Bursa
www.Anadolujet.com

Beş Şehir’ den Biri: Bursa

“Şimdiye kadar gördüğüm şehirler içinde Bursa kadar muayyen bir devrin malı olan bir başkasını hatırlamıyorum. Bu devir, haddizatında bir mucize, bir kahramanlık ve ruhaniyet devri olduğu için, Bursa, Türk ruhunun en halis ölçülerine kendiliğinden sahiptir, denebilir. Bu hakikati gayet iyi gören ve anlayan Evliya Çelebi, Bursa için ruhaniyetli bir şehirdir” der.

                                                                                            Ahmet Hamdi Tanpınar

Bursa, Bithynia kralı 1.Prusias döneminde kurulmuş ve kent statüsüne yükselmiştir. Kartaca Kralı Hannibal, Roma İmparatoru ile yaptığı savaşı kaybedince askerleri ile birlikte 1.Prusias’a sığınmış ve imparatordan büyük bir ilgi görmesi üzerine onun onuruna Bursa kurulmuştur. Bu sebeple de kente Prusa adı verilmiştir. Bursa, tarih boyunca birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış, Osmanlı Devleti’nin ilk başkenti olma özelliğine sahip tarihi, kültürel ve doğal güzellikleri ile ülkemizin gözde şehirlerinden bir tanesidir. 2016 Dünya Yaşanabilir Şehirler sıralamasında Dünyada 28. Türkiye’de 1.sırada yer almaktadır. Marmara Bölgesi’nde yer almaktadır ve 2.901.306 nüfusu ile Türkiye’nin en kalabalık dördüncü şehridir.

BURSA DEYİNCE…

1.Ulu Cami

ulu camii

Evliya Çelebi’nin ifadesi ile Bursa’nın Ayasofyası’dır.

Yıldırım Bayezid tarafından Mimar Ali Neccar’ a 1396-1399 yılları arasında yaptırılmıştır.

  • Rivayete göre, Yıldırım Bayezid Niğbolu Zaferi öncesinde savaşı kazanmak için Allah’a yalvarmış ve 20 cami yaptırmayı adamıştı. Zaferden sonra, damadı Emir Sultan’ın önerisi ile 20 cami değil,20 kubbeli tek bir cami yaptırmaya karar verdi.
  • 20 kubbenin ortasındaki kubbe, açık olarak yapılmıştır. Bu kubbe telle örtülmüştür ve yağmur damlaları buradan girerek havuzda toplanırdı. Ancak günümüzde bu kısım camekân ile kapatılmıştır.
  • Ulu Cami, kapalı namaz kılma alanı bakımından Türk tarihinde yapılmış en büyük camidir.

İslam’daki Yeri

İslam’da 5 makam (durulacak yer, ikametgâh, mevki) vardır.

Ulu Cami 5.mertebededir. Diğer mertebeler ise şöyledir:

1.Mescid-i Haram (Mekke)

2.Mescid-i Nebevi (Medine)

3.Mescid-i Aksa (Kudüs)

4.Emeviye Cami (Şam)

5.Ulu Cami (Bursa)

Vav Harfinin Önemi

  • Ulu Cami’nin her duvarında Vav harfi yazılıdır.
  • Halk arasında, Hızır Aleyhisselam’ın Vav Harfi önünde namaz kıldığı rivayet edilir.
  • Vav harfi, vahidiyet, vahdaniyet yönü ile Allah’ın birliğini temsil eder. Dikkatli bakıldığında, anne karnındaki cenine ya da secde halindeki bir insana da benzetilir.

Vav Harfi ile ilgili meşhur bir hikâye de anlatılır:

Osmanlı Devleti’nin en büyük hat sanatı ustalarından biri Hafız Osman’dır. Hafız Osman, emekli olduktan sonra kafa dinlemek için o devrin en sakin semtlerinden biri olan Üsküdar’a yerleşmiştir. Fırtınalı bir günde, kayıkla Beşiktaş’a geçmek ister. Sahilden kayığa biner. Yol bitmek üzereyken kayıkçı ücretleri toplar. Hafız Osman, yanına para almayı unuttuğunu fark eder. Tabi artık çok geçtir. Ama bir çare gelir aklına. Kayıkçıya, “Efendi, yanımda param yok, ben sana bir ‘vav’ yazayım, bunu sahaflara götür, karşılığını alırsın” der. Kayıkçı yüzünü ekşitip söylenerek yazıyı alır. Bir süre sonra yolu sahaflara düşer. Bakar ki yazılar, levhalar iyi fiyatlara alınıp satılıyor. Cebindeki yazıyı hatırlar ve satıcıya götürür. Satıcı yazıyı alır almaz ‘ Hafız Osman Vav’ı ‘diyerek açık arttırmaya başlar. Sonunda çok iyi bir fiyata satar. Kayıkçı, bir haftalık kazancından daha fazlasını bu ‘vav’ ile kazanmıştır. Gel gelelim bir gün Hafız Osman yine karşıya geçmek istediğinde yine aynı kayıkçı ile karşılaşır. Yol bitmek üzere iken ücretler toplanır. Hafız Osman da parayı kayıkçıya uzatır. Kayıkçı “Efendi, para istemez. Sen bana yine bir ‘vav’ yaz yeter” der. Hafız Osman, tebessüm ederek cevap verir kayıkçıya: “Efendi, o ‘vav’ her zaman yazılmaz. Sen dua et, başka bir gün para kesemi evde unutayım…”

  • Aydan Öğretmen, Sınır adlı romanında, Ulu Cami’deki Vav harfinden bahseder.

Batı cephesindeki dört vav, vakıf, veraset, velayet ve vasiyet i temsil eder.

Koca Sinan, erk sahiplerine;

-vakıflarına soyanlara

-yetim hakkı yiyenlere

-milletin velayetini kötüye kullananlara dikkat çektiğini ve ‘Sakının!’ dediğini hatırlatır.

camide vav harfi

camide vav bursa

2.Yeşil Külliyesi

Yeşil semtine adını veren külliye,1419 yılında Sultan Çelebi Mehmet tarafından yaptırılmıştır.

Cami, medrese, hamam, türbe ve imaretten oluşan külliye, tarihte Fetret Devrinin sona ererek Osmanlı Devleti’nin tekrar, daha güçlü bir şekilde doğuşunu simgeler.

3.Cami

yeşil camii
(www.bizevdeyokuz.com)

Andre Gide, Yeşil Cami için  “zekânın, kâmil halde sıhhati” demiştir.

“O iki ayrı anlayış ve zevkin sadece tebessümünden ibaret olan bir mücadelecisidir. Ve daha ziyade, ileriye doğru yürürken geriye atılan son bir bakışa benzer. Fakat bu bakış ne hesaplı bir tecrübe ile doludur! Gelenek ona ulaşmak için ne kadar zenginleşmiş, ne karışık merhalelerden geçmiştir. Kapıdan içeri girer girmez, Neşati’ nin ‘turfa muamma’ diye adlandırdığı insan ruhu, en tabii iklimlerinden birini bulur. Burada her şey bize Bursa’yı otuz sene içinde Türk yapan ve daha dün alınan şehirden Süleyman Dede’nin dehasını fışkırtan kudretin sırrını anlatır.”

  Ahmet Hamdi Tanpınar

Yeşil Cami,1414-1419 yılları arasında Hacı İvaz Paşa tarafından inşa edilmiştir. Caminin büyük bir bölümü çini ile kaplıdır. Bu çiniler İznik Çinisidir. Caminin tüm işlemeleri Nakkaş Ali tarafından yapılmıştır. Araştırmacı gezgin Charles Texier, Yeşil Cami için, Bursa’nın belki de Osmanlı Devleti’nin en görkemli yapısı olduğunu söylemiştir.

4.Türbe

  • Yeşil Türbe, adını turkuaz kaplı çinilerinden alır.
  • Hacı İvaz Paşa, türbenin mimarıdır.
  • Türbede Çelebi Mehmed ve kızları Hafsa, Selçuk, Ayşe, Sitti Hatun ve oğulları Mahmud ve Yusuf Beyler ve dadıları yatmaktadır.
  • Şair Suat Asral’ın dizelerinde Yeşil Türbe;

“Bursa’nın altın kubbelerinde güneşler doğar, güneşler batar. Yeşil’de bir türbe üzerinde Çelebi Mehmed yatar” şeklinde geçmektedir.

yeşil türbe
(tr.redsearch.com)

5.İznik Ayasofya Cami

Ayasofya Mabedi, ilk olarak M.S 7.yüzyılda, Romalılar tarafından bazilika olarak inşa edilmiştir. Orhan Gazi tarafından,1331.yılında İznik’in fethedilmesi ile camiye dönüştürülmüştür. Kanuni Sultan Süleyman döneminde, Mimar Sinan tarafından yenilenmiştir.

Günümüzde cami olarak hizmet vermektedir.

iznik ayasofya camii
(www.tripadvisor.com)

6.Muradiye Kur’an ve El Yazmaları Müzesi

“Gümüşlü, bir fecrin zafer aynası

Muradiye, sabrın acı meyvesi,

Ömrünün timsali beyaz nilüfer,

Türbeler, camiler, eski bahçeler…”

        Ahmet Hamdi Tanpınar

Bursa’da, Sultan II. Murad tarafından yaptırılan (1426-1430),bünyesinde 12 türbe ve bir cami barındıran, sahip olduğu eserler ile Bursa’nın Topkapı’sı olarak anılan Muradiye Külliyesinde yer alan Muradiye Medresesi, yapılan restorasyonun ardından Kur’an ve El Yazmaları Müzesi olarak açılmıştır. Medrese,15.yüzyılda Sultan II. Murad tarafından yaptırılmıştır. Türk-İslam coğrafyasında dönemin en ünlü eğitim kurumlarından biri olarak anılmış ve bu medresede yüzyıllar boyunca pek çok bilim adamı ders vermiş, pek çok âlim yetişmiştir. Bu kişilerden bazıları ise, Ahmed Paşa, Hamidüddin Efendi, Nureddin Hamza Efendi, Rükneddin Efendi, Kadri Efendi, Nimetullah Efendi ve Fahrettin Çelebidir.

2014 UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde kabul edilen Muradiye Külliyesi ve Medresesi,

18 Ocak 2019 tarihinde, Muradiye Kur’an ve El Yazmaları Müzesi olarak ziyarete açılmıştır.

  • Müzede,10 medrese odasında, Kur’an-ı Kerim’in ilk nazil olduğu zamandan günümüze yazılışındaki aşamalar, hat sanatının gelişimi ile birlikte kronolojik olarak izlenebilir.
  • Yaklaşık 40 adet yazma eserin bulunduğu müzede,7 adet de taş baskı muhtelif içerikli kitap sergilenmektedir.
  • Müzede,19.yüzyıl Kabe-i Muazzama örtüsü ve 18.yüzyıl II. Abdülhamit Han döneminden kalan, üzerinde kendi tuğrasının işlendiği “Kutsal Emanet Bohçası” da sergilenmektedir.

7.Gümüşlü Kümbet ( Aya Elia Manastırı) /Osmangazi-Orhangazi Türbeleri

Gümüşlü, bu Osman Bey’in gömüldüğü eski Bizans manastırının adıdır. Bu tarihi vakayı bildiğim için mi bu üç heceyi her işittiğimde gözlerimin önünde, fecre tutulmuş sihirli bir ayna parlıyor. Yoksa bu parıltı, sadece bu hecelerin yaptığı terkipten mi geliyor? Burada gizlenen Türkçenin hangi sırrıdır?

Gümüş kelimesinin mavimtırak beyazlığını bu şafak renkleri, nereden bulandırdılar?

Bursa fatihleri, yarım asra yakın zaman imanlı ve coşkun akışlarına yol gösteren bu adamın hatırasını elbette ancak böyle kelimeye, bir istikbal rüyasına benzeyen bu üç heceye emanet edilebilirdi.

                                                                                                       Ahmet Hamdi Tanpınar 

 Osmangazi ilçesinde, Hisar semti, Tophane Parkı’nda yer alan Osmangazi Türbesi, Gümüşlü Kümbet olarak anılmış ve sonradan türbeye çevrilmiştir. Ardı ardına gelen hastalıklar sebebi ile sefere çıkamayan Osman Gazi, sekiz yıldan beri kuşatma altında olduğu halde fethedilemeyen Bursa hisarında, gün batımında kubbesi parıldayan manastıra bakarak oğlu Orhan Gazi’ye, “Beni şol gümüşlü kubbenin altına koyasın” diye vasiyet eder. Osmangazi, manastırın vaftizhanesine, Orhan Gazi ise şapele gömülmüştür.

1855 depreminde türbe yıkılınca, Sultan Abdülaziz yeniden yaptırmıştır. Orhan Gazi Türbesi, depreme kadar Osmangazi ile aynı çatı altında bulunurken depremden bugün, Osmangazi Türbesi’nin karşısında yer almaktadır.

osmangazi
(www.gezenek.com)(Osman Gazi)
Orhan gazi
(www.gezicenga.com)(Orhan Gazi)

Su Kültü Ve Hamamlar

 “Velhasıl Bursa, sudan ibarettir.”

                                Evliya Çelebi

bursa da su kültürü

 Bursa, bir su memleketi sayılabilir. Hemen her köşesinde bir çeşme, akarsu ve kaynak vardır. Bursa’da suyun bol olması ve insanların da temizliğe önem vermesi, bir hamam kültürünün oluşmasına vesile olmuştur.

  • Genellikle kadınlar cuma ve pazar günleri sabah erken saatlerde çocuklarını da yanlarına alarak hamama giderlerdi. Bu geleneksel bir olaydı ve aynı zamanda hazırlanan yiyeceklerle bir şölene dönüşürdü.
  • Hamamlar, aynı zamanda dilek dilenen, adak adanan mekânlardır. Dilek dileyen kişiler, dilekleri gerçekleştiğinde, hamamın bir günlük gelirini karşılayarak kişilerin bir günlük hamamdan ücretsiz yararlanmalarını sağlarlardı. Bu hayır, Bursa’da Halvet olarak adlandırılır
  • Halvetler, çoğunlukla Çekirge Sultan Hamamı’nda gerçekleştirildiği için buraya Bursalılar tarafından Halvet Hamamı denmiştir.
  • 1945 yılı, Uludağ Bursa Halkevi Dergisi’nin çıkardığı sayıya göre, Bursa merkezde 36 adet hamam bulunmaktadır.
  • İlk Osmanlı hamamları, Orhan Bey ve kardeşi Alaaddin Bey’in Hisar İçinde yaptırdıkları hamamlardır.
  • Bu hamamları, yine Orhan Bey’in yaptırdığı Aynalı Çarşı olarak anılan hamamı, Murad Hüdavendigar’ın Nalınlar Hamamı, Yıldırım Bayezid’in külliyesinin içinde yaptırdığı hamamlar izler.

8.Oylat Kaplıcaları

oylat kaplıcaları
(www.termalkeyfi.com)

oylat

Uludağ’ın eteklerinde yer alan Oylat Kaplıcaları, suyunun özellikleri bakımından dünyada 2.sırada yer almaktadır. En önemli özelliklerinden bir tanesi de içilebilmesidir.

Bunun dışında daha birçok hastalığa şifa kaynağı olmaktadır.

Oylat İsmi Nereden Geliyor?

Bizans İmparatorluğu zamanında, bölgeye hâkim olan Tekfurun tek bir kızı vardır. Baba kızını çok sevmektedir. Bir gün kız, hastalanarak yatağa düşer. Hastalık çok uzun sürer ve hekimler de bir türlü çare bulamazlar. En sonunda kızı, zamanında isimsiz olan bu kaplıcalara ( Oylat Kaplıcaları)’na getirirler. Ancak kızın, hastalığından kurtulamayacağına inanırlar ve “Yat-öl”, “Öl-yat” diyerek kızı burada bırakırlar. Kız ise her gün burada bulunan kaplıca suları ile yıkanır ve gün geçtikçe şifa bulmaya başlar. Kısa zamanda iyileşip sarayına, babasının yanına geri döner ve o günden sonra bu kaplıcalar Ölyat Kaplıcaları olarak bir şifa kaynağı olarak kullanılmaya başlanmıştır. Günümüze ise Oylat Kaplıcaları olarak gelmiştir.

9.Uludağ

uludağ teleferik
(www.medcezirtur.com)

Antik Çağ’ın ilk tarihçilerinden Heredot’ un, Herodot Tarihi adlı kitabında bu bölge ile ilgili bilgiler yer alır. Uludağ, bu kaynaklarda, Olympos, Mysia Olympos olarak geçer. Roma İmparatorluğu döneminde ise resmi din Hristiyanlık olduktan sonra, Uludağ üzerinde manastırlar kurulmuştur. Orhangazi’nin Bursa’yı fethinden sonra, Türkler, Mysia adını değiştirip Keşiş Dağı demişlerdir. 1925 yılında ise Osman Şevki Bey’in önerisi ile Uludağ adını almıştır.

  • Marmara Bölgesi’nin en yüksek ve Türkiye’nin kış ve doğa sporları merkezi olan Uludağ’da 1963 yılında Türkiye’nin ilk teleferiği hizmete açılmıştır.
  • Dağın doruk noktasından, açık havada İstanbul, Marmara Denizi ve civardaki diğer yerler görülebilmektedir.
  • Uludağ,1961 yılında ‘Milli Park’ ilan edilmiştir.

10.Tirilye (Zeytinbağı)

tirilye sahil
(www.gezerkenugra.com)

Bursa’nın Mudanya ilçesinde yer alan Tirilye, Cumhuriyet dönemine kadar varlığını Rum kasabası olarak sürdürmüştür. Marmara Denizi’nin güneydoğusunda, zeytinlikler ile kaplı vadinin iki yamacında kurulmuştur.

  • Tarih boyunca Misyalılar, Traklar, Antik Romalılar ve Bizanslılar ev sahipliği yapmış ve 1330’dan sonra Osmanlı egemenliğine girmiştir.
  • Zeytini ve balığı ile ünlü olan bu sahil kasabası adını üç papazdan alıyor.

Rivayete göre,325 yılında Birinci Ekümenlik Konsülü, İncil ile ilgili konuları incelemeye alır.

Toplantıya katılanlar arasında görüş ayrılıkları doğar. Muhalifler arasında, Aya Yorgi, Aya Sorti ve Aya Yani adlı üç papaz, Başpiskopos tarafından aforoz edilir. Kendilerine inan yoldaşları ile Trilye’ ye gelen bu üç papaz, burada kiliseler, manastırlar kurarlar.

Papazini denilen mağarada inzivaya çekildikleri düşünülen bu üç papaz, Trilye’ye ismini vermiştir.(Tri, Rumca’da üç ,ielie ise Aziz anlamına gelmektedir.)

  • 1963 yılında Zeytinbağı ismini alsa da bir süre sonra yine Tirilye adı kullanılmaya devam etmiştir. Tirilye’de, Rumlardan kalma 7 kilise,3 manastır,3 adet de ayazma vardır. Günümüze ulaşanlar ise, 3 kilise ve Aya Yani Manastırı’dır.

tirilye sokakları

Tirilye’ de bulunan tarihi yapılar:

-Fatih Cami

tirilye fatih camii

-Tirilye Taş Mektep

bursa taş mektep

-Kemerli Kilise

(galeri.uludag.sozluk.com)

-Dündar Evi

dündar evi

-Yat Limanı

bursa yat limanı

-Eski Postane

eski postane

  • Günümüzde bina Komşu Zeytin olarak hizmet vermektedir.

-Tabut Ev

bursa tabut ev

 -Atatürk Meydanı

atatürk meydanı

 11. Cumalıkızık

cumalıkızık
(www.bizevdeyokuz.com)

Uludağ’ın kuzey eteklerinde kurulmuş, halen yaşayan beş kızık köyünden biridir.Dağın dik etekleri ve vadiler arasına sıkışıp kalan bu yöre köylerine konumlarından dolayı,’kızık’ denmiştir. Köylerin birbirinden ayrılması için dereye yakın olan ‘Derekızık’,fidye verene ‘Fidyekızık’,ve kızık köylerinden topluca gidilen cuma namazı kılınan köye de Cumalıkızık denmiştir. Osmanlıların Bursa’da ilk yerleştikleri bölgelerden olan Cumalıkızık,180’i halen kullanılan, bazılarında ise halen restorasyon çalışmalarının yapıldığı toplam 270 ev ile Osmanlı konut dokusunu günümüze taşımaktadır. Cumalıkızık, vakıf köyü olarak kurulmuştur ve bu özelliğini, yerleşim dokusu ve yaşam tarzına yansıtmıştır.

Trt’ nin yapmış olduğu şöyle de bir belgesel ile bu köyü daha yakından tanıyabilirsiniz.

Yoldan Çık-Cumalıkızık

http://cumalikizikkoyu.com/index.php/2017/07/15/trt-haber-yoldan-cik-belgeseli-1-bolum-cumalikizik/

12.Ve İpekçilik

ipek kozaları

                                                                                    İpek Kozaları

  •  Bursa’da, ipekli dokuma,14.yüzyılın sonlarına doğru gelişmiştir.

İstanbul’un fethinden 1838 tarihine kadar İpekböcekçiliğinin seyri hakkında kesin bilgi yoktur. Ancak, aradaki bu uzun zaman diliminde özellikle Bursa dolaylarında İpekböceği beslenmiş ve el mancınık ve tezgâhlarında ipek kumaşlar ve kadifeler dokunup Avrupa’ya koza ihraç edilmiştir.

  • 1845 yılına gelindiğinde ise ilk ipek çekme sanayi 60 mancınıklı fabrika ile başlamıştır.
  • yüzyılda ise Kevork Terkomyon,’Harir Darü’t Talimi ‘adlı İpekçilik Enstitüsü’nü kurmuştur.
ipekçilik
(www.bursadabugün.com)

1940 yılında ise, Bursa Koza Tarım Satış Kooperatifleri Birliği (KOZABİRLİK) kurulmuştur. Bu sayesinde, ülkemizin ihtiyaç duyduğu ipekböceği tohumları, birlik, kendi bünyesinde üretmeye başlamıştır

ipek eğirme

                                                                           İpek Eğirme Makinesi

ipek ürünleri

                                                                                    İpek Ürünleri

Ahmet Hamdi Tanpınar, Beş Şehir adlı romanının Bursa’ yı anlatan bölümünün ilk sayfalarında,

“Bu şehirde muayyen bir çağa ait olmak keyfiyeti o kadar kuvvetlidir ki insan, ‘Bursa’da ikinci bir zaman daha vardır.’ diye düşünebilir. Yaşadığımız, gülüp eğlendiğimiz, çalıştığımız, seviştiğimiz zamanın yanı başında, ondan daha çok başka, çok daha derin, takvimle, saatle alakası olmayan, sanatın, ihtirasla, imanla, yaşanmış hayatın ve tarihin bu şehir havasında edebi bir mevsim gibi ayarladığı velut ve yekpare bir zaman…” sözleri ile Bursa’da hissettiği, o ikinci zamanı anlatır.”

Bölüm sonunda ise, bahsettiği o ikinci zamanın ne olduğunu;

“Şimdi Bursa’da asıl zamanın yanı başında, bizim için ondan daha başka ve daha derin olarak mevcut olan ikinci zamanı yapan şeyin ne olduğunu öğrenmiş gibiyim. Bu ses ve etrafı kucaklayan her dokunduğu şeyin özünü bir ebediyette tekrarlayan akisleri, bu mevsimlerin ve düşüncelerin ezeli aynası, zamanın üç çizgisini birden veren tılsımlı bir aynasıdır. Sanatın aynası da bundan başka bir şey değildir.”  diyerek özetler.


Kaynakça

http://www.bursa.com.tr/yesil-kulliyesi-22595.html -Yeşil Külliyesi (E.T.18.5.2019)

http://www.bursaulucamii.com/vavharfi.html-Vav Harfinin Önemi (E.T.18.5.2019)

http://www.aydanogretmen.com.tr/blogdetay/24/bursa-ulucamideki-vavlar–/–sinir-romaninda-Bursa Ulu Cami’deki Vav’lar / Sınır Romanından (E.T.18.5.2019)

n-https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/bursa/gezilecekyer/yesil-turbe-Gezilecek Yerler Yeşil Türbe Bursa ( E.t.18.5.2019)

http://www.kozabirlik.com.tr/tarihce.html-İpekçilik Tarihi Hakkında (E.T.21.5.2019) http://bursadazamandergisi.com/makaleler/bursada-ipekcilik-4782.html-Bursa’da İpekçilik(21.5.2019).

http://mbs.bursa.bel.tr/tombsOrgazi.aspx-Mezarlık Bilgi Sistemi -Orhan Gazi Türbesi(E.T.21.5.2019).

http://kartpostalanilarim.com/tirilye/-Buram Buram Tarih Kokan Bursa Kasabası-Tirilye (E.T:20.5.2019).

https://www.mudanya.bel.tr/Mudanya-Hakkinda/12/tirilye/nostalji-sokaklar.html-Nostalji Sokaklar -Tirilye

(E.T:20.05.2019).

Hamamlar ve Su Kültü Yazısı: Bursa Günlüğü Dergisi 5.Sayı /Mart 2019-Uludağ Üniversitesi Öğretim Görevlisi Berrin Sarıtunç

Muradiye Kuran ve El Yazmaları Müzesi Yazısı: Bursa Günlüğü Dergisi 5.Sayı /Mart 2019 -Aziz Elbas

Ahmet Hamdi Tanpınar’a Sözler: Beş Şehir Adlı Romanından