20. Yüzyıl Savaşlarını Körükleyen Haritalar

Haritalar, savaş zamanlarında kamuoyunu, güzel, korkunç, eğlenceli ve bilgilendirici olabilecek şekilde inandırmak için yapılmıştır.
Haber: Betsy Mason

İngiliz harita çizimci olan Frederick Rose’un 1900 yılında Rusya’yı bir ahtapot olarak tasvir ettiği harita.

Haritacılar tarafından incelikli seçimlerle yapılmış olan haritalar, genellikle ajandalarda saklanırdı. Fakat buradaki haritalar için bu geçerli bir durum değildir.

Haritalar – halen Londra’da harita evinde ‘’Savaş Haritası’’ adında bir sergi vardır- çok net mesajlara sahiptir. Onlar, düşmanın kötü bir eğilimini kamuoyuna inandırmak veya bir savaşı kazanılabilir ve uğrunda fedakarlık etmeye değer bir anlam taşıyabilmektedir. Bu sergi ve beraberindeki kitap; 20. Yüzyılın ilk yarısındaki savaşlarda yer alan ülkelerin politika, kültür ve sanat alanları hakkındaki ayrıntıları ortaya çıkaran renkli haritalarla doludur.

Yukarıdaki harita çok iyi bir örnektir. 1900 yılında yapılmış. Polonya, Finlandiya ve Çin’i boğan ve Türkiye’ye, Afganistan’a ve İran’a doğru uzanan Rusya, her yöne ulaşan kollarıyla bir ahtapot olarak canlandırılmıştır. Haritanın yaratıcısı olan İngiliz haritacı Frederick Rose, zamanında belki de en iyi ‘’antropomorfik harita’’ (Antropomorfizm ya da insan biçimcilik, insanî vasıfların başka bir varlığa atfedilmesidir.) olarak bilinen haritaları çizen en etkili haritacılardan biriyidi. Bu haritanın ana karakteri ahtapot olmasına rağmen, çoğu Avrupa ülkesi, giyiniş tarzıyla adını alan çeşitli insanlar olarak tasvir edilir. Rose’un saldırgan ahtapot olarak resmettiği görüntü ilk olarak 1877’de yapılan bir harita da kullanılmış ve Fransız, Çin’li ve Nazi haritacılar da dahil olmak üzere bir çok haritacı tarafından kullanılmıştır. Fransız haritacı tarafından yapılan bir haritada Winston Churchill (aşağıdaki galeride yer alan)bir ahtapot olarak tasvir edilmiştir.

Afrika üzerinde çekişmekte olan ABD Başkanı Franklin D. Roosvelt ve İngiltere Başbakanı Winston Churchil’in tasvir edildiği bu harita, işgal altındaki Fransa’da Alman Propaganda birimi için 1941 yılında Jean Fort tarafından yapılmıştır.

Sergi ve kitap kapağı, Dünya Savaşlarını, Boer Savaşı ve Rusya İç Savaşı dahil olmak üzere birkaç savaştan oluşmaktadır. Varlıkları bilinen ve tek kopyaları olan bu haritalar, yazar olan Philip Curtis ve Jakob Søndergård Pedersen tarafından 15 yıl sonunda toplanan bir çalışmanın sonucudur.

Bu eşsiz haritalardan biri de Bulgaristan’da yapılan ve tüm Avrupa’da korkunç eylemler gerçekleştiren Sovyet askerlerini tasvir eden bir anti-Bolşevik haritasıdır. Harita’daki başlık ”Eğer Avrupa Bolşevizm’e karşı koyamazsa, neler olabileceğini gösteren şey budur.”

1944 yılında kim tarafından yapıldığı bilinmeyen Anti-Bolşevik propagandası olan nadir bir Bulgar haritası. Üstelik böyle bir haritayı oluşturmak ya da bir kopyasına sahip olmak Sovyet askerlerinin işgal ettiği yerlerde ölüm sebebi olabiliyordu.

Bu harita, Sovyet askerlerinin Bulgaristan’ın sınırlarında olduğu zamanlarda çizilmiş, basılmış ve dağıtılmış olabilir. 25 Eylül’de Monocle ile yaptığı bir radyo röportajında Curtis ‘’Şimdi, bu haritalar, Kızıl Ordu askerlerinin kapıyı tekmeleyerek girmelerine neden olacağı için, evinizde isteyeceğiniz bir şey değildir.’’dedi.  Böyle bir şeye sahip olmak şüphesiz ki ölüm cezası olabiliyordu. Haritalar yok edilmiş olabilirdi. Fakat bu harita nasıl olmuşta sağlam bir şekilde kalmayı başarmış, bunu biz de  bilmiyoruz.

Çeşitli ülkelerin ve liderlerin karakteristik özelliklerini hayvan olarak stenografi(kısaltma)şeklinde sunan bu koleksiyonda benim de birkaç favorim var: İngiltere’nin kolonyal faaliyetlerini temsil eden bir aslan, Türkiye’yi temsil eden uyku halindeki bir fil, İtalya ise yarı uyanık bir köpek olarak, tarafsızlığı belirten İsviçre ise kabuğuna saklanmış bir kaplumbağa olarak resmedilmiştir. Ahtapota ek olarak, popüler kartografik saldırganlık için de örümcekler yapılmıştır. Aşağıda, ‘’teker teker bacakları kırılmış olacak’’ (“Une a une, on lui brisera les pattes”) başlıklı İngiliz propaganda haritası, Afrika’da Fransızca konuşan kolonileri hedef alan Nazi Almanyası, Hitler’in yüzü ve siyah uzun eklembacakları ve sırtındaki gamalı haç işareti uğursuzluk getiren bir örümcek şeklinde tasvir edilmiştir.

Propaganda haritaları dünya liderlerini genellikle örümcekler şeklinde tasvir eder.

Kaynak: http://news.nationalgeographic.com/2016/10/propaganda-war-maps-gallery/

Çeviren Hakkında

Mervan Nazım
İstanbul Üniversitesi
Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü

Bizi sosyal medyada takip edin
Arkadaşlarınızla Paylaşın:

Bize Katılın

Siz de bizimle gönüllü olarak çalışmak ister misiniz?
İletişim formunu doldurun, sizinle irtibata geçelim.

İletişim Formu İçin Tıklayın

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial