Ana Sayfa / Yazılarımız / Siyaset / ”Astana Görüşmeleri” Genel Değerlendirme

”Astana Görüşmeleri” Genel Değerlendirme

Yazan: Atilla Arda Beşen

Astana görüşmelerinin sebebi olan Suriye konusu için, çatışmadaki derinliğin artmasından sonra bir çözüme kavuşturulup karara bağlanma aşamasına geçilmeliydi. Her geçen gün kriz büyürken Suriye topraklarında etnik, dinsel, siyasal kimliklere göre ayrım kendini göstermişken Ortadoğu tabi ki bu halde bırakılmayacaktı, çıkarların çatıştığı noktada bir düzenleme bir çerçeve gerekiyordu artık bu bölge için. Cenevre Konferansı’nda beklenilen sonuçlar alınamamış sonuçları da tam bir çözüm getirmemişti hatta ve hatta aykırılıklar derinleşmiş ve durum çok daha farklı bir yöne evrilmişti. Rusya – Türkiye – İran görüşmesinden sonra bu barış organizasyonun yapılması kararlaştırılmıştı.

Astana Görüşmelerine katılacak ülkelerin isimleri merak edilirken 4 ülkeyle sınırlı kalacağı belli oldu. Bunlar: Rusya-Türkiye (Organizatörler)- İran- BM Suriye Temsilcisi Mistura-ABD Elçisi. Bazı ana aktörleri açıklamanın faydalı olacağı fikrindeyim.

Rusya: Rusya, Astana görüşmelerine gelirken Ukrayna Krizi’nde olduğu gibi Suriye Krizi’nde de Batı’ya karşı açık bir üst konum kazanmakla beraber Ortadoğu politikasında başarılı olmuş ve çatışma konularında direkt belirleyici rol üstlenme tavrını net bir şekilde ortaya koymuştur. Hegemon devlet çatışmalarında rakip hegemonun yapmak istediği gibi. Rusya ABD’ye yeni sistemde bir meydan okuma durumuna girmiş bulunmakta ki bu Ukrayna Krizi ile ilk ciddi patlamayı meydana getirecekti. Rusya artık çok farklı bir boyutta karşımıza çıkacaktı ki Türkiye ile yaşanan uçak krizinin ardından Türkiye ile ilişkileri düzeltmeye gidecek ve bunu sağlam temeller üzerine kendi politikası için kullanacaktı. Rus Dışişleri Bakanı ‘’Türkiye’nin Teröristlerle İşbirliği Yaptığını Unutmayacağız.’’ Şeklinde bir demeç dahi verecekti ki bu demeç ilişkiler düzelmeye başladıktan sonra verilecekti. Rusya elindeki ödün için kullanacağı malzemeleri politik sahneye ara sıra çıkarmakta tereddüt etmiyor. Astana Görüşmelerini organize eden 2 devletten biri olan Rusya bu görüşmelere kutupların Ortadoğu Politikalarının galibi olarak gidiyor.

Türkiye: Türkiye bu görüşmelere katılırken biraz daha kutup değişimi içinde katılmakta. Şangay İşbirliği Örgütü’ne yakınlaşması ve Rusya ile arasını düzeltmesi tam olarak bunun sonucunu ve hissiyatını vermekte. Rusya ile ilişkileri sürekli bozuk kalamayacak olan Türkiye realist bir düzlemde davranıp ilişkilerini tekrar sağlam temellere oturtmak istiyor ve bunu yapması için gereken en önemli ödünlerden biri Suriye politikası önceki çalışmalarımda ‘’Stratejik Diplomasi Tavizi’’ diye anlattığım ve anlatmaya çalıştığım olay tam olarak bu. Türkiye uyguladığı dış politikalarından birini Rusya’nın çıkarı uğruna feda ederek aslında tabiri caizse iki yüzlü bir politika izlememiş oluyor ve vazgeçtiği bu politikanın meyvesi olarak ise Suriye konusunda söz sahibi olan garantör devlet ünvanını alıyor. Astana Görüşmelerini düzenleyen ülkelerden biri de tabi ki Türkiye.  Stratejik diplomasi tavizi bazı durumlarda kaçınılmaz iken bazı durumlarda daha politik çerçevede kullanılabilmektedir.

Suriye: Esad’ın tavrı bu konuyla ilgili çok net olmakla beraber biz oraya her şeyi konuşmak için gidiyoruz diyerek aslında perspektifi tek bir olaya tıkamayacaklarının sinyalini vermekte. Esad görüşmelerde kesinlikle sadece çatışmaları ya da tek bir muhalif grubun konuşulmayacağının bilincinde. Suriye’nin hükümet tarafının Astana görüşmelerinde biraz daha rahat olacağı tahmin edilmekte çünkü bir Rusya ve İran desteği ciddi anlamda söz konusu ama burada asıl önemli kısım ise muhaliflerin de bu duruma nasıl cevap vereceği ve görüşmelerdeki tavırları olacak şüphesiz.

Muhalifler: Muhaliflerin beklentisinin insani yardım olacağı da söylenmekle beraber çatışmanın çözümü ya da tavizsizlik konusu hala belirsizliğini koruyor. Muhalifler adına katılacakları aslında gerçekten zor bir görüşme beklemekle beraber BM’nin katılmasını diplomatik avantaja çevirmeleri beklenebilir bir hareket olabilir.

Bu aktörler dışında ABD’nin Astana Büyükelçisi George Krol görüşmelere katılacak ve ABD Türkiye ve Rusya tarafından davet edilmesine rağmen, başkanlık devir teslim durumlarından dolayı katılamayacaklarını açıkladılar. Rusya Dış İşleri Bakanı Lavrov daha önceden  Trump ve ekibinin orada olmaları gerektiğini söylemişti.

Ayrıca Birleşmiş Milletler Suriye Özel Temsilcisi Mistura’nın görüşmeye davet edildiği ve katılacağı da açıklandı.

YPG’nin terör örgütü olarak görülmesinden dolayı görüşmelere çağrılması Türkiye tarafından reddedildi.

Astana Görüşmeleri Cenevre ruhunu tekrar canlandırma amacında olup biraz daha farklı bir boyutta karşımıza çıkmaktadır. Devletler arası ilişkiler ve tavizler Astana’yı hazırlamış olup aynı zamanda aktörlerin belirleyiciliği biraz değişmiştir. ABD her ne kadar Ortadoğu politikasında bir hegemon devlet olarak çok ses çıkaramadıysa da Astana Görüşmeleri’nde bir heyet bulundurması gerekirdi diye düşünmekteyim. Suriye için özel temsilci yollamak Büyükelçi yollamaktan daha farklı bir durum olabilirdi ABD açısından. Muhaliflerin ve İran’ın tavırlarını merak etmekle beraber en çok yoğunlaşılması gereken olayın seçim sonucu çıkacak olup olmadığı önemli bir meseledir. Stratejik Diplomasi Tavizleri genel yorumu ise görüşmelerdeki kararlara göre diğer yazıda ele alınacaktır. Astana Görüşmeleri bugün başlayacak olup gelişmeler üzerine değerlendirme yazıları devam edecektir.

Kaynakça

http://www.aljazeera.com/news/2017/01/syria-war-rebel-groups-attend-astana-peace-talks-170116140328801.html

http://www.aljazeera.com.tr/haber/abd-astanada-bizi-buyukelcimiz-temsil-edecek

http://eurodialogue.eu/Syrian%20Opposition%20Meeting%20in%20Astana%20Makes%20Tentative%20Headway%20in%20Finding%20Way%20Forward%20for%20Peace%20Process

http://www.kazakhembus.com/content/astana-hosts-syrian-opposition-meeting-search-peace

http://rbth.com/news/2016/12/28/russia-in-contact-with-turkey-on-possible-astana-meeting-on-syria_670606

http://www.haber10.com/dunya/astana_zirvesine_kimler_katilacak-677393

http://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-38661085

http://www.ntv.com.tr/dunya/astana-gorusmelerine-4-ulke-katilacak,AQVa5HvT40e7bDLaqM-3qQ

https://www.aydinlik.com.tr/dunya/2016-aralik/astana-gorusmeleri-icin-hazirliklar-basladi

http://www.insanhaber.com/dunya/lavrov-trump-ve-ekibi-astana-da-olmali-h84567.html

http://www.internethaber.com/astana-gorusmeleri-icin-abd-kararini-verdi-1748516h.html

Yazan Hakkında

 Atilla Arda Beşen

İstanbul Üniversitesi
Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir