Ana Sayfa / Çeviriler / Haber Çevirileri / Asya / Beluclar Neden Çin’i Hedef Alıyor?

Beluclar Neden Çin’i Hedef Alıyor?

Çin – Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC), Belucistan ve çözülmemiş politik sorunlar güçlü bir birleşim oluşturuyor.

Yıllar sonra, Çin – Pakistan ilişkileri olumlu gelişme gösterdi. İki ülkenin ana akım medyası arkadaşlığın ve kardeşçe bağların mantralarını gösterdi. Buna rağmen, Çin, Pakistan’daki güvenlik konusunda ilk günden şüphe duydu. Aşırılık yanlıları ve Baloch ayrılıkçıları geçmişte Pakistan’da Çinli vatandaşları öldürdü.

En yakın kaza 23 Kasım 2018’de, ağır silahlanmış üç Beluc Özgürlük Ordusu askerinin Karachi’de Çin Konsolosluğunu hedef almasıyla oldu. İki polis memuru ve iki vize danışmanı öldü. Konsolosluktaki Çinli yetkililer güvenceye alındı ve Beluci militanlar misilleme ateşte öldürüldü.

Ağustosa döndüğümüzde, bir intihar bombacısı Belucistan Chaghi’de Çinli mühendisleri taşıyan bir otobüse saldırdı. Saldırganın dışında ölen yoktu; ancak Çinli mühendisler ve üç güvenlik görevlisi yaralandı. Belucistan Özgürlük Ordusu bu saldırının da arkasındaydı.

Beluci ayrılıkçıların orada çalışan Çinlilere karşı oldukları bir sır değil. Ama geçen hafta bir ilki gösterdi: Belucistan dışındaki Sindh’de bulunan Beluci ayrılıkçılar Karachi’de Çinli yetkililere saldırdığı damgasını vurdu. Bir çok analizci Bleuci ayrılıkçıların, Çinli yetkililer arasında panik yaratmak istediklerini ve amaçlarına bir miktar ulaştıklarını tartışıyor.Analizciler ayrıca bu tarz saldırıların gelecekte de olacağını düşünüyorlar. Bu da Pakistan’da genel olarak ve Belucistan’da özellikle, Çin – Pakistan Ekonomik Koridoru’nda için güvenlik ile alakalı soruların artmasına neden oldu.

Pakistan’daki aşırılık yanlıları Çin vatandaşlarını sürekli öldürmekte. Onların öfkesi on yıldan da uzun bir geçmişe, 2007’de İslamabad’daki Lal Masjid Camisi’nin yıkımına dayanmaktadır.Birçokları bunun Çin’in Pakistan hükümeti üzerindeki baskısından kaynaklı olduğunu düşünmekte. Daha yakın tarihte, Xinjiang bölgesindeki Müslüman çoğunluğun üzerinde olan ağır Çin baskısı, Pakistan’daki Çin karşıtı ayrılıkçıları arttırdı. Diğer faktörlerle birlikte bunlar, Pakistan’daki ayrılıkçıları Çin vatandaşlarına karşı davranışlarda bulunmaya itiyor.Geçmişte, Pakistan ülkedeki ayrılıkçılara ve ayrılıkçı militan gruplara karşı güçlü karşılıklar sergilerken, Çinliler buna yanıt olarak kaçırılmış ve öldürülmüştü.

Karachi’de Çin konsoloşluğunu ve Belucistan’da Çinli mühendisleri hedef alan saldırılar, Beluci ayrılıkçıların yollarını değiştirerek daha da radikalleştiklerini göstermektedir. Örneğin, son saldırılarında intihar bombacılarını kullanarak dini aşırılıkçıların ayak izlerini takip ettiler.

Pakistan Başbakanı Imran Khan ve Ordu Kurmay Başkanı General Qamar Javed Bajwa, Çin konsolosluğuna yapılan saldırıyı açıkça kınadı ve güvenlik güçlerini daha ciddi olayları engellemek adına destekledi. Bundan sonra, Pakistan ana akım medyası, özellikle televizyon kanalları, Hindistan’ı konsolosluk saldırısının arkasında olmakla suçladı. Reuters’de yazılanlara göre, Hindistan, Çin konsolosluğuna yapılan saldırıyı hızlı bir şekilde kınadı, ancak Pakistan’daki analistler, Hindistan’ın, Afganistan ve İran’la sınırları olan Belucistan’daki Beluci ayrılıkçılarını desteklediğini iddia ediyorlar.

Pakistan’daki Çin Başkonsolosluğu, sert bir şekilde saldırıyı kınadı ve ‘’ İnanıyoruz ki Pakistan buradaki Çin kurumlarının ve Çinlilerin güvenliğini sağlayabilir. Çin – Pakistan ilişkilerini bozmak için girişilen her saldırı kaybetmeye mahkumdur. ’’ Diye belirtti.

ÇPEK’nin Güvenlik Endişeleri

Beluci milliyetçiler,  Belucistan’daki Çin varlığından ve araştırma projelerinden uzun süredir rahatsızdılar. Onlar, ÇPEK’nin bölgedeki gelişiminden, bir çok Beluci’nin buluş dalgasının demografik grafiklerde yaratacağı değişimden, onları kendi bölgelerinde azınlık haline getirmesinden korktukları gibi endişelenmektedirler.

Binlerce milyon dolarlık proje Belucistan’ın Gwadar limanında bulunmaktadır. Bu da Çin’in kolayca çekilip daha güvenli yerlere yerleşemeyeceği anlamına gelmektedir. Bunun yerine Pekin, ÇPEK’nin Belucistan’daki yatırımları için güvenli bir yol bulmalıdır. Geçmişte Çinli mühendisler bu bölgede çalışırken öldürüldü ve Beluci ayrılıkçılar ÇPEK’nün projelerini sosyal medya kanalıyla sürekli tehdit etti.

Çook açık ki Çin, Pakistan üzerinde jeostratejik ve jeoekonomik bir ilgiye sahip. Bu nedenle Çin, ÇPEK’nün her şeye rağmen başarılı olmasını istiyor. Diğer taraftan Çin, ÇPEK’nün karşıtı olan militan gruplar hakkında aşırı derecede bir endişeye sahip. Çinli analistler, Çin yönetimine başarıyı sağlamak için projelere bölgesel destek inşa etmeyi önemsemeyi önerdiler. Shi Zhiqin ve Lu Yang’ın Carnegie-Tsinghua Merkezi için bir anlaşma koyarken ‘’ Çin, sadece Pakistan hükümeti ile anlaşırken geleneksel yöntemlerinden vazgeçmeli ve bunun yerine bölgesel komitelerle iletişime geçerek yerel çıkarları daha iyi karşılamalı ve bu sayede Pakistanlılar da ÇPEK’den yararlanabilmeli.’’ Diye belirttiler.

The Financial Times ayrıca Çin’in ÇPEK projesi yerine gizlice Beluci ayrılıkçılarla görüşmeleri sürdürdüğünü yazdı. Ama kısa bir süre sonra Çin, Pakistan ve Beluciler bunu inkar etti.

Belucistan’ın eski Başbakanı Dr. Abdul Malik Baloch (2013 – 2015), Beluci ayrılıkçı liderlerle görüşmeler için çabalamaktadır. O,  Beluci ayrılıkçı liderlerin etkileyicilerinden Brahumdagh Bugti ile tekrar tekrar gizli görüşmeler yapmaktaydı. Kimilerine göre, O ayrıca eski federal bakanı General (Retd) Abdul Qadir Baloch da eşliği ile görüşmeler yaptı. Ancak maalesef bu görüşmeler sonuç veremedi.

Beluci Perspektifi

CPEC Pakistanlı yetkililer tarafından oyun değiştirici olarak adlandırıldı. Ancak Baloch onları sesi olabildi mi? CPEC’in, Gwadar ve Belucistan kökenli olmasına rağmen, Baloch’lar proje hakkında resmi bir retorik ile zar zor tartışılmıştır. Baloch’ların, şehirlerinde CPEC’ye sahip olmalarının onlara her hangi bir getiri sunacağına dair hiçbir kanıt yoktur.

Sonuç olarak, arazilerinin koridorun omurgasını oluşturmasına rağmen birçok Beluci, CPEC duyurulduğu vakit onların rızası aranmadığından dolayı endişeli. Ayrıca, Beluciler, bölgeleri dışından gelen ve CPEC’yi takip ederek Gwadar’a yatırım yapan bir Pakistanlı dalgası öngörüyorlar.

Baloch’lar arasında ortak bir korku mevcut ve bu sadece Baloch milliyetçileri ile sınırlı kalmıyor. CPEC ve türevi projelerin yakın gelecekte demografik değişiklikler getireceğini düşünüyorlar. Daha şimdiden Gwadar’daki bir çok insan evledini çok ucuza dışarıdan gelen yatırımcılara sattı bile. Beluci milliyetçileri bu trendi bir ‘’devralma’’ olarak görüyorlar ve bunun demografik bir felaket olacağını çünkü bölenin etnik kökenini değiştirdiğini düşünüyorlar.

CPEC projelerinin Beluci’ler ve devlet arasındaki çatışmaları kızıştırması muhtemel. İki güç tarafı da daha en başından beri birbirine güvenmemektedirler. Pakistan daha şimdiden CPEC’e 10,000 güçlü güvenlik görevlisi temin etti. Bu sırada Beluci ayrılıkçıları işçilerin rotasına birçok saldırı gerçekleştirdi.  

Pakistan, hedeflerini hızlıca başarmaya çalışan bir hikayeye sahip. Bu hikayede, konularla ilgili temel bir anlayış geliştirmek için zaman ayrılmadığını görmekteyiz. Bu hikaye Balochistan’da CPEC ile tekrardan başlıyor. Soru şu: Pakistan (Çin’in yardımlarıyla bile olsa) isyandan ardına isyanın gerçekleştiği bir ilde gelişme getirebilir mi?

Yanlış olmasın: Beluciler gelişme istiyorlar. Her şeyden sonra, nüfusun yüzde 75’i kırsal alanda yaşıyor. Onlar da ayrıca bu gelişmenin bir parçası olmak istiyorlar; ama bundan önce Pakistan, siyasi olan Beluci problemini çözmeli. Ancak bundan sonra gelişim güvenli bir çevrede olmaya devam eder.

Beluciler her zaman demir bir elle mücadele etmişlerdir. Ama  bugün, geçmişten farklı olarak, Beluciler eğitimli ve siyasi haklarının farkındalar.

Belucistan dışında, hatırı sayılır sayıda Beluci genci Punjab, Sindh ve Khyber Pakhtunkhwa gibi bölgelerde değişik üniversitelerde okumaktalar. Ama eğitimlerini tamamladıktan sonra çoğu işsiz kalmakta. Bu da Pakistan için gençler ÇPEK projelerine dahil etmede ve onlar için hem iş yaratıp hem de talep oluşturma konusunda altın bir fırsat ortaya koyuyor. Beluciler, ÇPEK ile gelen gelişmeler dışarısı için değil kendileri için iyi şeyler getirdiğini gösteren kanıtlar görmek istiyorlar.

Eğer Pakistan genç Belucileri buna ikna etmede başarısız olursa, gençler Beluci ayrılıkçılarına katılabilir ve ülkeye karşı savaşabilirler.

Kaynak: https://thediplomat.com/2018/11/why-balochs-are-targeting-china/

Çevirmen Hakkında

 

Yaren Hancı / TESA İngilizce Çevirmeni 

İstanbul Üniversitesi 

Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Mezunu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir