Size daha iyi hizmet verebilmek adına sitemizde çerezler bulundurmaktayız. Gizlilik Politikamızı öğrenmek için tıklayınız. Ayrıca kişisel verilerin koruması kanunu kapsamında TESAD ile iletişime geçen her birey, iletişim verilerinin paylaşılmasını ve ilgili TESAD birimlerince kullanılmasını kabul beyan ve taahhüt eder.
Avustralya
Kaynak: Anthony Hearsey

Avustralya Yangınları Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Temmuz sonlarında başlayan yangın sezonu itibariyle son on yılların en şiddetli yangını ile karşılaşan Avustralya’da geniş kırsallar harap oldu.

Sadece Yeni Güney Galler eyaletinde 1300’den fazla ev tahrip olurken, ülke çapında 24 kişi hayatını kaybetti. ABD dahil diğer ülkelerden yangınla mücadele için destek gelse de eyalet ve federal yetkililer, devasa yangınları zapt etmek için uğraşıyor.

Kalıcı sıcaklık ve kuraklığın kötüleştirdiği yangınlar için birçok kişi iklim değişikliğini de doğal afeti şiddetlendiren bir unsur olarak gösteriyor.

Yangınlar Nerede Oluyor?

Her Avustralya eyaletinde yangınlar gözükse de Yeni Güney Galler eyaleti en çok hasarı alan bölge oldu.

Yangınlar ağaçlıkları, ormanları ve Mavi Dağlar gibi ulusal parkları yıkıp geçti. Sidney ve Melbourne gibi Avustralya’nın en kalabalık şehirlerinden bazıları da etkilendi. Yangın varoşlardaki evleri tahrip ederken şehir merkezlerini ise kalın duman sütunları örttü. Aralık ayında Sidney’de duman o kadar vahimdi ki, hava kalitesi ‘tehlikeli’ seviyesinin 11 kat üstündeydi.

Yangınlar tenha binalarda veya muhitlerin bazı bölgelerinde küçük çaptayken hektarlarca araziyi işgal eden büyük çaplı felaketler de gözükmektedir.

Yangınlara Ne Sebep Oluyor?

Avustralya’nın kuru ve sıcak yaz mevsimi, yangınların çıkmasını ve yayılmasını kolaylaştırmakta ve yangın sezonu oluşmasına sebebiyet vermekte.

Genellikle yangınların sebebi kuraklığın etkilediği ormanlara yıldırım çarpması gibi doğal sebepler. Kuru yıldırım (yağış oluşturmayan yıldırım türü) Aralık sonlarında Victoria’nın East Gippsland bölgesindeki birçok yangının arkasındaki sebepti. Devlet dairesi Victoria Acil Servis’e göre yıldırım, sadece beş saat içinde 20 kilometreden fazla yol aldı.

İnsanlar da ayrıca yangınların çıkmasında pay sahibi. Kasımda, Yeni Güney Galler Kırsal İtfaiye Hizmeti, 19 yaşındaki gönüllülük üyesini kasten yangın çıkarma şüphesi üzerine tutuklandı ve 6 haftalık dönem boyunca yedi ayrı kasten yangın çıkartma suçu ile itham ediliyor.

Yangınlar Neden Bu Kadar Şiddetli?

Yangın sezonu Avustralya’da her zaman tehlikelidir, 2009’daki Kara Cumartesi günü Victoria’da 173 kişi hayatını kaybetti ve bu olay tarihin en ölümcül çalılık yangını olarak kayıtlara geçti. Ancak bu sene durum olağan dışı bir şekilde şiddetli. Ateşlerin fanlanması yangınla mücadele koşullarını özellikle zorlaştırıyor.

Avustralya son on yılların en büyük kuraklığını yaşıyor. Ülkenin Meteoroloji Müdürlüğü’nün Aralık ayında yaptığı açıklamaya göre geçen ilkbahar kaydedilmiş en kurak dönemdi. O sırada da bazı yerlerde 40 dereceden fazla sıcaklık görülürken, aralık ayındaki sıcak hava dalgası ülke çapındaki ortalama sıcaklık rekorunu kırdı.

Güçlü rüzgarlar yangının ve dumanın daha fazla yayılmasını sağlarken ölüme de yol açtı. 28 yaşındaki gönüllü itfaiyeci Yeni Güney Galler’deki sert rüzgarların kamyonunu devirmesiyle hayatını kaybetti.

Uzmanlar iklim değişikliğinin sel ve yangın gibi doğal afetlerin odağını ve etkisini arttırdığının görüşünde. Hava koşulları yıllardır gittikçe daha da aşırılaşıyor, yangınlar daha yoğun bir şekilde yayılıyor ve sezonun daha erken vakitlerinde görülüyor.

Yeni Güney Galler İtfaiye ve Kurtarma yetkilisi de dahil olmak üzere bazı üst rütbeli acil servis yetkilileri 2019 yılında Başbakan Scott Morrison’a iklim krizinin Avusturalya üzerindeki etkisine dair uyarı mektubu gönderdi.

Morrison, cevaben karbon emisyonlarını azaltmaya dair bağlılığını ve aynı zamanda mantıklı politikalara bağlı kalacağını vurguladı ancak yangınlara karşı tamamen koruma sağlayabilecek “ister iklim ister herhangi başka konuda tek bir politika” olmadığını söyledi.

Şimdiye Kadarki Hasar Ne Boyutta?

Birkaç eyaletin sakinleri evlerini kaybetti ve kasabalar alevler içinde kaldı. En ağır yapısal hasar ülkenin en kalabalık eyaleti olan Yeni Güney Galler’de meydana geldi. 1588’den fazla ev parçalandı ve 650’den fazlası da zarar gördü.

Avustralya’nın altı eyaletinde toplamda 7,3 milyon hektardan fazla alan yandı, ki bu Belçika ve Danimarka’nın birleşimlerinden daha büyük bir alana tekabül ediyor. En sert etkilenen eyalet ise yangınların 4,9 milyon hektarlık alanı yaktığı Yeni Güney Galler.

Karşılaştıracak olursak, Brezilyalı yetkililere göre 2019 Amazon yağmur ormanları yangınlarında 7 milyon hektardan fazla alan yandı. Ölümcül yangınları ile bilinen Kaliforniya’da ise 2019 yılında hemen hemen 100.000 hektarlık bir alan, 2018’de ise yaklaşık 404.680 hektarlık bir alan yandı.

Yangın sezonunda toplamda 24 kişi hayatını kaybetti, içlerinden bazıları gönüllü itfaiyecilerdi.

Ne Kadar Hayvan Öldü?

Yaklaşık yarım milyar hayvan Yeni Güney Galler’deki yangınlardan etkilendi, milyonlarcası da muhtemelen öldü ki bu tahminlerin ılımlı olduklarını söyleyebiliriz. Sidney Üniversitesi’ndeki çevre bilimcilere göre bu rakam ülke çapında bir milyarı bulmuş olabilir.

Yeni Güney Galler için oluşturulmuş veriler çoğunlukla memelileri, kuşları ve sürüngenleri içerip böcekleri, yarasaları ve kurbağaları hesaba katmıyor. Yani çevre bilimciler gerçek meblağın daha yüksek olduğuna kesin gözüyle bakıyorlar.

Federal Çevre Bakanı Sussan Ley, Yeni Güney Galler’deki koalaların neredeyse üçte birinin yangınlarda ölmüş olabileceğini ve yaşam alanlarının üçte birinin yok olduğunu belirtti.

Çevre bilimciler, koalalar gibi ülkenin geneline yayılmış türlerin yok olma tehlikesiyle direkt olarak karşı karşıya olmadıklarını belirtti ancak bazı kurbağa ve kuş türleri gibi daha spesifik ekolojik konumda yaşayan düşük nüfuslu türlerin yaşam alanlarına yangın sıçraması halinde soylarının tükenebileceğini de ekledi.

Bunlar, nüfus yoğunluğu ile ilgili daha önceki araştırmalar baz alınarak yapılmış oldukça iyi tahminler ancak yangınlar tamamen bitene kadar araştırmacıların hasarın boyutunu ve tam olarak kaç hayvanın öldüğünü gözlemleme imkânı yok.

Neler Yapılmakta?

Hem eyalet hem de federal yetkililer aylardır yangın kriziyle mücadele ediyor.

Ocak ayı başlarında Victoria eyaleti ‘felaket durumu’, Yeni Güney Galler de olağanüstü hâl ilan ederek yangınla mücadele için olağanüstü yetki tanıdı ve ek hükümet kaynakları hibe etti. Queensland eyaleti de Kasım ayında kısa bir süreliğine olağanüstü hâl ilan etti.

Yalnızca Yeni Güney Galler’de görev alan 2000’den fazla itfaiyeci var ve daha fazla destek de yolda. ABD, Kanada ve Yeni Zelanda yardım için ilave itfaiyeciler gönderdi.

Federal hükümet aynı zamanda arama kurtarma, yangınla mücadele, tahliye ve temizleme çalışmaları için hava kuvvetleri uçağı, askeri personel ve kruvazör desteği sağladı.

Morrison yönetimi, yangınlardan etkilenen toplulukları eski haline döndürmek ve onarmak için iki yıllık bir süre içinde dağıtılmaya başlanacak olan 2 milyar Avustralya doları (1,39 milyon $) değerinde bir kurtarma fonu başlattı.

Başbakan önceki günlerde yaptığı açıklamada yangınla 10 günden fazla mücadele eden her gönüllü itfaiyeciye 4200 dolara kadar bir ücret vereceğini açıklamıştı. Diğer yapılacak yardımlar arasında tazminatlı ücret ve gönüllü itfaiyeciler için ilave izin var.

Yangınlar Ne Zaman Bitecek?

Ne yazık ki Avustralya yaz mevsimine daha yeni giriyor. Normalde sıcaklıklar Ocak ve Şubat ayında zirve yapıyor, bu da ülkenin rahat bir nefes alabilmesi için önlerinde daha aylar olduğu anlamına geliyor.

Her yıl gerçekleşen bir olay olduğu için yangınların tamamıyla biteceğini söylemek olası değil ve hatta geçen seneler dikkate alındığında yangınların daha da kötüleşme ihtimali var

Nasıl Yardım Edebilirim?

Australian Red Cross, Salvation Army Australia, the NSW Rural Fire Service ve the St. Vincent de Paul Society Australia gibi kurbanların kurtarılması ve iyileşmesi için çalışan çeşitli kuruluşlara bağış yapılabilir.

Ayrıca, WIRES, Port Macquarie Koala Hastanesi ve Currumbin Doğal Yaşam Hastanesi gibi yaban hayatı kurtarma ve tedavi gruplarına bağış yaparak harap olmuş hayvanlara yardımda bulunabilirsiniz.

Muhabir: Jessie Yeung

Kaynak: https://edition.cnn.com/2020/01/01/australia/australia-fires-explainer-intl-hnk-scli/index.html