar olsa da henüz kanıtlanabilmiş değil.[6]

Ağlamak kavramını yalnızca duygusal yönüyle kabul edersek hayır, hayvanlar ağlamaz. Ancak hayvanlar da insanlar gibi göz sağlıklarının korumak için gözyaşı salgısı üretmektedir. Bazı durumlarda hayvanların gözlerinden salgı geldiği görülebilir, bu durum hayvanı ağlıyor gibi gösterse de bu duygusal değil temel veya refleksif gözyaşıdır.[7]

Florida Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmaya göre, timsahlar gerçekten ağlamaktadır. Ama ağlama nedeni üzüntü değildir. Gözyaşı bezeleri tarafından salgılanan bu sıvının sebebinin gözü temizleme, gözün yüzeyinin kayganlığını artırma ve gözde bakteri oluşumunu engelleme gibi işlevleri olduğu düşünülmektedir.[8]

 

Bir küçük not: Bedenimize ve ruhumuza sayısız faydası dokunan gözyaşlarımız çok kıymetli. Kendinizi ifade etmenizi sağlayan bu durumdan kaçınmanıza veya utanmanıza hiç gerek yok. Eğer akmak istiyorsa bırakın aksın, bırakın ruhunuzu ferahlatsın, gözlerinizi korusun

 


Kaynaklar

BBC. “Soğanın Neden Göz Yaşarttığının Sırrı Çözüldü” www.bbc.com/turkce/amp/haberler-dunya-41051704 ( Erişim Tarihi: 23.07.2020)

Bilim Teknoloji. “Hayvanlar Ağlar mı?” 15.05.2013 https://www.bilim-teknoloji.com/hayvanlar-aglar-mi/  (ErişimTarihi: 23.07.2020)

Hürriyet, “Ağlayınca neden burnumuz akar?” www.hurriyet.com.tr/amp/gundem/aglayinca-neden-burnumuz-akar-40052594 , 16.05.2016 . (Erişim Tarihi: 23.06.2020)

Onedio,”Kafaları Karıştıran O Soruya Cevap Veriyoruz! Ağlarken Burnumuz Neden Akar?” 13.01.2020. https://www.onedio.com/haber/kafalari-karistiran-o-soruya-cevap-veriyoruz-aglarken-burnumuz-neden-akar-894284 (Erişim Tarihi: 23.07.2020)

Rutherford, Adam. “Neden Ağlarız?”,  BBC Future, 31.05.2016 https://www.bbc.com/turkce/haberler/2016/05/160531_vert_fut_neden_aglariz (Erişim Tarihi: 23.07.2020)

Sarıgül, Tuba. “Timsahlar Gerçekten Ağlar mı?” , Bilim Genç TÜBİTAK, 06.03.2015  https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/timsahlar-gercekten-aglar-mi ( Erişim Tarihi: 24.07.2020)

Gendler, Alex  “Neden ağlarız? Gözyaşının üç çeşidi” , TED Talks  https://www.ted.com/talks/alex_gendler_why_do_we_cry_the_three_types_of_tears/transcript?language=tr (Erişim Tarihi: 23.07.2020)

Dipnotlar

[1] “Ağlayınca neden burnumuz akar?” , Son Güncelleme: 16.05.2016, Erişim Tarihi: 23.06.2020, https://www.hurriyet.com.tr/gundem/aglayinca-neden-burnumuz-akar-40052594 

[2] “Kafaları Karıştıran O Soruya Cevap Veriyoruz! Ağlarken Burnumuz Neden Akar?”Son Güncelleme: 13.01.2020, Erişim Tarihi: 23.07.2020, https://onedio.com/haber/kafalari-karistiran-o-soruya-cevap-veriyoruz-aglarken-burnumuz-neden-akar-894284

[3] Adam Rutherford, “Neden ağlarız?”, BBC, Son Güncelleme: 31.05.2016, Erişim Tarihi: 23.07.2020, https://www.bbc.com/turkce/haberler/2016/05/160531_vert_fut_neden_aglariz

[4] “Soğanın neden göz yaşarttığının sırrı çözüldü” , BBC, Son Güncelleme: 25.08.2017, Erişim Tarihi. 23.07.2020, https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-41051704

[5]Alex Gendler, “Neden ağlarız? Gözyaşının üç çeşidi”, Erişim Tarihi: 23.07.2020 https://www.ted.com/talks/alex_gendler_why_do_we_cry_the_three_types_of_tears/transcript?language=tr

[6] Adam Rutherford, “Neden Ağlarız?”,  BBC Future, Son Güncelleme: 31.05.2016, Erişim Tarihi: 23.07.2020, https://www.bbc.com/turkce/haberler/2016/05/160531_vert_fut_neden_aglariz

[7]  “Hayvanlar Ağlar mı?”Son Güncelleme: 15.05.2013, Erişim Tarihi: 23.07.2020, www.bilim-teknoloji.com/hayvanlar-aglar-mi/amp/

[8]  Tuba Sarıgül, “Timsahlar Gerçekten Ağlar mı?” , Bilim Genç TÜBİTAK., Erişim Tarihi: 24.07.2020,  https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/timsahlar-gercekten-aglar-mi