Ana Sayfa / MAKALE ÇEVİRİLERİ / Blockchain’in Tutmadığı Sözleri

Blockchain’in Tutmadığı Sözleri

İngilizce aslından çeviren: Gökhan Özenci

Finansal hizmetler endüstrisi bir devrim geçiriyor. Ancak, Bitcoin gibi aşırı abartılmış blockchain uygulamaları itici güç değildir. Bu devrim yapay zeka, büyük veri ve nesnelerin interneti üzerine kurulmuştur.Şimdiden binlerce gerçek işletme, finansal aracılık faaliyetlerinin görünümünü bozmak için bu teknolojileri kullanıyor.

Yüz milyonlarca günlük kullanıcısı olan PayPal, Alipay, WeChat Pay, Venmo gibi uygulamaların çevrimiçi ödeme hizmetleri var ve bireyler ve firmalar hakkındaki çok sayıda çevrimiçi veri sayesinde, finansal kurumlar haftalar yerine saniyeler içinde kesin kredi verme kararlarını veriyorlar. Zamanla, kredi tahsisinde bu tür veri-güdümlü gelişmeler konjonktürel kredi kaynaklı canlanmaları ve iflasları bile ortadan kaldırabilir.

Benzer bir şekilde kabul edilen sigorta poliçesi, hak talep değerlendirmesi ve yönetimi ve dolandırıcılık izleme daha hızlı ve daha kesin hale geldi ve aktif olarak yönetilen portföyler giderek artan oranda pasif robo danışmanları tarafından değiştirilmektedir. Bunlar yüksek maliyetli mali müşavirlerden daha iyi veya daha iyi performans gösterebilir.

Şimdi, neredeyse on yıldan beri var olan ve hala sadece bir uygulama olarak blokzincir kaydıyla devam eden bu gerçek finansal teknoloji devrimini yani  kripto para birimlerini karşılaştıralım. Destekleyicileri, Blockchain’in ilk günlerinin, ticari uygulama olmadan önce, İnternet’in ilk günlerine benzediğini savunurlar. Ama bu karşılaştırma açıkça yanlış gözükmektedir. İnternet kısa sürede emaili dünya çapında ağ (www) ve milyarlarca insana ulaşmış erişilebilir ticari girişimler sunmuştu. Ancak Bitcoin gibi kripto paralar kendi amaçları doğrultusunda dahi ilerleyemiyor.

Bir para birimi olarak Bitcoin; kullanışlı ve dayanıklı bir hesap birimi, ödeme aracı ve istikrarlı bir değer deposu olmalıdır.O şu an bu saydıklarımın hiçbiri değil. Birkaç perakendeci hariç hiç kimse bir şeyi fiyatlandırırken Bitcoin birimini kabul etmiyor ve Bitcoin zayıf bir değer deposu, çünkü fiyatı sadece bir günde değeri % 20-30 oranında dalgalanma yaşayabiliyor. Daha da kötüsü, kripto paralar genellikle yanlış bir temele dayanır. Destekleyicilerine göre, Bitcoin 21 milyon adetlik istikrarlı bir arza sahip. Bu nedenle fiat para birimleri gibi değeri düşürülemez.Ancak bu iddia açık bir şekilde hileli, zaten üç dal olarak düşünülüyor: Bitcoin Cash, Litecoin ve Bitcoin Gold. Bunun dışında, çoğu zaman menkul kıymetler kanunlarına göre tasarlanan “initial coin offerings1” olarak bilinen aldatmacaların yanı sıra her gün yüzlerce kripto para birimi piyasaya sürülmektedir. Yani “istikrarlı” kriptolar para arzı yaratıyor ve şimdiye kadarki en büyük merkez bankasından çok daha hızlı adım itibarını zedeliyor.

Tipik bir finansal balon örneği olarak, yatırımcılar işlemlerde kullanmak için kripto paraları satın almıyorlar. Onların beklentisi değerlerinin artırmasıdır. Aslında, eğer birisi Bitcoin kullanmak istiyorsa buna sahip olmakta zorlanırdı. Bitcoin’i üretmek ve taşımak fazlasıyla enerji yoğun (çevresel olarak toksik) olduğu için yüksek işlem maliyetlerine sebep olmaktadır. Hatta Bitcoin konferansları bile bunu geçerli bir ödeme biçimi olarak kabul etmemektedir.

Şimdiye kadar, Bitcoin’in tek gerçek kullanımı, uyuşturucu işlemleri, vergi kaçakçılığı, sermaye kontrollerinden kurtulma ya da kara para aklama gibi yasadışı faaliyetleri kolaylaştırmaktı. Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, G20 üyesi devletler şimdi kripto para birimlerini düzenlemek ve sözde sağladıkları anonimliğin ortadan kaldırılması için birlikte çalışıyorlar. İstenilen ise tüm gelir veya sermaye kazançları üreten işlemlerin raporlanması.

Kripto para birimleri bu ay, Asya düzenleyicilerinin yaptığı bir baskıdan sonra, Aralık ayındaki zirvesinden bu yana % 50 oranında düştü. Değeri çok daha fazla düşebilirdi, bu da hızla hayata geçirilemeyen manipülasyonla açık bir şekilde fiyatlarını desteklemek için çok daha büyük bir programa sahip olmaları demekti.Ancak, sub-prime balonu gibi çoğu Amerikalı düzenleyici hala yaşananlara dikkatini vermiyor.

Binlerce yıl önce paranın icadından beri, hiçbir zaman yüzlerce farklı para biriminin birbirleriyle bağlantılı bir para sistemi olmamıştı.

Zaten paranın bütün amacı, takas etmeksizin işlem yapılmasına izin vermektir. Fakat paranın değere sahip olması ve ölçek ekonomilerinin yönetilebilmesi için, aynı anda çok sayıda para birimi faal olabilir. Birleşik Devletler’de, dolara ek olarak euro veya yen kullanmamamızın nedeni açıktır. Bunu yapmak anlamsız olmakla beraber ekonominin verimini düşürecektir.

Yüzlerce kripto paranın beraber çalışabileceği fikri, sadece para kavramıyla çelişmez, bu aynı zamanda aptalcadır.

Kripto para birimleri gerçek değere sahip değildir. Ancak gerçek bir değere sahip olma özelliği fiyat para birimleri kesinlikle geçerlidir, çünkü vergileri ödemek için kullanılabilirler. Ayrıca fiat para birimleri, merkez bankalarının fiyat istikrarına bağlı değer düşüşünden dolayı korunmaktadırlar. Ve eğer bir fiat para birimi kredibilitesini kaybederse daha istikrarlı yabancı para birimleri veya gerçek varlıklar ile değiştirilecektir. Bu durum yüksek enflasyonu olan bazı zayıf parasal sistemlerde meydana gelmektedir.

Bitcoin’in sözde avantajı aynı zamanda onun karakterinin zayıf tarafıdır. Çünkü gerçekte 21 milyon birim istikrarlı ve sabit bir arzına sahip olsa bile, bu onu geçerli bir para birimi olarak düşünülürse yetersiz kılmaktadır. Eğer bir para arzı potansiyel nominal gayri safi yurtiçi hasılayı takip etmezse fiyatlar deflasyona maruz kalacaktır. Bunun anlamı; eğer Bitcoin’in istikrarlı ve sabit arzı gerçekten de giderek bir fiat para biriminin yerini alırsa bu, tüm malların ve hizmetlerin fiyat endeksleri sürekli olarak düşecek demektir. İlave olarak, Bitcoin olarak adlandırılacak herhangi bir nominal borç sözleşmesi zamanla gerçek değerine yükselecek ve bu da ekonomist Irving Fisher’in Büyük Buhrana zemin hazırladığına inandığı borç deflasyonu türüne yol açacaktır. Bununla beraber, Bitcoin birimindeki nominal ücretler real anlamda sonsuza dek artacaktır. Sonuç olarak verimlilik artışından bağımsız olarak ekonomik felaket olasılığını daha da arttıracaktır.

Açıkça söylemek gerekirse, Bitcoin ve diğer şifreli paralar tüm baloncukların başını temsil etmektedir. Bu da, 2017’nin Şükran Günü ve  Noel’i arasında tanıştığım her insanın sorduğu neden onları satın almaları gerektiğini açıklıyor.

Dolandırıcılar, üçkağıtçılar, şarlatanlar ve karnaval havlayıcılar bilgisiz bir şekilde perakende yatırımcıları, “harika şeyleri kaçırma korkusu” (FOMO) vererek, yarışa dahil etti. Altta yatan teknoloji olan blockchainin, kripto para birimlerinden daha fazla potansiyele sahip olmasına rağmen, yolunda duran büyük engelleri var. Onların arasındaki ana şey, interneti evrensel olarak erişilebilir kılan basit temel ve evrensel protokollerden yoksun olmasıdır (TCP-IP, HTML, vb.).

Daha temel anlamda, onun sözü bağımsız yönetime geçen (merkezsiz, aracısız) işlemler: test edilmemiş ütopik bir hayal. Şüphesiz,  teknolojilerin hype döngüsünün zirvesine yakın şişirilmiş beklentileri olan bir blok zinciri sıralanır.  Sonuç olarak, blockchain hakkında Bitcoin’i ve diğer kripto para brimlerini unutun. Akabinde finansal hizmetler endüstrisinde, finansal teknoloji firmalarına devrim yaratmaya çalışan gerçek iş modelleriyle yatırım yapmaya başlayın.

Bir gecede zengin olmayacaksınız ama kesinlikle daha akıllı bir yatırım yapmış olacaksınız.

1: https://blogs.imf.org/2018/03/13/addressing-the-dark-side-of-the-crypto-world/

Kaynak: https://www.project-syndicate.org/commentary/why-bitcoin-is-a-bubble-by-nouriel-roubini-2018-01

Yazar Hakkında

Gökhan Özenci / TESA Ekonomi Masası Yazarı 

Trakya Üniversitesi

İktisat Anabilim Dalı Yüksek Lisans Öğrencisi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir