Katar Kargaşası: Arap Devletleri Aşırı Taleplerinin Listesini Gönderdi

Çeviren: Feyza Nur Atabay

Dört Arap devleti Katar’a, eğer uygulanan yaptırımların kaldırılmasını istiyorsa uyması gereken 13 maddelik bir talep listesi gönderdi.

Suudi Arabistan, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn, Körfez ülkesinden El-Cezire yayınlarını kapatmasını talep ediyor.

Ayrıca, bu devletler Katar’dan 10 gün içerisinde İran’la bağını gevşetmesini ve bir Türk askeri üssünü kapatmasını istiyor.

Son yıllarda itibarini arttırmaya gayret gösteren Katar, istikrarsızlığı büyütme ve terörizmi beslemeyi reddediyor. Katar, son iki haftadır on yıllardır Körfez ülkeleri arasındaki en kotu krizde emsalsiz ekonomik ve diplomatik yaptırımlara maruz kalıyor.

Katar’dan derhal bir açıklama yapılmadı ama Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al-Thani daha önce, cezalandırıcı önlemler kaldırılana kadar görüşülmeyeceğini ifade etmişti. Ayrıca, Al-Thani ülkesinin “herhangi bir terör organizasyonunu desteklemesini” reddetti.

BBC Diplomatik muhabir Frank Gardner’in Analizi

Restler çarpıcı şekilde tırmandırıldı. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve diğerleri tarafından iki haftadır uygulanan yaptırımlar onlara istedikleri sonuçları vermedi. Katar bu devletlerin suçlamalarını reddederek ve Türkiye ile İran’dan destek kazanarak cüretkâr durmaya devam ediyor. Şuanda sunulan talepler listesi Katar için aşağılayıcı.– en önemli TV kanalı El-Cezire’yi kapatmak Katar’ı küresel medya haritasına sebatla yerleştirmiş olan 21 yıllık öncüye bir son vermek anlamına gelecek.

Bazı Körfezli yorumcular bu taleplerin görüşmelere başlamak için başlangıç noktası olabileceğine inanıyorlar  ama Suudi Arabistanlı ve Birleşik Arap Emirlikli yöneticiler uzlaşı modunda değiller. Onlar Katar’ın sözlerine güvenmiyorlar.

Bundan dolayı eğer talepler üzerinde hiç bir manevra alanı yoksa geriye iki rota kalıyor: Katar’ın tam teslimiyeti ve daha uysal başlı indirgenmiş bir ulusal figür olarak Körfez Arap cemaatine geri dönüşü ya da Körfez İşbirliği Konseyi’nden kovulması ve İran’a bağımlı bir müttefik haline gelen cüretkar bir Katar olması. Katar’ı eleştirenler başlattıkları şeyden pişman olabilirler.

Diğer talepler neler?

Talepler listesinin bir kopyasını elde etmiş olan Associated Press Haber Ajansına göre, Katar’ın yapması gerekenler;

1) Diğer Arap ülkelerinde yasaklı olan Müslüman Kardeşlerle ilişkisini sertleştirmek/kesmek

2) Dört ülkenin vatandaşlarının vatandaşlık taleplerini reddetmek ve hâli hazırda ülkesinde bulunanları ihraç etmek (Bu dört ülke Katar’ın iç işlerine karışmasını engelleme çabası var)

3) Terörizm suçlamasıyla bu dört ülkenin talep ettiği tüm bireyleri teslim etmek

4) Birleşik Devletler tarafından terörist grup olarak nitelendirilen herhangi bir aşırıcı birime mali kaynak sağlamayı bırakmak

5) Mali kaynak sağladığı muhalif şahıslar hakkında detaylı bilgi sağlamak

6) Körfez İşbirliği Konseyi ile siyasal ekonomik ve diğer alanlarda kendisini uyumlu hale getirmek

7) El-Cezire’ye ek olarak Arabi21 ve Middle East Eye’ın dâhil olduğu haber kaynaklarına mali kaynak sağlamayı bırakmak

8) Tazminat olarak açıkça belirtilmemiş bir miktarı ödemek

Dört ülkenin birinden ismi belirtilmemiş bir yetkili, Reuters haber ajansına verdiği demeçte Katar’dan İslam Devleti, El-Kaide ve Lübnanlı Şii militan grup Hizbullah’la ilişkisini kesmesinin talep edildiğini söyledi.

AP tarafından görülen belgeye göre, Katar’ın İran’daki diplomatik görevlendirmelerinin durdurulması, Devrim Muhafızları üyelerinin ülkeden çıkarılması ve sadece ABD’nin yaptırımlarına uyumlu şekilde İran’la ticaret yapılması talep ediliyor.

Talepler resmi olarak açıklanmadı. Onların yayınlanması iki taraf arasındaki kızışmayı arttırdı.

Birleşik Arap Emirlikleri Dışişleri Bakanı Anwar Gargash, “kardeşimizden alışık olduğumuz çocukça bir hareket içerisinde uzlaşma çabalarını erteleme için yapılmış bir teşebbüs” olarak niteleyerek Katar’ı detayları sızdırmakla suçladı.

Neden El-Cezire Hedef Alındı?

Belge hem El-Cezire’nin hem de ona bağlı şirketlerin kapatılması gerektiğini belirtiyor. Bir İngilizce kolu olan El-Cezire en yaygın izlenen Arap uydu kanallarından birisidir.

Körfez ülkeleri ve Suudi Arabistan’ın yakın müttefiki Mısır, muhalefeti kışkırtmak ve İslamcı hareketler için bir platform sağlamakla uzun süredir yayıncıları suçluyor. – yayıncının reddettiği iddialar.

Ödüllü ağın sözcüsü olan Jamal Al- Shayyal BBC Dünya servisine konuşarak “ aşırılıkçı organizasyonların hem oluşturulmasında hem de mali kaynak elde etmelerinde doğrudan bulunan ülkeler tarafından iddiaların ortaya atıldığı gerçeği ironinin ötesindedir. Bizim ağımız tarafından yapılmış böyle gülünç iddialara sebep olabilecek her hangi bir yanlış davranışın kanıtını kimse gösteremez”. dedi.

Yetkili, personelin normal olarak basın özgürlüğünü savunmaya ve “iktidara gerçekleri söylemeye” devam edeceğini söyledi.

Katar Talepleri Karşılamazsa Ne Olur?

Reuters kaynakları “Eğer 10 gün geçer ve Katar uyum göstermezse, liste “hükümsüz” hale gelir” dedi.

Taleplerden en azından bazılarının Katar için kabul edilemez olduğu açıktır.

Dışişleri Bakanı Şeyh Mohammed bu hafta ülkesinin her hangi bir “dış dikteyi” kabul etmeyeceğini ve “El-cezire’yi bir iç mesele olarak gördüğü için bu kanalla alakalı her hangi bir konuyu görüşmeyi reddedeceğini” söyledi.

Katar’a Kim Yardım Ediyor?

Reuters’a göre, yaptırımların başından itibaren Türkiye Katar’a gıda ve diğer malları hava yolu ile tedarik ediyor ve bu hafta gıda taşıyan ilk gemi sevk edildi.

Türk Gümrük ve Ticaret Bakanı Bülent Tüfenkçi Perşembe günü yaptığı açıklamada, yaptırımlardan bu yana Türkiye’den Körfez ülkelerine yapılan ihracatın normal seviyelerinden üç kat artarak 32.5 milyon dolara yükseldiğini söyledi.

Türk ekonomi Bakanı Nihat Zeybekçi “105 uçak dolusu malzeme sevk edildi ama hava yoluyla taşıma uzun dönemde sürdürülebilir değil” dedi.

Katar’daki Türk askeri üssü 2014’te imzalanan bir anlaşma ile kuruldu.

Türk haber gazetesi Hürriyet Perşembe günü Katar’a iki düzine daha Türk askeri ve beş zırhlı araç geldiğini bildirdi. Türkiye henüz karargâhta konuşlandırılmış 90 askere sahip.

Reuters’ın haberine göre, Milli Savunma Bakanı Fikri Işık “Askeri üssün kapatılması için herhangi bir talep Ankara’nın Katar’la ilişkisine bir müdahale anlamına gelir.” dedi.

İranlı Fars Haber Ajansı Katar’ın birde her gün deniz yoluyla yaklaşık 1100 ton meyve sebze gönderen İran’dan sevkiyat gerçekleştirdiğini ifade ediyor. Bir de İran Katar’dan ve Katar’a olan uçuşlar için hava sahasını açtı.

Amerika Bu İşin Neresinde ?

Talep listesi Amerikan Dışişleri Bakanı Rex Tillerson Katar’ın komşularını taleplerini “mantıklı” ve “işletilebilir” yapmaları için uyardıktan sonra duyuruldu.

Muhabirler, anlaşmazlığı çözmek isteyen Washington’da Suudilerin ve diğerlerinin taleplerini resmileştirmelerinin aldığı süre konusunda bir kızgınlık olduğunu söylüyorlar.

ABD Başkanı Donald Trump, Katar’a karşı sert bir çizgi izledi ve Katar’ın terörizmin “üst düzey” sponsoru olduğunu iddia etti.

Ancak krize karışan Arap devletleri ABD’nin yakın müttefikleri. Amerika’nın Orta Doğu’daki en büyük üssü Katar.

 

 

Kaynak: http://www.bbc.com/news/world-middle-east-40378221 erişim: 24.06.2017

 

Çevirmen Hakkında

Feyza Nur Atabay

Marmara Üniversitesi 

Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler (İngilizce) Bölümü Mezunu

Bizi sosyal medyada takip edin
Arkadaşlarınızla Paylaşın:

Bize Katılın

Siz de bizimle gönüllü olarak çalışmak ister misiniz?
İletişim formunu doldurun, sizinle irtibata geçelim.

İletişim Formu İçin Tıklayın

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial