Ana Sayfa / MAKALE ÇEVİRİLERİ / PROPAGANDA SİNEMASININ DÜNYA TARİHİ

PROPAGANDA SİNEMASININ DÜNYA TARİHİ

Çeviren: Birgül Gülsün Yılmaz

Bu kitap, karşılaştırmalı bir yaklaşım üzerinden cevap veren ve birkaç uluslararası yardım çağrısından yapılmış olan, politik propaganda sinemasının toplamını doğrulayan bir kitaptır. Otuzdan fazla yazarın Jean Pierre Bertin Maghit yöneticiliği altında toplanmıştır, bu yönetici Occupation altında Fransız sinemasının özel tarihçisidir, ne yazık ki açılışın girişini kaleme almamıştır, 1898 dönemini ele almak için İspanyol-Amerikan çarpışmalarında filmin ilk siyasal kullanımlarıyla birlikte 1960 yıllarına kadar televizyonunun ilerleyişi tarafından o çağ belirlenmiştir. Uydurma filmler, belgeseller ve günlük olayları anlatan ürünler üzerinden dünyadaki büyük güçlerin stüdyoları tarafından yazarlar yüz tutmaktadır: ABD, SSCB, Avrupa (Fransa, İspanya, İtalya, İngiltere, Almanya, İsviçre) ve Japonya oldukça büyük bir ölçüye sahip, Latin Amerika (Küba, Brezilya) ve Çin. Örneğin doğu ve merkez Avrupa gibi diğer komünist ülkelerin figür olmayacağı biçimde üzüntü duyar.

Bu kolektif açılış kronolojik ve uzunluk olarak eşit şekilde düzenlenen dört bölüme ayrılmıştır. Birinci bölüm yeterince kısa (20 sayfadan az) “propaganda filmlerinin kökeni” ve filmin sonunda yurtseverlik temasının işlendiği görülür: İspanyol-Amerikan çarpışmaları (Küba, 1898) ve Birinci Dünya Savaşı. Bunu da Emmanuel Vincenot sayesinde görüyoruz. ABD İspanya’ya karşıdır ama gerçek zamanda filme alınmamıştır. Savaşma, ordunun bazı maketleri (amaçlar kötü niyetliydi, çağın halkı için yorgun olduklarını söylemek daha da gerçekçidir.) ve leğenin suyla doldurulması sayesinde yeniden yardımların bir amacı olmuştur. Savaş filmlerinin ilki olan bu çalışma, ilk dünya çatışmasını izlemektedir, karşılaştırmalı yaklaşım içinde (Fransa, Almanya, İngiltere) bu anlaşma Laurent Véray tarafından uzun ve zengin bir anlaşma olmuştur. Yazar, vermek için çalışmayı temsil eder ve kurgu filmi analiz edene kadar hizmetini ortaya koymayı anlar (askerler, ekranın önünde olan öncüler, kadınların sinematik olarak tanıtımı, bilimsel halk yayını üzerinden yapılan film). Sinema “savaş varlığı”nın görünümünün yetki vermesine benzer ama paradoks sonuç olarak karşılaşmanın aşırı şiddetinin yokluğunda ikamet eder.

  1. ve 3. bölümlerde iki savaş arasında ve 2.Dünya Savaşı boyunca sinema üretilenleri içerir. Birçok metin tematik olarak “sinema ve bütüncülüğü”(Nazi Almanyası ve SSCB) üzerinden işler. “Bütüncül film”in kavramı Nazi Almanyası’nda sinema üzerinden Jerome Bimbenet’in metninde geniş boyutlarda kullanılmış ve bahsedilmiştir, Leni Riefenstahl ve tasvir edilen Nazi hayali çevresinde yazar yer alır. 1924-1928 sürecinde François Albera geniş görüş çevresinde sinematik propagandanın yer değiştirdiği gibi “propaganda”, “çalkantı” ve “doktrin”(Hannah Arendt referansına göre) arasında tartışma üzerinde incelemeye davet etti. Oksana Bulgakowa gelecek dönemi ve yapısal tarih üzerinden yeniden gelişi analiz etti, yani sinema endüstrisinde partinin yükseliş kontrolünün fiyatını araştırdı, o kurgu filmlerinin gelişmiş ve daha az gelişmiş olanının çalışmasıyla izlemeye koyuldu. Eğer eski iki yardımın bu dönemde bizim Sovyetik sinemanın tanınmasında senteze ya da karşılaşmaya katılırsa Valérie Pozner’in metnine göre 2.Dünya Savaşı’nın güncel Sovyetik öğrencileri ve önde yollanan işlemlerin çalışması RGALI ve RGASPI, Sinema Müzesi (Moskova) fonları, RGAKFD ve birincil yayınların kaynakları baz alınarak belgesel arşivleri sayesinde tarihsel planın yenisini aydınlatır. Fotoğrafların çeşit çeşit olması, organizasyonun zorluğu (referansın koruyuculuğu), askeri düzenin rolü ve yeri ve yeni otonominin varlığından yapılan operatörlerin çoğunlukla “savaşın gerçekliğinin” raporunun olduğu bu yardım Sovyetik propaganda makinesinin izinin avantajının yarmasına izin verir. Eğer o savaşın boşa alınmasından önce olduğu gibi olsa onu içerirdi, Sovyetik yurtseverlik duygularının uyandırılması gerekliliği nedeniyle stüdyoların yeri değişebilir.

Eğer bu metinler dikkatinizi çektiyse büyük bir kısım için politik gücü olan film endüstrisinin yapısal bağlılığı –sinematik gücün endüstrisinin oluşumunda yönetici rejimlerin rolünde üstü kapalı biçimde- kitaplar da “aşağıdan” olacak biçimde filmler gibi propaganda aracı olarak kullanılmıştır. Örneğin; Hollywood stüdyolarındaki durumda, propaganda savaş gücündeki yurtseverlik dayanağının popüler ve ticari gücünün etkileri tarafından hatırlanır. “Silah” olarak filmin sorunu, sınırları veya bir filmin yasaklanması büyükelçilik rolüyle ‘uluslararası diplomasi’de Troisieme Reich davasında ortaya çıkıyor. Japon eğitiminde, Mathieu Capel’in iki metni tarafından sanatın siyasetini hatırlatan şeylerin sunulması –onun “Bolşevik” talebi- ve dahası proleter sinemanın Japon liginde çalışılmasıdır. Onların birincil üyeleri savaş ihtiyaçları için daha büyük stüdyolara entegre edilir. Sonuç olarak, birçoğunun propaganda, yurtseverlik ve milliyetçilik arasındaki bağın sorusu sorulmalıdır.

Açılışta ya da sentez yapılmasında ulaşılan problematiklerin beraberliğinin öncelikle yeniden çevrilmesi zordur, yaklaşımların ya da tarihi ve coğrafi olarak izlemelerin farklı olmasıdır. Kesinlikle tipoloji açılışın güçlü noktalarını inşa eden ve kronolojik büyük sınırları tarif edilmesine izin verilen bir değişkendir. 1930’lu yılların başında dünyaca önemli bir turne inşa edildi, sinematik olarak üretimin öneminin giderek artmasıyla siyasalla beraber dünyayı içeren bazı bölgeler vardır. Dahası, bazı metinlere göre –belki çok az bulunan-  çünkü diğerlerinin ortalama bilgisi ya da kitleler üzerinden çoğunluğun sinema sapması üzerinden siyasal propaganda sınırlarının bilmesine izin verilen karşıt görüşlere sunmasıdır. Sylvie Lindeberg’in metni “Gaullien olabilmenin gösterisi: güncel filmlerin randevusunun eksikliği”ne göre; güncelin görüşünün fiyatı, gecikmeyle beraber olay ve görsel olarak iade etmenin arasında kalan öğrenci ve bazı gecikmelerle beraber yayılmasını gösterir. Savaştan sonra, televizyon devletin propagandasında sahip araç yerine gelecektir- bilgi filmlerinin mutlak kontrolü ile- ve 5.cumhuriyet’in kurucusu yeni cinsin icat edicisidir. General her teleskopçunun adresi için direkt olarak aile sıcaklığıyla davet eder olmuştu. Karşılaştırmanın başlığı, “sinekratisinin” sınırları ve güçleriyle kuşatmış olmak için –“radyokrasi” ve “telekrasi”nin sonu Georges Balandier’in açılışında referans yazarla hatırlandı- o kitleler için siyasetin dağılmasının büyük çoğunlukla ortalama iletişim birlikteliğinde yer değiştiren ve orta boy sinemografik açılışında avantajın içerik olarak bilinmesi ilginç olurdu. Mesela yeni ortaya sürülen bahisler, zorluklar ve amaçlar, sinemanın küçük ekrandan çıkışının şimdiki zamana ilerleyişinde hangilerini alır? Başka bir deyişle, bu kitap, öğrenmenin izin vermesine, katılımcılar tarafından, sinemanın global siyasetinin boyutu ve propaganda tarafından merkezinde tarihin büyük kırılmalarına (savaşlar, soğuk savaş, iç propaganda) uyarlanarak anlatılmıştır.

Yazan: Jean Pierre Bertin Maghit

 

Kaynak: Jean-Pierre Bertin-Maghit, éd., Une histoire mondiale des cinémas de propagande article monderusse-7024

 
Çevirmen Hakkında 
Birgül Gülsün Yılmaz
Galatasaray Üniversitesi – İktisat Bölümü

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir