Rusya “Küçük Kardeşi” Kazakistan’ı Kaybediyor

Rusça aslından çeviren: Zelina ÇEPER

Kazakistan yavaş yavaş Rusya’dan uzaklaşıyor. Kazakistan Dışişleri Bakanlığı geçtiğimiz günlerde Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un ABD ile vizelerin kaldırılması görüşmelerini iptal etme talebini reddetti. Daha önce, Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, Kiril alfabesinden Latin alfabesine geçme kararı almıştı. Son olarak ise artık Kazak yetkililerin kamu alanlarında Rusça konuşulması yasaklanmıştı.

İlk bakışta, hiçbir şey fırtınanın yaklaştığını göstermiyordu. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Rusya’daki üçlü (Rusya, Türkiye ve İran) toplantının ardından Suriye’deki sürecin çözülmesinde arabuluculuk yaptığı için Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev’e teşekkür etti.

Daha sonra yapılan basın toplantısında, bir soru Rus bakanı şaşırttı. Lavrov’a Kazakistan ve ABD arasındaki vizelerin kaldırılmasının uygulamaya konulması konusunda Rusya’nın duruşunun nasıl olduğu soruldu. Bu soruyla Lavrov’un bu konu hakkında hiçbir şey bilmediği ortaya çıktı.

Rus Bakan, Nursultan Nazarbayev’in Ocak ayında Washington’a yaptığı ziyaret sırasında ortaya konan vizelerin kaldırılması konusunda, Astana’nın yürürlükten kaldırmasını istedi. Lavrov’a göre, sınırlar ABD’ye açılmadan önce, Kazakistan vizesiz rejimin kurulduğu alanları Avrasya Ekonomik Birliği’nin liderliği ile koordine etmelidir.

Moskova neyden korkmaktadır?

Amerikan casuslarının Kazakistan’a vizesiz gelebilmesinden ve daha sonra Kazakistan ile Rusya Federasyonu arasındaki vizesiz seyahat durumundan yararlanarak Rusya’nın topraklarına nüfuz etmesinden korkmaktadır. Dolayısıyla da böyle bir durum ciddi ulusal güvenlik sorunlarına değinmektedir.

Ancak Kazakistan Lavrov’un talebini göz ardı etti. Ertesi gün, Kazakistan Dışişleri Bakanlığı, yabancı devlet vatandaşları için vizelerin kaldırılmasının uygulamaya konulmasının herhangi bir egemen devletin meşru bir hakkı olduğunu belirten özel bir bildiri yayınlayarak Rus diplomasisinin başına sert bir başkaldırı sağladı.

Tabi bu denli sert bir ifadenin Nursultan Nazarbayev’in kişisel onayı olmadan asla yayınlanamayacağını belirtmek gerekir. Kazakistan Cumhurbaşkanı, Kremlin’e açık bir mesaj gönderdi: Rusya’nın “ağabey” olarak Kazakistan’a talimat verebileceği zamanlar geride kaldı.

Moskova için endişe verici bir gelişme daha: Kazakistan, Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü’ne (CSTO) üye olmasına rağmen ABD ile aktif bir askeri işbirliği içerisindedir. Geçtiğimiz günlerde Kazakistan Silahlı Kuvvetleri’nin mühendislik birliklerinin memurları, Pentagon mühendislerinin eğitim merkezini (Virginia’daki Fort Lee ve Fort A.P. Hill) görmek amacıyla Amerika Birleşik Devletleri’ni ziyaret ettiler.

Kazak Savunma Bakanlığı’nın basın organı daha sonra şu mesajı verdi: “İkili brifing sırasında, Amerikan uzmanlarının da katılımıyla, mayın temizliği ve patlayıcı nesnelerin imha edilmesi konularında eğitmenler için eğitim kursları düzenlenmesi konuları ele alındı.”

Doğal olarak Rusya Federasyonu Savunma Bakanlığı yetkililerin kafasında şu soru gündeme gelecektir: Nazarbayev niçin Rus askeri merkezlerinden ziyade Amerika’yı tercih etti?

Kazakistan’ın yakın zamanda “Rus dünyasından” uzaklaştığı bir diğer adım ise ülke başkanının Kiril’den Latin alfabesine geçme kararıdır. Kazak alfabesi Türklerin kullandığı alfabe ile ortak temele sahip olacak ki bu da, cumhuriyetin Türkiye’nin kültürel alanına girebilmesine katkıda bulunacaktır. Kazakistan Cumhurbaşkanı, “Latin alfabesine geçiş, halkımız için tarihsel olarak önemlidir.” dedi.

Her ne kadar resmi olarak Moskova bu konuda kaygı duymamış olsa da, Kazakistan’ın “Pan-Türkizm” üzerine fikirleri oldukça korkutucu bulunmuştur.

Ve son taçlandırma ile kendi ülkesinde Rus dilinin kapsamını daraltan Kazakistan başkanının, son zamanlarda Bilgi ve İletişim Bakanı ile yaptığı toplantıda aldığı karar şu şekildedir: şu anda cumhuriyetin hükümeti ve parlamentosu sadece devlet dilinde Kazakça konuşmalıdır.

“Kazak dilinin statüsünü yükseltmek için çalışmaya devam etmemiz gerekiyor. Parlamentonun ve hükümetin faaliyetleri devlet dilinde yapılmalı” diye açıkladı. Nazarbayev, “Aynı zamanda bu konuda vatandaşların haklarını ihlal etmemeli ve onlar için senkronize çeviri seçeneği sunmalıyız” diye ekledi.

Yine de Kazakların ana dilinde akıcı olmadıkları ortaya çıkıyor. Mükemmel bir şekilde İngilizce bilen Londra Ekonomi Okulu mezunu olan Kazakistan Adalet Bakanı Marat Beketayev, Kazakçasını geliştirmek için bir öğretmen tuttu.

Nursultan Nazarbayev’in sıradaki adımları şu soruyu gündeme getiriyor: Astana önümüzdeki yıllarda geleneksel çok yönlü politikasını koruyacak mı? Yoksa Orta dünyaya yönelerek, kendini gideren güçlendirmeye çalışan Türk dünyasına ve transatlantik süper gücüne mi yönelecek?

Yazar: Aydın Mehtiyev

Kaynak: https://www.pravda.ru/world/formerussr/21-03-2018/1376576-astana-0/#

Çevirmen Hakkında


Zelina Çeper / TESA Rusça Çevirmeni
İstanbul Üniversitesi
Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler

Bizi sosyal medyada takip edin
Arkadaşlarınızla Paylaşın:

Bize Katılın

Siz de bizimle gönüllü olarak çalışmak ister misiniz?
İletişim formunu doldurun, sizinle irtibata geçelim.

İletişim Formu İçin Tıklayın

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial