Temel Liderlik Teorileri

Çeviren: Merve Nur Bayraktar

Liderlik Kuramlarının Öğrenimi
İyi Bir Lider Olmanın Esaslarını Teşkil Eden Özellik ve Davranışları Keşfedin
Neden bazı liderler başarılıyken diğerleri başarılı değildir?
Gerçek şu ki; bir lideri başarılı kılan şahsi özelliklerin “sihirli bir reçetesi” yoktur. Ayrıca farklı karakterlerin olaylar karşısındaki  tutumları da farklı olacaktır.
Yine de bu, etkin bir lider olmayı öğrenemeyeceğiniz anlamına gelmez. İhtiyacınız olan tek şey liderlik kavramı hakkındaki farklı yaklaşımları öğrenerek kendiniz için uygun olanı bulmak.
Bunu yapmanın bir yolu da bugün liderlik hakkındaki fikirlerimizin bel kemiğini oluşturan olan temel liderlik teorileri hakkında bilgi edinmektir. Bu makalede bunları keşfediyoruz.
Dört Temel Teori Grubu
Dört temel yaklaşım grubunun her birine göz atıp bazı modellerin ve yöntemlerin birbirinden nasıl yardım aldığını görelim. ( Bunların dışında da birçok teori olduğunu aklınızda bulundurun.)
1.Karakteristik Yaklaşımlar- Hangi Tür İnsanlar İyi Bir Lider Olur?
Karakteristik yaklaşımlar, etkin liderlerin birtakım ortak özellikler ya da karakteristik eğilimler taşıdığını öne sürer.
Erken dönem karakter teorileri, liderliğin doğuştan gelen, içgüdüsel bir özellik olduğunu söyler. Bunu ortaya çıkarırsınız veya çıkarmazsınız. Şükür ki bu fikri bıraktık. Artık kendi kendimize ya da başkalarıyla beraber, liderlik özelliklerinin nasıl geliştirileceğini öğreniyoruz.
Karakteristik yaklaşımlar, bize yönetim esnasında yardımcı olan karakteristikleri ve özellikleri (örneğin duygudaşlık, doğru karar verme yetenekleri, dürüstlük, iddialı tutum ve sempati) tanımlamamız konusunda yardımcı olur.
Yine de bu özelliklerin hiçbiri ya da birkaçı bir lider olarak başarıyı temin etmez. Karakteristik özellikler zihnimizden dışa yansıyan davranışlardır. Fakat içsel yöntem ve inançlarımız da etkin liderlikte önemlidir.
2.Davranışsal Yaklaşımlar- İyi Bir Lider Ne Yapar?
Davranışsal yaklaşımlar liderlerin nasıl davrandığına odaklanır. Örneğin; liderler yerine getirilmesi gereken bir iş olduğunda dikte eder mi veya işbirliği bekleyebilir mi? Veya kabul ve destek görmeleri için ekiplerini karar alma sürecine dâhil ederler mi?
1930’larda Kurt Lewin, lider davranışlarını temel alan bir tasarı geliştirdi. Üç tip liderden bahseder:
A.Otokratik Liderler: Ekiplerine danışmadan karar verirler. Bu liderlik türü, hızlı karar alınması gereken, takım çalışmasına ihtiyaç duyulmayan, ekip uzlaşısının başarı için zorunlu olmadığı durumlar için idealdir.

SMXLL

B.Demokratik Liderler: Ekibinin karar almadan önce sürece dahil olmasına izin verir, yine de bu dahil etmenin ölçüsü liderden lidere değişebilir. Bu tarz, ekip uzlaşısının gerektiği zamanlarda önemlidir fakat çok farklı bakış açıları olduğu zaman yönetmesi zor olabilir.
SMXLL

C.Özgürlükçü Liderler: Karışmazlar. Ekibinde çalışanların pek çok karar almalarına izin verirler. Bu yöntem, ekibin kapasitesinin ve çalışma azminin yüksek olduğu, yakın takibe ihtiyaç duyulmadığı durumlarda işe yarar. Ne var ki bu durum liderin tembelliğinden ya da dalgınlığından da kaynaklanıyor olabilir. Ve bu durumda bu liderlik tarzı çuvallayacaktır.
SMXLL

Açıkçası, liderlerin davranışları performanslarını etkiler. Araştırmacılar, bu liderlik tutumlarından birçoğunun farklı zamanlar için uygun olacağını fark ettiler. En iyi liderler, pek çok farklı tutumu kullanabilip her durum için en doğru olanı seçenlerdir.
3.İhtiyatlı Yaklaşım- Şartlar İyi Bir Lider Olmayı Nasıl Etkiler?
Teorilere nasıl öncülük edileceği konusunda herhangi bir örnek lider olmadığının farkına varıldığında, en iyi liderliğin bulunulan vaziyete göre hareket etmek olduğu anlaşılmıştır. Bu yaklaşımlar hangi üslubun hangi durumda en iyi yöntem olacağını öngörmeye çalışır.
Örneğin hızlı karar almanız gerektiğinde hangi tutum en iyisi olur? Ekibinizden tam destek beklediğinizde daha iyi yönetmenin bir yolu var mıdır? Bir lider daha fazla çalışan odaklı ya da görev odaklı olmalı mıdır? İşte tüm bunlar ihtiyatlı liderlik yaklaşımlarının yanıtlamaya çalıştığı sorulardır.
4.Güç ve Etki Yaklaşımları – Liderin Gücünün Kaynağı Nedir?
Güç ve etki odaklı liderlik yaklaşımları, tamamen farklı bir yaklaşımı ele alırlar. Bunlar liderlerin uygulamaların yerine getirilmesi için kullandıkları güç ve etkiyi esas alır ve sonuç olarak ortaya çıkan liderlik tutumlarını inceler.
Belki de bu yaklaşımların en çok bilineni French ve Raven’in Gücün Beş Şekli yaklaşımıdır. Bu model üç tip konumsal güçten –meşruluk, ödül ve zorlayıcılık- ve kişisel iki güç kaynağından -uzmanlık ve müracaat- (kişisel cazibe ve çekiminiz) ve bahseder. Bu model mesleki gücünüzü kullanmanın en iyi seçenek olduğunu öne sürer. Çünkü uzmanlık alanlarınızı güçlendirmenizi (bu güç mesleki anlamda ciddi manada uzman olmakla gelir) kişisel gücü kullanmanın en makul kaynağıdır.
Güç ve etkiyi kullanan bir diğer liderlik tutumu da etkileşim odaklı liderliktir. Bu yaklaşım insanların -başka bir şey için değil- yalnızca mükâfat için çalıştıklarını iddia eder. Hal böyleyken de görev tasarlamaya ve mükâfat oluşturmaya odaklanır. Diğer yandan bu temas kurmak ve çalışma azmi yüksek bir çalışma ortamı oluşturmak için en cazip yöntem olmasa da, çoğu zaman işe yarar ve liderler pek çok organizasyondaki temel işlerin yerine getirilmesinde bu yöntemi kullanır. Benzer şekilde model vasıtasıyla yönetmek de ekibinizi etkileyecek bir diğer kullanışlı yöntemdir.
Etkili Liderlik Tutumları
Yukarıda bahsettiğimiz üzere uyumlu liderlik tutumu genellikle iş yerinde kullanılabilecek en iyi yöntemdir.
Uyumlu liderler bütünlük sağlayarak geleceğe yönelik sürdürülebilir ve ilham verici bir çizgi oluşturmasını bilirler. İnsanlara bu görevi yerine getirmek için gerekli olan çalışma azminin dağıtılmasını sağlar. Bu sayede en güçlü ve başarılı ekipleri oluştururlar.
Yine de zaman zaman özel durumlara ya da gruplara göre tutumunuzu da uyarlamanız gerekebilir. Bu da diğer yöntemleri muntazam bir biçimde kavramanın neden önemli olduğunu ortaya koyuyor.
Anahtar Kelimeler
Zamanla, liderlik üzerine birkaç temel yaklaşım ortaya çıktı. Bu yaklaşımlar dört kategoriye ayrılır.
1. Karakteristik Yaklaşımlar
2. Davranışsal Yaklaşımlar
3. İhtiyatlı Yaklaşımlar
4. Güç ve Etki Yaklaşımları
Uyumlu liderlik, iş ortamlarında kullanılabilecek en etkin türdür. Yine de bu temel liderlik yaklaşımlarını okuyarak, birbiriyle ilintili modelleri ve vasıtaları anlayarak daha etkin bir lider haline gelebilirsiniz.
Kaynak: https://www.mindtools.com/pages/article/leadership-theories.htm
Çeviren Hakkında, 
Merve Nur Bayraktar
İstanbul Üniversitesi, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler
Kocaeli Üniversitesi, İlahiyat 
Bizi sosyal medyada takip edin
Arkadaşlarınızla Paylaşın:

Bize Katılın

Siz de bizimle gönüllü olarak çalışmak ister misiniz?
İletişim formunu doldurun, sizinle irtibata geçelim.

İletişim Formu İçin Tıklayın

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial