Ana Sayfa / Yazılar / Ekonomi / ABD-Çin Arasındaki Ticaret Savaşı
ABD-Çin Arasındaki Ticaret Savaşı
Medyascope'dan Alınmıştır.

ABD-Çin Arasındaki Ticaret Savaşı

Bu yazıda Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’nin 2018 yılında Çin’e karşı ek gümrük vergisi uygulaması kararı ve bu kararın yürürlüğe konmasından itibaren iki ülke arasında devam eden ticaret savaşını ele alacağız. ABD’nin milli güvenlik gerekçesiyle, ithal ettiği çelik ve alüminyuma[1], özellikle dünyanın en önemli çelik ihracatçısı Çin’e karşı ek gümrük vergisi kararını, 6 Temmuz 2018 yılında yürürlüğe koydu. Bu günlerde de devam etmekte olan ek gümrük vergileri, Türkiye de dâhil birçok ülke ekonomisini etkilemektedir. Yazının genelinde, ticaret savaşının nasıl başladığı ve günümüzdeki durumunu değerlendirmeye çalışacağız.

Ticaret Savaşı Nedir?

Ticaret savaşı, bir ülkenin diğer ülkeden ithal ettiği mallara karşı getirdiği kısıtlamalar ve ek gümrük vergileridir. İlgili diğer ülkenin de bu duruma misilleme yapmasıdır. İki ülkenin girdiği bu ticari savaş sonucu diğer ülke ekonomileri etkilenirken, iki ülkenin de bölgesel gerginlikler yaşandığı görülüyor.[2]

Günümüzde en güncel ticaret savaşı da ABD ve Çin arasında yaşanıyor. Trump, başkanlık seçimlerinde ülkesinin Çin ile yaşadığı ticari hacim dengesizliğini düzeltmek için ticari açığı kapatmaya yönelik vaatlerde bulunmuştur ve bu konuda halkın desteğini almıştır. Bunun yanında Trump, Çin’i ucuza elde edilen mal ve fikirler için hırsızlıkla suçluyor.[3]

Ticaret Savaşı Nasıl Başladı?

2018 yılı 6 Temmuz’da, Amerika ve Çin karşılıklı olarak ek gümrük vergilerini koyma karalarını resmi olarak harekete geçirdi. Bu iki ülkenin karşılıklı ek gümrük vergi koyma kararı ilk önce 2018 yılının şubat ayında, ABD Ticaret Bakanlığı’nın Çin’den aldıkları çelik ve alüminyum ithalatına ek gümrük vergisi getirmeyi önermesiyle başladı. Dünyanın önemli çelik ithalatçısı olan Çin, bu karara tepki gösterdi. Şubat ayını takip eden mart ayında ise, bu sefer Çin, ABD’den ithal ettiği üç milyar dolar değerindeki ticari mallara ek gümrük vergisi getirme kararı aldı. Çin’in bu kararından sonra ABD Başkanı Donald Trump, Çin’e karşı yeni ek gümrük vergilerinin getirileceği ve bu tutarın da 30 milyar dolar olacağını söyledi. Çin ve Amerika arasında en hareketli dönem 2018 yılının nisan ayı idi. 2 Nisan tarihinde Çin, ABD’den ithal ettiği 128 ürüne %25’lik bir ek gümrük vergisi getireceği kararının hemen ardından, 3 Nisan günü, Amerikan Hükümeti Çin’den ithal ettiği mallara yönelik 50 milyar dolarlık ek gümrük vergisi paketi hazırladı. Hemen ardından, 4 Nisan günü aynı paketi yani ABD’nin hazırladığı ek gümrük vergisi paketine karşılık, Çin de 50 milyar dolarlık ek gümrük paketini hazırladı. 5 Nisan gününde ise, Donald Trump Çin’e 100 milyar dolarlık ek gümrük vergisi uygulamak istediklerini söyledi. 15 Haziran’da ABD Başkanı Trump, 34 milyar dolarlık yeni ek gümrük vergi paketini açıkladı ve bu paketin 6 Temmuz 2018 günü yürürlüğe gireceğini açıkladı. Bu açıklamanın olduğu gün içerisinde Çin, ABD’den ithal ettiği tarım ve sanayi ürünlerine getireceği ek gümrük vergilerini açıklayarak, ABD’ye cevap verdi.[4]

Ticaret Savaşı’nın Güncel Durumu

1 Ağustos 2019 günü ABD Başkanı Donald Trump, Twitter hesabı üzerinden yaptığı açıklamaya göre, Çin’in ABD’den alacağı fazladan tarım ürünlerini almaması sonucu ek yaptırım kararı aldı. 300 milyar dolarlık Çin malına %10 oranında, kendi deyimiyle “küçük bir” ek gümrük vergisi daha ekleneceğini ve bunun da 1 Eylül günü yürürlüğe gireceğini açıkladı. “Küçük bir” ek tarifesi getirilen malların teknoloji ürünlerinden giyim mallarına kadar geniş ürün listesi olduğu tahmin ediliyor. Trump’ın bu açıklamasından sonra, Çin Yuan’ı ABD Doları karşısında %1 değer kaybederek 2008’den beri en düşük seviyesini gördü. [5]

Ağustos ortalarına geldiğimiz zaman ise, ABD bazı mallara uygulayacağı ek tarifesini 1 Eylül’den 15 Aralık’a ertelediğini duyurdu. Bu malların içinde cep telefonları, laptoplar, tekstil ürünleri, bazı oyuncaklar, video oyun konsolları ve bilgisayar monitörleri yer alıyor. Trump bu ertelemenin, Noel zamanı Amerikan vatandaşlarının alışverişinin etkilenmemesi, ekonomik canlılığı etkilememesi için olduğunu açıkladı. Alınan bu karar sonrası Apple hisselerinde yüzde 5 artış yaşandığı görüldü.[6]

300 milyar dolarlık mallara koyulacak ek tarifeler 1 Eylül’de yürürlüğe gireceği, yapılan sonraki açıklamalarda bazı oyuncakların vergisinin 15 Aralık’a ertelendiği söylense de, Çin’deki oyuncak sektöründeki yetkililerin ağustos ayının sonunda yaptığı açıklamasına göre, oyuncak ticaretinde ABD yüzünden gördükleri ekonomik zarar karşısında yeni pazar arayışına girdiklerini açıklamışlardır. Çinli oyuncak üreticileri Avrupa, Orta Asya ve Afrika’da, pazar arayışlarını buralarda yoğunlaştırmaya başlamışlardır.[7]

1 Eylül 2019 tarihine geldiğimizde ise, iki ülke ek tarifeleri hayata geçmiş durumda. Çin, içinde ABD ham petrolünün de yer aldığı 1.717 Amerikan ürününe %5 ila %10 arasında ek vergiyi hayata geçirdi. Bu 1.717 ürünün değeri 75 milyar dolar olduğu belirtiliyor. Çin de, diğer 5.078 ürüne uygulayacağı ek vergileri 15 Aralık’tan sonra hayata geçirecek. Bu ürünlerin de toplam değerinin 112 milyar dolarlık ürün olduğu belirtiliyor. Amerika Birleşik Devletleri de, Çin’in 112 milyar dolarlık malına %15 ek vergi uygulamaya başlamıştır.[8]

Bahsettiğimiz iki ülke arasındaki ticaret savaşının devam edeceği görülüyor. Önümüzdeki aylarda iki ülkenin anlaşmaya varıp varamayacağını ilerleyen zamanlarda göreceğiz.

Kaynak

Kaynak

Kuzulu, Özcan: ABD’nin Çelik ve Alüminyum Çıkışının Perde Arkası, TESAD, 09.03.2019, (ET:25/08/2019).

Gündüz, Rahmi: 6 Maddede ABD – Çin Ticaret Savaşı, Euronews, 06.07.2018, https://tr.euronews.com/2018/07/06/abd-ve-cin-ticaret-savasini-anlama-rehberi-merak-edilenler (ET:30/08/2019).

Forex, Haber, ABD – Çin Arasındaki Ticaret Savaşları Nasıl Başladı?, 11.07.2018,  https://www.forex.com.tr/haber/abd-cin-arasindaki-ticaret-savaslari-nasil-basladi-7935211(ET: 26/08/2019).

BBC, News Türkçe, Abd-Çin Ticaret Savaşı: Trump 300 Milyar Dolar Değerinde Ürün İçin Ek Gümrük Vergisi Açıkladı, Pekin’den Misilleme Gelebilir, 02.08.2019, https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-49201327 (ET: 26/08/2019).

BBC, News Türkçe, Abd-Çin Ticaret Savaşı: Abd, Çin’e Uygulanacak Bazı Ek Gümrük Vergilerini Erteledi, 13.08.2019, https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-49339177 (ET: 27/08/2019).

Bloomberght, Haberler, ABD-Çin Ticaret Savaşı Çin’in Oyuncak Sektörünü Vurdu, 28.08.2019, https://www.bloomberght.com/abd-cin-ticaret-savasi-cinin-oyuncak-sektorunu-vurdu-2231447 (ET:30/08/2019).

Habertürk, Haberler, İş ve Yaşam, ABD ve Çin Ek Vergileri Yürürlüğe Koydu, https://www.haberturk.com/abd-ve-cin-ek-vergileri-yururluge-koydu-2518199-ekonomi  (ET:01/09/2019).

Dipnotlar

[1] Özcan Kuzulu, TESAD, ABD’nin Çelik ve Alüminyum Çıkışının Perde Arkası, 09/03/2018 (ET:25/08/2019).

[2]Rahmi Gündüz, Euronews, 6 maddede ABD – Çin ticaret savaşı, 06.07.2018, https://tr.euronews.com/2018/07/06/abd-ve-cin-ticaret-savasini-anlama-rehberi-merak-edilenler (ET:30/08/2019).

[3] A.g.e.

[4] Forex, Haber, ABD – Çin Arasındaki Ticaret Savaşları Nasıl Başladı?, 11.07.2018,  https://www.forex.com.tr/haber/abd-cin-arasindaki-ticaret-savaslari-nasil-basladi-7935211(ET: 26/08/2019).

[5] BBC, News Türkçe, Abd-Çin Ticaret Savaşı: Trump 300 Milyar Dolar Değerinde Ürün İçin Ek Gümrük Vergisi Açıkladı, Pekin’den Misilleme Gelebilir, 02.08.2019,

https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-49201327(ET: 26/08/2019).

[6] BBC, News Türkçe, Abd-Çin Ticaret Savaşı: Abd, Çin’e Uygulanacak Bazı Ek Gümrük Vergilerini Erteledi, 13.08.2019, https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-49339177(ET: 27/08/2019).

[7] Bloomberght, Haberler, ABD-Çin Ticaret Savaşı Çin’in Oyuncak Sektörünü Vurdu, 28.08.2019, https://www.bloomberght.com/abd-cin-ticaret-savasi-cinin-oyuncak-sektorunu-vurdu-2231447(ET:30/08/2019).

[8] Habertürk, Haberler, İş ve Yaşam, ABD ve Çin Ek Vergileri Yürürlüğe Koydu, https://www.haberturk.com/abd-ve-cin-ek-vergileri-yururluge-koydu-2518199-ekonomi  (ET:01/09/2019).

Bu makaleye atıf için: Ad soyad, Kurum Adı, Sayfa Adı ya da Başlığı, Yayın Tarihi , Web Adresi, ( Son Güncellenme Tarihi / Erişim Tarihi ) formatında belirtilmesi gerekmektedir.
Telif Hakları hakkında detaylı bilgi için tıklayınız.

Ege Birsu Alkan

Ege Birsu Alkan
TESAD Ekonomi Masası Araştırmacı Yazarı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir