Size daha iyi hizmet verebilmek adına sitemizde çerezler bulundurmaktayız. Gizlilik Politikamızı öğrenmek için tıklayınız. Ayrıca kişisel verilerin koruması kanunu kapsamında TESAD ile iletişime geçen her birey, iletişim verilerinin paylaşılmasını ve ilgili TESAD birimlerince kullanılmasını kabul beyan ve taahhüt eder.
kadın

Bilim ve Teknolojide Toplumsal Cinsiyet Eşitliği: APEC Toplumsal Cinsiyet Bilim ve Teknoloji Özel Çalışma Grubu’nun Faaliyetleri

1. Cinsiyet, Bilim ve Teknoloji İlişkisi

Kore’nin temel bilim alanındaki üniversite öğrencilerinin %46’sını kadın öğrenciler oluştururken yüksek lisans veya doktora seviyelerine çıkıldığı zaman kadın öğrencilerin oranı %33, %18’lere kadar düşmektedir. Mühendislik bölümlerinde kadın öğrenci oranı %7, yüksek lisans %5, doktora %2’yi geçmemektedir. Bununla birlikte “Yeni laboratuvar kadın öğrenci almıyor.”, “Bizim bölümümüz kadın profesör almıyor.” gibi herkesin bildiği cinsiyetçi söylemlerin ve kültürün Kore’de en yaygın olduğu yerler mühendislik fakülteleridir. Mühendislik bölümlerinde kadın profesörlerin oranı ise %1,5’tir (Hong, 1998). Bu istatistikler yalnızca Kore veya üçüncü dünya ülkeleri ile sınırlı değildir; Amerika Birleşik Devletleri dâhil çoğu gelişmiş ülkede lisans, lisansüstü, araştırma enstitüsü ve profesör sırasına göre eğitim seviyesi arttıkça kadın sayılarının azaldığı ortaya çıkmıştır. Kadınlar doğa bilimlerinde ilerleseler bile, kariyerlerini araştırmacı olarak inşa etme sürecinde bu sayı erkeklere göre çok daha hızlı azalmaktadır. Peki, bilim ve teknoloji alanında erkekleri seçen ve kadınları dışlayan mekanizma nedir? Bilim ve teknoloji grubu içerisinde özellikle mühendislik alanında fazla olan bu cinsiyet farkının nedeni nedir?  Bir kadın yüksek lisans öğrencisinin yaşam döngüsündeki ayırt edici özelliklerine uymayan laboratuvar rutini midir? Eğer sebebi bu ise, doğum ve çocuk yetiştirme sonrası genç kadınların koşulları düşünülemez mi (Ha, 1997)? APEC ISTWCT, Cinsiyet, Bilim ve Teknoloji Özel Çalışma Grubu’nun, bilim ve teknolojideki cinsiyet ayrımcılığı gerçeğinin kabul edildiği ve farklı sosyoekonomik geçmişlere sahip üye ülkelerin temsilcilerinin bu durumu gerçekçi bir politikayla hafifletmenin veya eşitlemenin yollarını aradıkları bir yerdir. Bu makale, APEC Cinsiyet, Bilim ve Teknoloji Özel Çalışma Grubu tarafından şimdiye kadar ele alınan sorunları ve önerileri tanıtmayı amaçlamaktadır. Burada kullanılan “cinsiyet” kavramı, biyolojik cinsiyetten farklı olarak toplum tarafından dayatılan kadın ve erkek cinsiyetlerini yani toplumsal cinsiyeti ifade eder. Aşağıdaki 2. bölümde, 1996 yılında Seul’de düzenlenen Bilim ve Teknolojide Bölgesel İşbirliğine Dair APEC Bakanlar Konferansı’nın “Açık Fikirler Forumu”na Kanadalı bir temsilci tarafından müzakere metni olarak sunulmuş Cinsiyet, Bilim ve Teknoloji Özel Çalışma Grubu’nun faaliyetlerini sunan materyaller tercüme edilecektir.

 2. Bilgiye Dayalı Bir Ekonomide Cinsiyet, Bilim ve Teknoloji: APEC için Birkaç Fikir

2.1. Bilgiye Dayalı Ekonomi

Bilgiye dayalı ekonomide, rekabet gücünün ana kaynağı maddi kaynaklardan ziyade insan kaynaklarıdır. Yenilikçi malzemeleri ve yüksek üretkenliği desteklemek için yüksek vasıflı iş gücü de gereklidir. Yeni dünya pazarında, beceri gereksinimi hızla artmakta ve sürekli değişmektedir. Sürekli gelişen ekonomi; bireylerin, işletmelerin, kuruluşların ve hükûmetlerin sürekli kendilerini öğrenmeye adamalarını talep etmesinin yanı sıra yeni fikirlerin sürekli üretimine de teşvik edilir.  Piyasada ayakta kalabilmek ve başarılı olabilmek için insan kaynaklarını desteklemek, geliştirmek ve ödüllendirmek gerekir. Örnek uygulamaları uygulamak, yaymak ve mükemmelliğe ulaşmak için yenilikçi stratejiler izlemek entelektüel sermayeye bağlıdır. APEC ve diğer uluslararası toplumların bilim ve teknoloji yenilik politikalarında önemli değişiklikler meydana gelmektedir. Giderek artan bir şekilde bilginin dağıtımı ve yönetimine, mevcut entelektüel sermaye stokuna erişimin iyileştirilmesine ve yeni bilginin yaratılmasına odaklanılmaktadır. Bu çabaların bir parçası olarak APEC üye ülkeleri, yüksek vasıflı ve rekabetçi işgücü üretmek için küresel bir rekabet içindedir. Yüksek teknolojili işgücünün “yüksek vasıflı işgücü” olarak sürekli istihdam edilmesi gerekmektedir. İşletmeler, eğitim kurumları ve devlet bu insan sermayesinin ana itici güçleridir. Ülkelerin, yeterli düzeyde yüksek vasıflı ve kaliteli personel temini sağlayacak bir stratejiye ihtiyacı vardır. Her bir bireyin mevcut tüm yetenekleri kullanması bu ekonomik zorluklar için çok önemlidir. Modern bir ulus, halkının küçük bir bölümünü bile gerekli teknik kaynak olarak kullanmadığı sürece ekonomisini döndüremez.  Bu nedenle, bu konuda kadınların yeteneklerinden en iyi şekilde yararlanmak esastır. Kadınların bilim ve teknoloji alanlarında ya da teknik mesleklerde yeterince faaliyet göstermediğini kabul eden ülkeler ekonomik açıdan avantajlıdır. Yönetim çeşitliliğine son zamanlarda yapılan vurgu ve çeşitliliğin iş gücü piyasasında inovasyon aracı olarak kabul edilmesi ve çeşitli iş gücünün düzgün bir şekilde yönetilmesi durumunda, yaratıcı bir yükseliş etkisinin ortaya çıkabileceğini göstermektedir. Bu, bilim ve teknolojinin cinsiyet boyutunun bir başka önemli yönüdür. Rekabetçi bir iş gücünün her zaman mevcut olmasını sağlamak için inovasyon, üretkenlik ve verimi engelleyen tüm engelleri anlamak ve uygun şekilde ortadan kaldırmak çok önemlidir. Engeller, toplumun tüm üyelerinin tam katılımını engelleyen faktörleri içerir. Bu eşitliğin kilit unsuru, en iyi yeteneği seçmek ve sürekli kullanmaktır. 1993 ve 1995 yılları arasında Birleşmiş Milletler Kalkınma için Bilim ve Teknoloji Komisyonu Toplumsal Cinsiyet Çalışma Grubu, en yetenekli kadınların istihdamı ve elde tutulmasıyla ilgili sorunları belirlemek ve öneride bulunmak için dünya çapında kadın uzmanlarla birlikte çalıştı. Buldukları temel sorunlar, bilim ve teknoloji alanlarında kadınların dışlanmasına ilişkin diğer çalışmalarda olduğu gibi aynıydı. Bu konular, Pekin’deki 4. Kadın Konferansı’nda Asya bölgesine yönelik tekliflerde de yer alıyor. UNCSTD raporunda kapsanan yedi “uygulama önlemi”, kadınların bilim ve teknolojiye ve profesyonel çalışmalara katılımını engelleyen faktörlerin üstesinden gelmek için stratejiler açıklamaktadır. APEC çalışma grubunun konularıyla özellikle ilgili üç görev vardır:

  • Eğitim ve öğretimdeki engellerin kaldırılması
  • İşletmelerde, eğitim kurumlarında ve devlet sektörlerinde mesleklerin önündeki sistematik engelleri çözmek için eylem planları
  • Politika belirleyiciler için sorunları görünür hâle getirmek ve politika oluşturma gelişimini teşvik etmek için bütünsel ve karşılaştırılabilir toplumsal cinsiyet verileri sağlamak

APEC üye ülkelerinden bazıları, bu uygulamaların bilimsel ve teknolojik rekabet güçlerini en üst düzeye çıkarmada önemli olduğunu kabul etti. APEC’in İnsan Kaynaklarını Geliştirme Çalışma Grubu, KOBİ Politika Düzey Grubu ve Ekonomi Komitesi de bu uygulamanın çeşitli yönlerini ele almıştır.

2.2. Eğitim Fırsatları ve İleri Düzey Nitelikleri Elde Etmek

APEC üye ülkeleri eğitime büyük yatırımlar yapıyor. Bu tür yatırımlar genellikle savaş sonrası Asya’nın çarpıcı ekonomik gelişiminde önemli bir faktör olarak gösterilmektedir. İlk, orta ve yüksek öğretim kurumları kayıt oranlarına bakıldığında, Asya-Pasifik bölgesindeki ülkeler ilköğretim düzeyinde %100 kayıt oranlarına ulaşmıştır. Ortaöğretimde okullaşma oranı da yüksektir. İlköğretime kayıt durumu ile yüksek öğrenime geçme fırsatı arasındaki cinsiyet farkı, istatistiksel veri eksikliğinden dolayı net değildir. Ancak mevcut verilere göre, yükseköğretim ilerledikçe cinsiyet farkının arttığı görülmektedir.

Cinsiyet verileri ayrıca, kız öğrencilerin belirli çalışma alanlarına odaklanma ve diğerlerinden kaçınma eğiliminde olduklarını göstermektedir. Doğa bilimleri, mühendislik ve tarım alanlarında erkekler baskın olma eğiliminde iken kadınlar beşerî bilimler, hukuk ve sosyal bilimlere odaklanma eğilimindedir. “Kız Çocuklarının ve Kadınların Teknik ve Mesleki Eğitime Eşit Erişiminin Teşvik Edilmesine İlişkin Uluslararası Uzmanlar Toplantısı”nda (Seul, Temmuz 1995) kadınların teknolojiye katılım potansiyellerini tam olarak gerçekleştirmediği sonucuna varılmıştır.

UNESCO 1995 Dünya Eğitim Raporu ayrıca, kadınların genellikle teknik, endüstriyel ve mühendislik kariyerlerine yardımcı olan alanlar yerine, ticaret ve hizmet kariyerlerine yardımcı olan alanlara veya eğitim kurslarına kaydolma olasılığının genellikle daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur.

“Cinsiyet rolü stereotipi” kız öğrencilerin öz saygısı, eğitim fırsatları, eğitim düzeyi ve mesleki hırsları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu, 1994 yılı “Eğitim ve Öğretimde Cinsiyet Eşitliğine Dair APEC İnsan Kaynakları Geliştirme, Ekonomik Kalkınma Yönetim Ağı” Çalışma Grubunda BM Kadının Statüsü Komitesi tarafından sunulan kilit bir konuydu. Eğitim sisteminde “toplumsal cinsiyet rolü stereotipi” ile fırsat eksikliği ve düşük başarı oranları arasında yakın bir ilişki vardır. Konunun içeriği incelendiğinde ders kitabının görsellerinde, sembollerinde ve dilinde toplumsal cinsiyet kalıp yargıları ortaya çıkar. Sıklıkla özel bir dil kullanılır ve erkekler genellikle çeşitli ilginç faaliyetlerde bulunan lider varlıklar olarak tasvir edilir. Kadınlar esas olarak anneler, eşler ve kızlar gibi ikincil varlıklar olarak görülürler.

1995 CSTD, “Sürdürülebilir İnsani Gelişme için Bilim ve Teknoloji: Cinsiyet Sorunu” raporuna göre, kız öğrencilerin okul sistemindeki eğitim fırsatlarını ve bilim ve teknolojiyi keşfetmelerini engelleyen çeşitli faktörler vardır. Müfredat planlaması, erkek öğrenciler gibi kız öğrencilerin de yaşam deneyimlerini yeterince yansıtmayabilir. Okul sistemindeki öğretmen ve yönetici kişilerin ön yargılı davranışları kız öğrencilerin öz güvenlerini ciddi şekilde zedeleyebilmektedir. Bazı eğitim kurumları yeni mesleklerde kadın adayların sayısını sınırlandırmaktadır. Bu engeller, bazı durumlarda kızların teknik meslek okumasını engelleyen yasal engellerden kaynaklanmaktadır. Ayrıca, yurtdışında okumak için burs veya hibe başvurusunda bulunurken kadınlara katı koşullar getirilmektedir.

Ekonomi sektörü, Bilim ve Teknoloji Meslek Birlikleri ve Bilim ve Teknoloji İş Organizasyonu, bilim ve teknoloji mesleklerine katılan kız öğrenci sayısındaki artışı teşvik etmede yaratıcı bir duruş sergilemişlerdir. Şirketler ve endüstriler, kız öğrencileri bilim ve teknolojide meslek seçmeye teşvik etmek için değişim öğrenciliği veya yaz kampı için mali desteklerde bulunur. Şirketler ve ticari örgütler, yetenekli kadınları teknik ve profesyonel mesleklere çekmek için ortaklaşa videolar üretiyor. Meslek örgütü, özellikle mühendislik ve kimya alanlarındaki cinsiyet meselelerini kapsamlı bir perspektiften inceler ve okul sistemi içinde rol modelleri, rehberlik programları, yaratıcı konular, öğrenci destek sistemleri, öğretmenler gibi etkili kişiler için cinsiyet modelleri gibi her düzeydeki engellerin üstesinden gelmek için önlemler geliştirilmiştir.

2.3. Yaşam Boyu Eğitim ve Mesleki Eğitim için Fırsatlar

İş gücü geliştirme ile üretkenlik, maliyet, kalite ve müşteri memnuniyeti gibi temel sonuç değerlendirme ölçütleri arasındaki bağlantıyı gösteren tecrübeye dayanan önemli kanıtlar vardır. Mesleki eğitim, masraftan ziyade bir yatırımdır. Bu aynı zamanda sağlıklı bir iş uygulamasıdır. Yönetim literatürüne göre yüksek performans, öğrenen örgütlerin ortaya çıkışı ve entelektüel sermaye muhasebesi ile insan kaynaklarının sistematik olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Bununla orantılı olarak kadınların mesleki eğitime tabi tutulma olasılıkları daha düşüktür. Yeni teknolojilerin yaygınlaştırılması, kız çocuklarına ve kadınlara eğitime erişimde ve sürekli beceri geliştirmede karşılaştıkları bazı engellerin üstesinden gelmelerinde yardımcı olacaktır.  APEC İnsan Kaynakları Çalışma Grubu’nun endüstriyel teknoloji için insan kaynaklarını geliştirme ağı hakkındaki raporu, “Kadınlar için Endüstriyel Teknoloji Eğitim Programı: Toplumsal Cinsiyet Konuları ve Program Başarı Faktörleri”, eğitim programında başarı faktörlerini inceledi. Rapor, destek ağı sisteminin kız çocuklarının ve kadınların bilim ve teknoloji alanlarında ve profesyonel mesleklerden dışlanma aşmalarını atlatabilmeleri için kilit bir faktör olduğuna dikkat çekti.

Destek ağları, tarihsel olarak yalnızca erkeklerin erişebildiği gayriresmî eğitim veya rehberliği kadınlara da sağlayarak dengeyi yeniden kurmakla ilgilidir. İnternette bilim, mühendislik ve iş dünyasındaki kadınlara destek altyapısı olarak hizmet edebilecek çok sayıda sanal ağ yaratılıyor. Bilim ve teknoloji alanlarında kadınlar için elektronik ağ sistemlerinin ilginç örnekleri arasında SYSTERS (bilgisayar alanında çalışan kadınlar için tasarlanmış uluslararası bir ağ), SYSTERS-STUDENTS (bilgisayar bölümü kadın öğrencilerini destekleyen bir ağ) ve WISNET (fen, matematik ve mühendislik alanları), WITI (Teknoloji Kadın Münakaşa Grubu) ve WNE (Nükleer Alanlar için Kadın Ağı) gibi elektronik ağlar bulunmaktadır. Elektronik ağlar, kadınlara telekomünikasyon konusunda eğitim vermek için daha eşit fırsatlar sağlama potansiyeline sahiptir. Ağ oluşturma ayrıca bilgi sağlama ve fikir etkileşimlerine daha fazla çeşitlilik katabilir. Son zamanlarda, Asya-Pasifik bölgesinde iş dünyasında, akademide ve devlette üst düzey kadınları hedefleyen bir ağ açıldı. Bilim, teknoloji ve ticarette üst düzey Kadın Liderler Ağı, ekonomik ve bölgesel iş birliği konusuna toplumsal cinsiyet perspektifini ekleyerek APEC’in hedefleri ve vizyonuyla yakından bağlantı kurmak amacıyla başlatıldı. Liderler Ağı, Ekim 1996’da Manila’da ağırlandı. Gündem, iş fırsatlarının değişiminden başlayarak kadın girişimcileri, küçük ve orta büyüklükteki işletmeleri ve yenilikçi şirketleri desteklemek için stratejilerin değerlendirilmesini içeriyordu. Bu, destek sistemi ağının faydalarını göstermektedir.

2.4. Kariyer Zorlukları ve Değişim Stratejileri

Bilim ve teknoloji alanlarındaki yetenekli kadınlara verilen destekleri arttırmak için eğitim ve öğretim stratejileri uygulanırken, sisteme giren çoğu yetenekli kadının girdikten sonra sistemden çıktığı talihsiz gerçeğiyle karşı karşıya kalmaktadırlar. Kurum içindeki haksız ve ayrımcı uygulamaları ortadan kaldıracak bir strateji olmadan, arz yönlü stratejiler ciddi şekilde zarar görebilir. “Sızdıran bilim ve teknoloji boru hatları” olgusu, çeşitli araştırma alanlarının çekirdeği hâline geldi. Kuruluşlarda, işletmelerde ve hükûmetlerde erkek ve kadınları işe almak ve sürekli istihdam etmek için bir “ortam” yaratılması, bazı APEC üye ülkelerinde “örnek uygulama” yöntemlerinin geliştirilmesine yol açmıştır. Bu tarz çalışmalar, paylaşılması gereken zengin bir bilgi kaynağıdır. Geçmişte erkeklerin egemen olduğu alanlarda çalışan kadınların sayısı artarken, görünen ve görünmeyen çeşitli engeller, kadınların geleneksel erkek mesleklerinde çalışmaya devam etmelerini ve ilerlemelerini engellemektedir. İnsan kaynakları geliştirme çalışma grubu NEDM tarafından yayınlanan bir APEC çalışması olan “İşte neler var? Asya-Pasifik Bölgesinde İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesinde Eşitlik” adlı APEC çalışması, yasalar ve yönetmeliklerin kadınlara karşı yarattığı engeller de dâhil olmak üzere ayrımcı uygulamaların arkasındaki nedenleri daha iyi anlamak için araştırma talebinde bulunuyor.

Şirketler ve kurumlar, şirkete katıldıkları andan itibaren cinsiyet ayrımcılığını ortadan kaldıran çeşitli politika araçları geliştirmektedir. İş gücünde çeşitliliği hızlandıran bir ortam yaratmak için kariyer geliştirme önlemleri, yaşam boyu eğitim, eşit ücret ve terfi politikaları, alternatif iş tahsisi ve esnek çalışma programları oluşturulmaktadır. UNESCO’nun 1996 Dünya Bilim Raporu, dört bölümünden birinde bilim ve teknolojinin cinsiyet boyutundaki sorununu ele aldı. Değişimi etkin bir şekilde başlatabilecek politika müdahalelerinin kilit noktaları gözden geçirildi. Ayrıca, tüm bölgelerin örnek olay incelemelerinin grafiğinin tasnif edilmesi, politika fikirleri ve diğer ülkelerde kullanılabilecek ve uygulanabilecek alternatiflerle dolu bir araç kutusu oluşturulması önerildi.

“Çıkış ve yeniden giriş”, vasıflı iş gücünü en üst düzeye çıkarmak isteyen ülkelerde önemli bir iş gücü piyasası sorunudur. Kadın işçiler, çocuklarına ve yaşlı ebeveynlerine bakmak için ücretli iş gücü piyasasını geçici olarak terk ediyor. Kadınların yanı sıra bu durumu yaşayan erkeklerin de sayısı artıyor. Kadınların doğum ve ebeveynlik rolleri genellikle iş sürekliliği ile çatışmalara neden olmaktadır. Bu gibi sosyal ihtiyacı tanıyan ve bunu desteklemek için stratejik planlar yapan ülkeler, en iyi iş gücüne sahip olup vasıflı profesyonellerin gereksiz yere kaybını önleyebilir. Bu amaca ulaşmak için oluşturulan stratejiler arasında, alanda birikim yapmış kişileri alanında en ileri noktada tutmak veya özel beceriler geliştirmek için uzaktan eğitim verilmesi yöntemi de yer almaktadır. Aileleri desteklemek için iş gücü piyasasına çıkış ve yeniden giriş açıkça tanımlanmış ayrıca yaygın olarak onaylanmış çok bölgeli yeterlilik standartları ve sertifikalarla desteklenmişlerdir.

2.5. Politika Belirleyiciler için Kaynaklar

Çok sayıda uluslararası forum, bilim ve teknoloji alanlarında kadınlara ilişkin veri eksikliğini eleştirdi. Tutarlı ve karşılaştırılabilir verilerin olmaması, etkili politika ve program geliştirmenin önündeki önemli bir engeldir. Kapsamlı ve karşılaştırılabilir veriler olmadan, eğitime eşit erişim sağlayan politikalar ve programlar planlamak ve gerekçelendirmenin yanı sıra bilim ve teknolojideki araştırma ve mesleklerde yetenekli kadınları işe almak ve elde tutmak zordur. 1995 Pekin Eylem Platformu, “Kadınlar için On Yıl” ve sonrasındaki kilit konulara parmak basarak, toplumsal cinsiyet verilerinin toplanmasının gerekliliğini yeniden vurgulamıştır. Mesleki ahlak kuralları, bariz kilit konuları belirlemek için toplumsal cinsiyet verilerinin toplanmasında uyum ve tutarlılığı kuvvetle teşvik etmektedir.

1992 BM Çevre ve Kalkınma Konferansı’nda, kayıtlı ve kayıt dışı sektörlerde kadın emektarların sayısallaştırılması istendi. Asya Kalkınma Bankası için 1994 Eylem Planı, “Asya’da Kadınların Eğitimi” raporunda kadınların eğitimi için bir veri tabanı oluşturmanın önemine değindi. BM CSTD’nin Cinsiyet Çalışma Grubu bilim, teknoloji ve teknik mesleklerde kadın verilerinin eksikliğini, politika belirlemede önemli bir “kayıp halka” olarak değerlendirdi. Çalışma grubu ayrıca, veri toplamayı yedi uygulama önleminden biri olarak belirlemiştir.

Küresel bilim ve mühendislik alanına önemli bir katkı sağlayan Asya-Pasifik bölgesinde şimdiden öncü çalışmalar yapılıyor. Bu, güvenilir ve karşılaştırılabilir veri tabanı koleksiyonunun APEC-PECC Pasifik Bilim ve Teknoloji Profili aracılığıyla yapılmaktadır. Bu veri tabanı, bilim adamları ve teknisyenler hakkında şu anda nerede çalıştıklarını gösteren bilgileri, yani istihdam yerinin bir göstergesini sağlar. Bu veri tabanı, kadınların ekonomik alanda çalıştıkları bölümleri kontrol etmek için tam zamanlı/geçici ve ücretli/ücretsiz istihdam durumuna ilişkin verilerle birlikte yıllara göre istatistik sağlayacak şekilde genişletilebilir. Bazı APEC ülkelerinin bu tür toplumsal cinsiyet verilerini sağlama girişimleri için iyi bir başlangıç ​​noktası olabilir.

2.6. Sonuç ve Gelecekteki Fırsatlar

1995 yılında Pekin’de yapılan 4. Dünya Kadın Kongresi’nde bilim, teknoloji ve mesleki alanlardaki cinsiyet sorunları önemli bir yer tutmuştur. Profesyonel kadın mucitler, girişimciler, bilim insanları ve teknisyenlerin çok uluslu ağı, büyük bir fuar (Toplumsal Cinsiyet, Bilim ve Teknoloji Üzerine Bir Zamanlar ve Gelecek Fuarı) ile donatılmıştır. Ev sahibi ülke Çin, Çinli kadınların bilim ve teknoloji inovasyonu alanındaki başarılarının etkileyici sergisine ev sahipliği yapmıştır. “Kadınlar için On Yıl” ve sonrasındaki 25 yıllık araştırma faaliyetlerine dayanarak, bilim ve teknolojideki cinsiyetçi uygulamaların üstesinden gelmek ve en iyi kadın iş gücünü çekmek için çeşitli özel stratejiler ve yenilikçi politika araçları ortaya çıkmıştır.

Nihai hedef, sürdürülebilir ve adil bir kalkınma sürecini güvence altına alırken, küresel bilgiye dayalı pazarda, rekabetçi bir ekonomiye ulaşabilecek yüksek vasıflı insan kaynaklarını geliştirmektir. Bu hedefe ulaşma sürecinde, uzun bir geçmişe sahip cinsiyet ayrımcılığını ve ön yargıyı ortadan kaldıracak stratejilerin titiz ve sistematik bir şekilde araştırılması, daha çeşitli bir iş gücünün kullanılmasını sağlayacaktır. (Ekonomik başarı için temel faktörler çeşitlilik ve yeniliktir.) Bilim ve teknolojide en iyi yetenekleri çekmek için kasıtlı olarak kapsamlı bir strateji, geleceğin başarılı ve sürdürülebilir ekonomik denkleminin önemli bir parçasıdır.

3. Toplantının İlerleme Durumu

4 Kasım 1996’da Seul’de düzenlenen İkinci Bilim ve Teknoloji Bakanları Konferansı’nda, Kanada tarafı “Bilgiye Dayalı Ekonomide Cinsiyet, Bilim ve Teknoloji: APEC için Hususlar” başlıklı bir konferans bildirisi sunmuştur (bkz. Bölüm 2). Konferansın bir sonucu olarak, bakanlar ortak bir bildiriyle bilim ve teknolojide yetenekli kadınları istihdam etmenin ve elde tutmanın önemini onaylamış, kadınların bilim ve teknolojiye tam katkısının desteklenmesi, APEC’in sürdürülebilir ve adil kalkınma hedefine ulaşmasında kilit bir faktör olarak tanımlanmıştır. Ek olarak bu konferansta bilim alanında kadın ve erkeklerin yaratıcılığının ve likiditenin genişletilmesini öncelik olarak belirleyen bir bildiri yayınladı.

Ayrıca, Bakanlar Konferansı’nda, kadınlarla ilgili en iyi uygulamaları kategorize etmek, APEC web sayfasında kadın ve bilim teknoloji sayfası oluşturmak ve politika fikirlerinin değişimi için resmî olmayan bir forum sağlamak için özel bir grubun kurulmasını önerdi. Ayrıca kadın sorunlarının çok yönlü yapısını ve APEC forumları arasındaki iş birliği ihtiyacını da kabul etti. Bu açıdan İnsan Kaynaklarını Geliştirme Çalışma Grubu, Ekonomik Kalkınma Yönetim Ağı’nın toplumsal cinsiyet konusuna ilişkin çalışmasına atıfta bulunulması yerinde olacaktır. KOBİ Politika Grubu, Ulaşım Çalışma Grubu ve APEC İş Danışma Konseyi ABAC gibi diğer APEC forumları da toplumsal cinsiyet problemlerine ilgi gösteriyor. Şimdiye kadar Cinsiyet, Bilim ve Teknoloji Özel Çalışma Grubu sadece APEC’de olan bir gruptur ancak diğer çalışma grupları için de bir model olabilir.

Aşağıda, 12. ISTWG toplantısında onaylanan görev sınırlarının bir özeti ile bu özel çalışma grubunun amacı görülebilir.

İşlev ve Amaç

Erkek ve kadınların bilim ve teknoloji mesleklerine uzun vadeli ve sürekli katılımının gelişim yönü incelenerek bilim ve teknoloji faaliyetlerine en iyi insan gücünü çekme yöntemi gözden geçirilmiştir.

Özel Çalışma Grubunun Eylem Planı

Bilim ve teknolojide kadınlarla ilgili politikalar için en iyi uygulamaları kategorize edip belgelemek.

Odak Alanları

  1. Eğitim-eğitim politikası ve uygulaması, müfredat geliştirme/uygulama, muhafaza etme, ders dışı faaliyetler, yaşam boyu eğitim veren iş yeri, yasal ortam, iş yeri ortamı/politikası, istihdam
  2. İş-aile dengesi, destek sistemi, terfi
  3. Eğitim çalışması-araştırma fonu tahsis süreci, işverenler ve araştırma enstitüleri olarak üniversiteler ve araştırma enstitüleri

APEC web sitesinde cinsiyet, bilim ve teknoloji bilgi sitesi tasarlama, ASTWEB ile ortak çalışma ve araştırma faaliyetleri yoluyla cinsiyet, bilim ve teknoloji web sayfalarına dâhil edilebilecek mevcut çevrim içi bilgilerin belirlenmesi ve yapılan cinsiyet uygulamaları ile ilgili çalışmaların sonuçlarını ana sayfa üzerinden ulaşılabilir hâle getirmek.

Cinsiyet, bilim ve teknolojiye ilişkin politika fikirlerinin değiş tokuşu için resmî olmayan bir forumun sağlanması: düzenli toplantılar, çevrim içi bilgi dağıtımı.

ISTWG ve toplumsal cinsiyet konularına ilgi duyan diğer APEC forumları arasındaki bağlantıları kolaylaştırma: Bu forumlar arasında insan kaynakları geliştirme, KOBİ Politika Görevlileri Grubu, Ulaştırma Çalışma Grubu ve APEC Girişimciler Danışma Kurulu yer alır.

Özetle bu geçici çalışma grubunun görevi şu şekildedir:

  1. Eğitim, çalışma ve araştırmada bilim ve teknolojinin örnek uygulamalarının gözden geçirilmesi
  2. Sonuçların web sitesi aracılığıyla daha geniş bir kitleye yayılması
  3. İş birliği yapmak, bilgi paylaşmak ve tekrarları önlemek için diğer APEC forumları ve diğer ilgili kuruluşlarla etkili bir şekilde bağlantı kurulması
  4. Bilim ve teknolojide bölgesel iş birliğine ilişkin bir sonraki APEC Kabine toplantısına (Ekim 1998, Meksika) rapor vermesi için ISTWG’ye rapor edilmesi

1) Singapur Konferansı

Özel Çalışma Grubu’nun ilk toplantısında (30 Eylül 1997, Singapur) görev anımı, çalışma planı ve ayrıntılı faaliyetleri tartışıldı. Kore, çalışma sonuçlarının web sitesinde paylaşılabilmesi için APEC web sitesi ile bağlantıyı teşvik etmeye karar verdi. Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada’dan delegeler, gelecekteki geçici grup etkinliklerinin yönünü belirlemeye yardımcı olmak için bilim ve teknolojideki kadınlarla ilgili politika ve faaliyetleri duyurdular.

2) Manila Toplantısı

10-11 Mart 1998 tarihlerinde Manila’da düzenlenen Uzman Toplantısı’nda 13 APEC üye ülkesinden 42 uzman ile UNESCO ve OCED’den uzmanlar katıldı ve bilim ve teknolojide cinsiyete göre ayrılmış verilere odaklanıldı. Bilim ve teknoloji eğitimi ve kariyerlerinde cinsiyet eşitliğini teşvik edecek strateji ve politikaların oluşturulması için ihtiyaç duyulan verilerin aydınlatılmasına özellikle önem verildi.

Spesifik Hedefler

  1. Bilim ve teknoloji eğitimi ve kariyer arayışında kadın ve erkeklerin gerçek katılım oranını anlamak için gerekli kilit verilerin belirlenmesi ve gerçekleştirilmesi
  2. Bilim ve teknolojide uluslararası düzeyde karşılaştırılabilir ve cinsiyete göre ayrılmış verilerin toplanmasını sağlamak için sistematik ve işbirlikçi yaklaşımlar aramak
  3. Kadınların, bilim ve teknoloji ile ilgili eğitim ve istihdama katılımını engelleyen engellerin kaldırılmasına yardımcı olacak politika önlemleri ve veri analizi

Bu toplantı aşağıdaki soruların cevaplarını bulmak için tasarlanmıştır:

  1. APEC bilim ve teknoloji geliştirmede cinsiyet neden önemli bir konudur?
  2. Mevcut bilim ve teknolojide cinsiyete göre sınıflandırılan veriler nelerdir ve durumları nedir?
  3. APEC ülkelerinin veri toplamasını ve entegre etmesini nasıl sağlayabiliriz?
  4. Bilim ve teknolojide en iyi insan kaynaklarını keşfetmek ve geliştirmek için politika önlemleri nelerdir?
  5. Etkili politikalar geliştirmek ve izlemek için hangi temel veriler gereklidir?

İlk panelde Kore temsilcisi Dr. Kim Young Ok Kim (Kore Kadın Gelişim Enstitüsü Araştırma Görevlisi) “İş Yerinde Cinsiyet, Bilim ve Teknoloji Verileri: Kore Örneği” temasını sundu.  Kore’de, bilim bölümüne kayıtlı öğrenciler arasında cinsiyet eşitliği sağlanmış olmasına rağmen, kız öğrenciler mühendislikte aşırı derecede yetersiz temsil edilmektedir. (1996’da kız öğrencilere mühendislik derecelerinin sadece %8,3’ü verilmektedir.)  Daha büyük sorun ise bilim ve mühendislikte zaten terhis olmuş yüksek kaliteli kadınların yetersiz kullanılmasında yatmaktadır. Kadın fen ve mühendislik mezunları, aynı bölümdeki erkek öğrencilere göre daha düşük istihdam oranına sahip olup bilim ve teknoloji alanında oldukça düşük bir araştırmacı ve profesör yüzdesine sahiptir.  Ayrıca karar alma düzeyinde katılım oranlarının düşük olduğu da görülmüştür. Bununla birlikte, bu istatistiklerin çoğu, yanlış kavramların ve sınırlı kapsama sahip kaynak maddelerin hesaplanmasıyla kadınların düşük katılım durumunun temel nedenleri ve politika alternatifleri sunularak kısıtlamalar getirilmiştir. Bu nedenle öncelikle nüfus sayımlarında iyileştirmeler yapılmalıdır. Amerikan Bilim Vakfı’ndan lisans derecelerine ilişkin araştırmalar ve doktora derecelerinin istihdam durumu gibi makro düzeyde veriler üretilmelidir. İkinci olarak, özel sektörden daha az yararlanıldığı göz önünde bulundurularak, genel iş yerlerinde ve laboratuvarlarda kadınların karşılaştıkları belirli sorunları ortaya çıkaran küçük çaplı araştırmalar paralel olarak yürütülmelidir. Son olarak, kadınların ev işi ve çocuk bakım yükünün rolü, kadınların sürekli kariyer arayışlarının kesinlikle gerekli olduğu bilim ve teknoloji alanlarında sürekli istihdamını engelleyen önemli bir faktördür. Buna karşı önlemlerin aranması ve savunulması için kadınların ücretsiz ev işlerine ilişkin istatistiksel verilerin önemi vurgulanmıştır.

Grup 1: Anaokulundan Ortaöğretime (12. Sınıf)

Grup 2: Araştırma

Grup 3: Üniversitelerin bilim ve teknoloji ile ilgili bölümlerinde işe alınma ve süreklilik

Grup 4: Cinsiyet, Bilim ve Teknoloji: İş Yerindeki Sorunlar

Grup 5: Cinsiyet, Bilim ve Teknoloji: Örgütteki Sorunlar

Grup 6: Verilerin ülkeler arasında karşılaştırılabilirliğini teşvik etmek için APEC iş birliği mekanizmaları

Her Grup için Öneriler

  • Öncelikli alanların tanımı: Önceliklerin ve tavsiyelerin yönlendirildiği sonuçlar nelerdir?
  • APEC Eylemi: Öncelikli alanlar için gerekli politikalar, politika oluşturma ve denetleme için ihtiyaç duyulan verilerin belirlenmesine yönelik stratejiler, verilerin toplanması ve paylaşılmasına yönelik politika ve stratejiler nelerdir?
  • APEC, ülkeler ve uluslararası kuruluşlardan sorumlu kuruluş ve gruplar kimlerdir?
  • Ulusal verilerin karşılaştırabilirliğini artırmak ve karşılıklı öğrenme ve paylaşmayı sağlamak için APEC içindeki hangi koordinasyon organlarına ihtiyaç vardır?
  • Zaman, para ve insan gücü gibi ihtiyaç duyulan kaynak miktarı nedir ve nasıl temin edilir?
  • Önerilerin uygulaması için zaman çizelgesi nedir?

Toplantının Performansı

Bu seminerde sunulan makaleler, tartışmalar ve tavsiyeler, belgede olduğu gibi APEC ISTWG’de ve 3. APEC Bilim ve Teknoloji Bakanlar Toplantısı’nda (Ağustos 1998, Meksika) kullanılmış ve somut uygulama stratejilerinin keşfedilebilmesi için spesifik eylem stratejileri aranacaktır. Ayrıca konferansın çeşitli materyalleri APEC Web sitesinde (http:// dserver.k.gc.ca/ssg/ag00001e.htm) yayınlanacaktır.

Sürdürülebilir kalkınma, çevre dostu kalkınma ve eşit kalkınma için, daha fazla kadın bilim ve teknoloji sektörüne girme ve bundan en iyi şekilde yararlanma ihtiyacına şimdiden sempati duyuyor. Ancak mevcut istatistikler, bunun politika için öncelikli bir alan olarak konumlandırılmasını ve politika kaynaklarının nihai olarak tahsis edilmesini sağlamak için yetersizdir. Örneğin, kadın iş gücünün özellikle mühendislik alanında yeterince temsil edilmediği genel olarak bilinmektedir. Ancak istihdamla ilgili veriler çok azdır, bu nedenle temsili bölgeler arasında karşılaştırma yapmak imkânsızdır. Ayrıca, kadınların bilim ve teknoloji alanlarında yetersiz kullanımına hangi faktörlerin neden olduğunu ortaya koyacak nicel ve nitel verilere büyük ihtiyaç vardır. Bu tür veriler, ilgili politikaların uygun şekilde uygulanıp uygulanmadığını denetlemek için de gereklidir.

Bu toplantı, bu tür istatistiksel verilerin önemini, şu anda yetersiz olan istatistiksel veri ve göstergeleri ve APEC üye ülkelerinin gelecekteki görevlerini keşfetmek için mükemmel bir şekilde organize edilmiştir. Bu seminerin sonuçlarının, ilgili alanlarda gelecekteki araştırmalar için derinlemesine bilgi ve veri sağlamak için bir mihenk taşı olarak hizmet etmesi beklenmektedir.

3) Tayvan Konferansı

15 Mart’taki Tayvan Özel Çalışma Grubu toplantısında, APEC üyesi ülkelerde bilim ve teknolojide kadınlara yönelik eğitim, çalışma ve araştırma olmak üzere üç alanda örnek faaliyetler paylaşılıp engeller ve bunların üstesinden gelme yolları tartışıldı. APEC liderleri, kadınların bilim ve teknoloji teknisyenlerinin gelişimine tam katılımı için uygun bir politika ortamı yaratarak bilim ve teknoloji eğitimi ve öğretiminde kadınların eğitimini en üst düzeye çıkarma ihtiyacını tartıştılar.

Yazar: Park Eun Jin

Kaynak: SCİENCE ON